Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Süni intellekt saxta xəbər yayıcıları üçün də alətdir MÜSAHİBƏ

Süni intellekt saxta xəbər yayıcıları üçün də alətdir MÜSAHİBƏ

Icma.az, Turkstan.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Müasir dövrdə sosial şəbəkələr virtual məkan olmaqdan çıxaraq, gündəlik reallığımızı və hüquqi münasibətlərimizi idarə edən güclü bir platformaya çevrilib. Lakin rəqəmsallaşmanın gətirdiyi bu sürət, həm də cəmiyyəti ciddi bir təhlükə ilə - tez yayılan saxta xəbərlər və dezinformasiya dalğası ilə üz-üzə qoyur. Bu gün panika və ajiotaj yaratmağa hesablanmış yalan məlumatlar təkcə fərdlərin mənəvi dünyasını hədəf almır, həm də dövlət institutlarına və mediaya olan ictimai etimadı sarsıdır. Süni intellektin inkişafı isə bu manipulyasiya alətlərini daha təhlükəli müstəviyə daşıyır.

Bəs qəsdən idarə olunan bu "mənəvi terror" və dezinformasiya risklərindən necə qorunmalı? Medianın ictimai missiyası və cəmiyyətin media savadlılığı bu mübarizədə hansı rolu oynayır?

Mövzu ilə bağlı suallarımızı “Xalq qəzeti”nin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Əflatun Amaşov cavablandırır:

- Əflatun müəllim, son vaxtlar panika yaradan saxta xəbərlər kütləvi hal alıb. Bu cür xəbərlərin ən çox yayıldığı platformalar hansılardır və niyə məhz oralar?

- Ümumən, bütün platformalarda panika və ajiotaj yaratmağa hesablanmış bilgilərin yayıldığının şahidiyik və bu kimi halların çoxalması təəssüf doğurur. Elə təəssürat var ki, kimlərsə sosial şəbəkələrin günümüzün reallığı olmasını unudur və onların yalnız virtual məkan kimi mövcudluğuna köklənir, müvafiq olaraq bu məkanda istədikləri kimi davranmağın mümkünlüyünü düşünürlər. Halbuki, sosial şəbəkələr və platformalar dünyanın bir çox yerlərində olduğu kimi, Azərbaycanda da virtual statusunu dəyişib. Məsələn, Azərbaycanda sosial şəbəkələrin hüquqi münasibətlər sistemində təmsilçiliyi artıb. Hesab edirəm ki, mövcud məqam insanlarımızda məsuliyyət hissini gücləndirməlidir.

Digər tərəfdən, saxta xəbər yayıcılığının əksər hallarda bilərəkdən həyata keçirildiyini görürük. Yəni, kimlərsə, hansısa şəxs haqqında hansısa bilgini qəsdən yayır. Bu, əlbəttə ki, mənəvi terrordur. Daha pisi isə budur ki, hazırda sosial şəbəkələr və platformalar üzərindən gerçəkləşdirilən mənəvi terror ayrı-ayrı beynəlxalq dairələr tərəfindən idarə olunur və mövcud amil məsələyə informasiya təhlükəsizliyi prizmasından yanaşılmasını aktuallaşdırır.

- Bu cür xəbərlər ictimai etimadı (media, dövlət institutları və s.) necə zədələyir?

- İnformasiya yayıcılığı medianın işidir. Yalnış informasiya yayılırsa, bunun ağırlığı medianın üzərinə düşür. Hətta, o informasiyanı media yaymasa da. Çünki cəmiyyətdə belə bir baxış var ki, bütün informasiyaları yayan media orqanları və jurnalistlərdir. Deməli, ilk növbədə media və jurnalistlər ictimai etimadın zədələnməsi amilini düşünməlidirlər. Təkcə düşünməməli və əks addımlar atmalıdırlar. Necə? Çox sadə. Tutalım, sosial şəbəkələrdə ictimai yükü olan yanlış bilgi yayılır. Media orqanları və jurnalistlər bunu duymalı və fəaliyyətləri ilə əsl həqiqətləri ictimaiyyətə çatdırmalıdırlar ki, cəmiyyət yanlış istiqamətə yönəlməsin. Belə olduqda onlara etimad da yaranacaq. Müvafiq olaraq, sadə insanlar etibarlı informasiya mənbəyi kimi sosial şəbəkələrə yox, jurnalistlərə üz tutacaqlar. Təəssüf ki, bir çox hallarda media orqanlarımızın sosial şəbəkədə yayılmış yanlış bilgini araşdırma aparmadan tirajladığını görürük. Görünür, bəzi problemlərin aradan qalxmasının zamana da ehtiyacı var.

- Real həyatda bu tip dezinformasiyanın yaratdığı konkret risklər nələr ola bilər?

- Əlbəttə, risklər, kifayət qədər, çoxdur. Bu mənada informasiya təhlükəsizliyindən tutmuş, adi ailə münaqişələrinədək bir çox məqamların üzərində dayanmaq mümkündür. Hesab edirəm ki, başlıca məqam həm də risklərin idarə olunmasıdır. Bunun üçün isə yanlış informasiyaların zərərlərindən maksimum sığortalanmaq lazımdır. Hesab edirəm ki, “Media haqqında” Qanunun “Media savadlılığı” anlayışı bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bildiyiniz kimi, mövcud anlayış, kifayət qədər, genişdir və özündə bütövlükdə cəmiyyət üzvlərinin saxta bilgilərdən qorunması üçün müqavimət formalaşdırır. Hesab edirəm ki, maarifləndirmə işlərini gücləndirmək lazımdır. Eyni zamanda, risklərin idarə olunmasından danışırıqsa, qanunun icra mexanizmləri daha da gücləndirilməlidir. Elə məsələlər var ki, onlar zamanla yoluna qoyulacaq. Ancaq elələri də var ki, zamanı gözləmək daha böyük risklərlə üzləşmək deməkdir.

- Süni intellekt dövründə saxta xəbərlərin daha təhlükəli mərhələyə keçdiyini düşünürsünüzmü?

- Bu sualınızı əvvəlki sualınızın davamı saymaq mümkündür. Əlbəttə, süni intellekt dövrünün saxta bilgi yayıcılığı baxımından münbit şərait yaratdığını düşünmək üçün əsaslar yetərincə çoxdur. Çünki süni intellekt özülüyündə saxta bilgi yayıcıları üçün də alətdir. Onun köməyi ilə ictimai rəyi daha çox çaşdırmaq mümkündür. Deməli, süni intellekt məhsullarına daha həssas yanaşmaq şərtdir. Əsas məsələ məhz bunu nəzərə alaraq fəaliyyət göstərmək və müvafiq maarifləndirmə işlərini gücləndirməkdir.

- Jurnalistlər bu cür panika yaradan xəbərlərə qarşı necə davranmalıdır?

- Jurnalist, ilk növbədə, peşəkar olmalıdır. Peşəkarlıq isə həssaslıqdır, həssas duyumdur. Əgər jurnalist hansısa sosial şəbəkə bilgisini xəbər kimi yayırsa, bu zaman heç bir araşdırma aparmırsa, deməli, peşəkar deyil. Əgər jurnalist panika yaratmaqla, belə demək mümkünsə, reytinq yaradıcılığına girişirsə, deməli, jurnalistikanın ictimai missiyasını unudur. Unudur ki, bu peşə cəmiyyətdə konfrontasiyalar yaratmamalı, əksinə, ziddiyyətləri aradan qaldırmalıdır. Bunun üçün isə jurnalist həqiqət carçısına çevrilməlidir. Ən böyük davranış budur. Jurnalistlər hadisə və proseslərə münasibətdə obyektiv mövqe tutacaqları, real problemlərə diqqət çəkəcəkləri təqdirdə, etimad qazanacaqlar. Başqa yolu yoxdur.

A.Zeynalov

Yazı “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” İB-nin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyələşdirdiyi "Dezinformasiya ilə mübarizənin təşviqi" layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.

Məqalələrin məzmununda əks olunan fikirlərə görə “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” məsuliyyət daşıyır. Fikir və mülahizələr Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 12 İyun 2026 11:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri