Sürətli avtomobilləşmə ölkənin havasına necə təsir edir? EKOLOQDAN ƏHALİYƏ XƏBƏRDARLIQ

Hava çirklənməsi müasir dövrün ən ciddi ekoloji problemlərindən biridir və bu, insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir edir. Sənaye tullantıları, nəqliyyat vasitələrinin buraxdığı qazlar və digər çirkləndirici amillər atmosferin keyfiyyətini aşağı salır. Bu prosesin insan sağlamlığına mənfi təsirləri müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur. 

Bəs Bakıda havanın keyfiyyəti hansı səviyyədədir və bunun sağlamlığa hansı fəsadları var?

Mövzu ilə bağlı ekoloq Qorxmaz İbrahimli Avtosfer.az-a açıqlamsında bildirib ki, hava çirklənməsi təbii və antropogen (insan fəaliyyəti ilə əlaqəli) səbəblərdən yaranır:

“Təbii faktorlar arasında vulkanlar, ildırımlar, yanğınlar və digər təbii hadisələr yer alır. Ancaq insan fəaliyyətinin təsiri daha genişmiqyaslıdır və hava çirklənməsini ciddi şəkildə artırır. Bu fəaliyyətlərə ağır sənaye, avtomobil qazları, sənaye tullantıları, müharibələr və digər antropogen səbəblər daxildir.
Azərbaycan, xüsusən Bakı şəhəri hava çirklənməsi ilə üzləşən regionlardandır. Buradakı hava çirklənməsinin əsas səbəblərindən biri Sovet dövründə neft sənayesinin inkişafıdır. Neftin çıxarılması və emalı prosesləri, həmçinin torpaqların çirklənməsi və radiasiya tullantıları havanın keyfiyyətinə mənfi təsir etmişdir. Bununla yanaşı, Bakıda artan sənayeləşmə və nəqliyyat vasitələrinin sayı hava çirklənməsini daha da artırmışdır.

Bununla belə, son illərdə bu problemlərin həlli istiqamətində bəzi tədbirlər görülür. Məsələn, Bakıda ekoloji təmiz nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi artıb. Elektrikli avtomobillər və bioyanacaqla işləyən avtobuslar bu məsələnin həllində önəmli addımlardır. Həmçinin avtomobillərin emissiya standartları daha da sərtləşdirilib, köhnə texnologiyalı nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi məhdudlaşdırılıb. Bu dəyişikliklər nəticəsində hava çirklənməsinin müəyyən dərəcədə azaldılması mümkün olmuşdur”.

Ekoloq əlavə olaraq qeyd edib ki, Bakıda tıxaclar və yolda uzun müddət qalan insanların sağlamlığına ciddi təsir edir. İnsanlar gündəlik həyatda böyük hissəsini avtomobillərdə keçirir, bu da həm psixoloji, həm də fizioloji sağlamlığa zərər verir:

“Stress, narahatlıq və fiziki gərginlik insanların ömrünü qısaldır və xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur. Hava çirklənməsi ilə yanaşı, tıxaclarda qalan insanların sağlamlıq problemləri daha ciddi hal alır.

Bakı və digər şəhərlərdə hava çirklənməsi problemini daha effektiv şəkildə həll etmək üçün nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, ekoloji təmiz nəqliyyat vasitələrinin təşviqi və sənaye fəaliyyəti üzərində ciddi nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi lazımdır. Bundan əlavə, tıxacları azaldacaq tədbirlərin həyata keçirilməsi, insanların daha rahat və sağlam şəraitdə hərəkət etməsi üçün vacibdir. Hava çirklənməsi ilə mübarizədə həm texnoloji irəliləyişlər, həm də cəmiyyətin ekoloji məsələlərə diqqətinin artırılması vacibdir”.

Eltac Zülfüqaroğlu