Taksilərdə qiymət artımı ola bilər EKSPERT

Paytaxt ərazisində inzibati ərazi vahidi üzrə taksi minik avtomobilləri ilə sərnişin daşımaları üçün verilən icazələrin əlavələrinin say həddi 25 000 olaraq müəyyən edilib. Bu, Baş nazir Əli Əsədovun imzaladığı qərarda öz əksini tapıb.

Belə ki, yeni limitin tətbiqi ilə paytaxtda taksi xidmətlərinin tənzimlənməsi, küçələrdə nəqliyyat sıxlığının azaldılması və ictimai nəqliyyata keçidin təşviq edilməsi hədəflənir.

Bununla belə, ictimaiyyət arasında nəzərdə tutulan sayın paytaxtın real tələbatını qarşılayıb-qarşılamayacağına dair suallar yaranıb. Maraqlıdır, bu kontekstdə yeni limitin tətbiqi qiymətlərə, xidmət keyfiyyətinə və ümumi mobilliyə necə təsir göstərə bilər?

Modern.az-a açıqlamasında hüquqşünas, nəqliyyat eksperti Ərşad Hüseynov qeyd edib ki, bu məsələlər barədə indidən konkret proqnoz vermək kifayət qədər çətindir:

“Məsələ ondan ibarətdir ki, 25 minlik taksi kvotasını müəyyənləşdirən dövlət qurumları yəqin ki, hansısa hesablamalara əsaslanıblar. Maraqlı olan da odur ki, özləri də bildirirlər ki, bu kvotanın tətbiqində əsas hədəflərdən biri də ictimai nəqliyyata marağın artırılmasıdır.

Yəni, kvota tətbiq etməklə insanları daha çox ictimai nəqliyyatdan istifadə etməyə təşviq etməyə çalışırlar. Əslində bu, başa düşüləndir. Lakin bu məqsədə çatmaq üçün ictimai nəqliyyat sistemi ona adekvat səviyyədə olmalıdır”.

Ekspertin fikrincə, ictimai nəqliyyat yetərli, dayanıqlı və stabil şəkildə inkişaf etməsə, eləcə də xidmətlərin keyfiyyəti yüksəlməsə, habelə əlçatanlıq və rahatlıq artmasa, kvota sisteminin uğurla tətbiqi çətin olacaq:

“Proqnozum ondan ibarətdir ki, bu kvotanın nəzərdə tutulduğu səviyyədə tətbiqi ən tez bir ildən, bəlkə də iki ildən sonra mümkün ola bilər.

Çünki indiki mərhələdə 34 mindən çox minik avtomobilinə taksi fəaliyyəti üçün buraxılış kartı verilib. Bu isə kvotadan xeyli artıqdır. Üstəlik, heç kimin buraxılış kartını geri almaq mexanizmi yoxdur və qanunvericilik buna imkan vermir”.

O həmçinin vurğulayıb ki, bu sahədə azalma yalnız zamanla baş verə bilər:

“Avtomobillər köhnəldikcə və bəzi sürücülər fəaliyyətlərini dayandırdıqca, sözügedən istiqamətdə müəyyən bir azalma müşahidə oluna bilər.

Amma yenə də dediyim kimi, gələcək perspektivlər birbaşa olaraq mobilliyin alternativ formalarının, yəni ictimai nəqliyyatın, mikromobilliyin və digər həllərin əlçatanlığı ilə bağlıdır”.

Ekspert bildirib ki, əgər ictimai nəqliyyat və mikromobillik indiki səviyyədə qalarsa, bu zaman bir neçə arzuolunmaz nəticə ortaya çıxa bilər:

“Birincisi taksi xidmətlərinin qiyməti arta bilər. Say məhdudlaşırsa, amma tələbat yüksək qalırsa, bazar prinsiplərinə uyğun olaraq qiymət artımı qaçılmazdır.

İkincisi əgər taksi sayı azaldılır, amma ictimai nəqliyyat kifayət qədər inkişaf etməyirsə, insanlar fərdi avtomobil almağa yönələcəklər. Bu isə şəhərdə fərdi avtomobil sıxlığını, tıxacların həcmini artıracaq.

Üçüncüsü isə kvota tətbiq olunur və bundan artıq yeni icazə verilmir. Bu zaman qeyri-rəsmi, yəni qanunsuz taksi fəaliyyəti artmağa başlaya bilər. Bu da təhlükəli bir tendensiyadır.

Bütün bunlar nəzərə alınmalıdır. Yəni, tədrici şəkildə ictimai nəqliyyat inkişaf etməli, keyfiyyəti yüksəlməli, əlçatanlığı artırılmalıdır. İnsanların təbii şəkildə taksi xidmətlərinə ehtiyacı azaldıqca, kvota sistemi də heç bir ciddi fəsad yaratmadan tətbiq oluna bilər”.

Ə.Hüseynov onu da nəzərə çatdırıb ki, bu sahədə konkret və dəqiq proqnoz verməyin çətin olmasına səbəb təkcə taksi fəaliyyəti ilə bağlı deyil, ümumi nəqliyyat sisteminin inkişafı ilə sıx bağlıdır. Onun sözlərinə görə, bunu isə gələcək göstərəcək.