Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

“Tanklar qan üstündən yeridi...”

“Tanklar qan üstündən yeridi...”

Icma.az, Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Nüsrət Kəsəmənlinin “Xocalı” şeirinin tarixçəsi 

1992-ci ilin qarlı, şaxtalı bir fevral günü erməni qaniçənləri Xocalıda elə ağır zorakılıqlar törədiblər ki, üstündən bir qərinə keçməsinə rəğmən, o dəhşət və vəhşət saçan səhnələri bir anlığa göz önünə gətirəndə, adamın damarlarında qanı donur. Xocalı qətliamı, həqiqətən, insanlıq adına üz qarasıdır! Qatı erməni millətçiliyinin xisləti budur! 
Xocalı faciəsi hər bir azərbaycanlının qəlbində ağır, sağalmaz yara kimi dərin iz qoyub. Bir çox şair və yazıçılarımız, rəssam və heykəltaraşlar, bəstəkarlar, bir sözlə, əksər yaradıcı insanlar bu dəhşətli qətliama kəskin reaksiya veriblər, bu mövzuda yaratdıqları ölməz əsərlər vasitəsilə öz qəzəb və hiddətlərini bildiriblər. Tanınmış şair, rəhmətlik Nüsrət Kəsəmənli də faciədən dərhal sonra qələmə aldığı məşhur “Xocalı” şeirində o məşum olayı poetik dildə ürək yanğısı ilə təsvir edib. 
Yadımdadır, tələbə dostum, BDU-nun professoru Ramiz Əskərlə şairin Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin binasındakı iş otağına getmişdik. 1999-cu il fevralın son günləri idi. Xocalı faciəsinə həsr etdiyi şeir barədə söhbət edəndə dedi ki, o həmin şeiri düşmənə qarşı sonsuz qəzəb və qisas hayqıran ürəyinin səsi ilə birnəfəsə yazıb. 
Şair birdən-birə dərin fikrə dalaraq susdu və “Xocalı” şeirinin ilk bir neçə misrasını hüznlü səslə söylədi:

Tanklar qan üstündən yeridi, 
Neçə can üstündən yeridi. 
Körpələr qaldı dəmir ayaqlar altında, 
İmdad istəyən böyüklərə güvənmədilər daha. 

Hər üçümüz çox həyəcanlı idik. Nüsrət müəllimin isə elə bil boğazı kilidlənmişdi. Şeirin ardını Ramiz Əskər səsləndirdi:

Ölü anaların döşlərindən süd əmmədilər daha.
 Gözləri heyrətlərindən böyük idi, 
Üzüqoylu yıxılmışdılar,
Təzədən öləcəkdilər ayağa qalxan kimi. 

...Həmin görüşdən artıq 27 il keçib. Acı təəssüf ki, hər iki dəyərli ziyalımız bu gün həyatda yoxdur. Dünən sübh tezdən bu qeydləri yazanda şeiri bir neçə dəfə oxuyub yenidən çox təsirləndim. Mənə elə gəlir ki, sevimli şairimizin “Xocalı” şeiri bu mövzuda yazılan ən təsirli poetik nümunələrdən biridir. 
Şeirin özəlliyi həm də ondadır ki, şair qısa, lakin dərin ağrı-acı daşıyan misralarla dəhşətli qətliam səhnəsinin panoramını yaradıb. Belə səhnələri, adətən, ayrı-ayrı rakurslardan fokuslanaraq böyük rejissorlar canlandıra bilirlər. Nüsrət Kəsəmənli öz parlaq istedadı ilə qətliamın siqlətini göstərməyi bacarıb. 
Bəs necə oldu ki, Xocalı boyda dəhşətli faciə baş verdi? Dünya bu qədərmi kar və kor idi?! Nəyə görə qatillər zərrə qədər vicdan əzabı çəkmədən, uşaq, qadın, qoca demədən, onlardan imdad diləyən əliyalın, zavallı insanlara aman vermədilər? Ona görə aman vermədilər ki, erməni canilər sağalmaz şovinizm azarına mübtəla olmuşdular, quduzlaşmışdılar. 
Şair sonra satqın və xəyanətkarı kəskin ittiham edərək yazıb: 

Xocalı keçirdi xəyanət marağından, 
Xocalı keçirdi tank lüləsindən, 
yağı gülləsindən, 
avtomat darağından. 
Güllələdilər adamından qarışqasınadək, 
Güllələdilər quzusunu, qoçunu. 
Güllələdilər anaların 
çəpərlərə ilişib qalmış saçını, 
qardaşı, bacını. 

“Xocalı” şeirində bir mistik məqam da özünü büruzə verir. Deyilir ki, “Uluların ruhları Xocalı qurbanlarının təzə ruhlarından tutub özlərilə ölməzliyə aparırlar”:

Nənələr dilində duası ölmüşdü, 
Onları aparmağa uluların ruhu gəlmişdi. 
Təzə ruhların əllərindən tutub apardılar, 
Körpələri ayağa qaldırdılar.

Ən daş ürəkli insan belə bu hüznlü misraları oxuyub sarsılmaya bilməz! Şair şeirin sonunda isə “layla” obrazına müraciət edərək, bəlkə də, dünya poeziyası tarixində insan faciəsinin ən kədərli səhnələrindən birini yaradıb: 

Laylalar uçulu evlərin divarlarına dəyirdi, 
Laylalar dizlərinə döyürdü.
Dünənə, bu günə, sabaha 
nifrətlə gülümsəyirdi...

Düşünürəm ki, Nüsrət Kəsəmənlinin vətəndaş qeyrəti və poetik qüdrəti ilə ərsəyə gələn “Xocalı” şeiri 34 il əvvəl Qarabağ torpağında qanlı cinayət törədənləri əbədi lənətləyəcək! 

Məsaim ABDULLAYEV
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 26 Fevral 2026 10:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see352

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see333

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see313

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see307

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see305

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see297

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see288

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see272

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see272

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see257

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see251

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see242

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see233

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see229

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see228

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see226

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see222

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see217

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see214

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri