Tbilisi Avropadakı əsas dostunu itirdi

Macarıstandakı seçkilərin nəticələri Gürcüstan müxalifətini ruhlandırıb. "Gürcü Arzusu" partiyasının əleyhdarları inanırlar ki, bu partiya tezliklə parlament seçkilərində uduzan Macarıstanın "Fidesz" partiyasının izi ilə gedəcək. Onlar həmçinin Avropa Birliyindən yeni sanksiyalar gözləyirlər. Prosesin Gürcüstana təsirsiz ötüşməyəcəyini düşünənlər də az deyil.

Gürcü müxalifəti "Fidesz" və Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanın parlament seçkilərində məğlubiyyətini "Gürcü Arzusu"nun da fiaskosunun qaçılmaz olduğunun sübutu hesab edir. Məsələn, "Güclü Gürcüstan - Lelo" partiyasının liderlərindən biri olan Qriqol Gegeliya bildirib ki, Budapeştdəki hadisələr hətta avtoritar rejimlərin də seçkilərlə bitə biləcəyini göstərib. "Domino effekti kimi, biz tezliklə eyni şeyi Slovakiyada, Çexiyada, Serbiyada və əlbəttə ki, Gürcüstanda görəcəyik... Macar xalqı "Gürcü Arzusu"nun Avropadakı yeganə tərəfdaşından əl çəkib və çox tezliklə gürcü xalqı onun peyk rejimindən əl çəkəcək", - Gegeliya qeyd edib.

Birləşmiş Milli Hərəkat və onun əvvəllər ayrılmış partiyalarını əhatə edən Müxalifət Alyansı bildirib ki, Tisanın qələbəsi Avropadakı demokratik qüvvələri gücləndirməli və təşkilatın Gürcü Arzusu da daxil olduğu Rusiya tərəfdarlarını zəiflətməlidir.

Təşkilat bildirib ki, "Macarıstanın azad dünyanın düşmənləri ilə davam edən qarşıdurmada qətiyyətli və aydın mövqeyi Gürcüstan üçün çox vacibdir".

Müxalifət Orbanın getməsi ilə Avropa Birliyinin Gürcüstana qarşı sanksiyalar tətbiq edə biləcəyini gözləyir. Gürcü Arzusu partiyasının əleyhdarları isə 2024-cü ilin sonlarında parlament seçkilərinin nəticələri ilə bağlı fikir ayrılıqları səbəbindən Qafqaz respublikasında baş verən kütləvi etirazlar fonunda tətbiq etmək istəyirdilər. Xüsusilə, plana Tbilisiyə bütün maliyyə yardımlarının dondurulması, vizasız səyahətin ləğvi və ölkənin hakim elitasının üzvlərinə şəxsi məhdudiyyətlərin tətbiqi daxil idi. Macarıstanın mövqeyinə görə, onlar sanksiyaları ayrı-ayrı ölkələrlə məhdudlaşdırmaq məcburiyyətində qaldılar. İstisnalar birbaşa AB fondundan maliyyə yardımı və Gürcüstanın hakim elitasının üzvləri üçün vizaların ləğvi idi, çünki bu, ümumi təsdiq tələb etmirdi. “Əvvəla, Orbanın getməsi ilə Gürcü Arzusu nümayəndələrinin AB-dəki bütün aktivlərini dondurmaq və onlarla hər hansı bir əməkdaşlığı qadağan etmək daha asan olacaq. Müxalifət ümid edir ki, bundan sonra hökumət güzəştə getməyə məcbur olacaq”, - deyə Beynəlxalq Qara Dəniz Universitetinin professoru Nika Çitadze bildirib.

Bu arada, Gürcü Arzusunun əleyhdarları Tisza lideri Peter Magyarın açıqlamalarından xəbərsiz görünürlər. Qələbəsindən qısa müddət sonra o, Rusiyanın enerji ehtiyatlarından imtina etmək niyyətində olmadığını və Moskva ilə danışıqlara hazır olduğunu, eyni zamanda Ukraynanı tez bir zamanda AB-yə qəbul etmək və silahlandırmaq istəmədiyini bəyan etdi. Onun razılaşdığı yeganə şey Kiyev üçün Budapeşti əhatə etməyəcək 90 milyard avroluq kreditin blokdan çıxarılması idi. Lakin Orban da ukraynalılar Drujba neft kəmərini bağlayana qədər buna qarşı çıxmadı. "Heç kim Ukraynayönümlü hökumət istəmir; hamı Macarıstanyönümlü hökumət istəyir", - deyə Tisza lideri bildirib.

Magyar həmçinin Gürcüstanın Rustavi 2 televiziya kanalına verdiyi açıqlamada kabinetinin Gürcüstanla yaxşı münasibətlər saxlayacağını bildirib. Lakin o, Tiflisin daxili işlərinə qarışmayacağına söz verib, çünki onu gürcülər yox, macarlar seçib. "Viktor Orbanın hökumətinin Balkan ölkələri və ya digər dövlətlərlə sıx əlaqələrinin olması Macarıstanın onlarla münasibətlərinin pisləşəcəyi anlamına gəlmir. Lakin Macarıstanın hər hansı bir ölkə ilə münasibətləri pisləşsəydi, biz onları yaxşılaşdırmağa çalışacağıq, çünki birlikdə işləmək, əməkdaşlıq etmək və çiçəklənmək bizim ümumi maraqlarımıza uyğundur. Mən Tbilisiyə və ya başqa yerə səfər etməkdən məmnun olardım. Sizinlə işləməyi səbirsizliklə gözləyirəm, amma biz digər ölkələrin daxili işlərinə qarışmayacağıq və sizin ölkənizdə, Şimali Makedoniyada və ya başqa yerdə seçkilərə təsir göstərməyə çalışmayacağıq. Bu, bizim üslubumuz deyil və heç bir Avropa hökumətinin işi deyil." "Hər kəs öz seçicilərini təmsil etmək üçün seçilir", - deyə Madyar vurğulayıb.

Öz növbəsində, Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze Tisza liderini qələbəsi münasibətilə təbrik edib və vəzifədə olduğu müddətdə Tiflisə göstərdiyi dəstəyə görə Orbana təşəkkür edib. "Gürcüstan xalqı və Gürcüstan hökuməti adından Peter Magyarı və onun partiyasını Macarıstanda keçirilən parlament seçkilərindəki qələbələri münasibətilə təbrik edirəm. Viktor Orbana və onun komandasına uzun illər Gürcüstanın milli maraqlarına və gürcü xalqına göstərdikləri möhtəşəm və sarsılmaz dəstəyə görə təşəkkür etmək istəyirəm. Gürcüstan və Macarıstanın uzun bir dostluq və tərəfdaşlıq tarixi var və bu, şübhəsiz ki, davam edəcək", - deyə Kobaxidze bildirib.

Bundan əlavə, Acarıstan Ali Şurasının sədri Tsotne Ananidze müxalifətə müraciət edib. "Macarıstandan xaricdən nəzarət edilən müxalifət üçün daha bir siyasi dərs: hökumətin taleyi yalnız xalqın əlindədir, xarici dəstək deyil". "Reallıq budur ki, Gürcüstandakı müxalifət xalqın etimadını və dəstəyini qazanmır və heç bir xarici müdaxilə bu reallığı dəyişdirə bilməz", - deyə Ananidze bildirib.

Siyasi analitik Demur Giorxelidze Macarıstan seçkilərinin Gürcüstan cəmiyyətində yaratdığı həyəcana təəccübləndiyini bildirib. Ekspertin sözlərinə görə, Budapeşt özünü Tbilisidən tamamilə fərqli beynəlxalq və daxili siyasi vəziyyətdə tapır. Xüsusilə, Macarıstan Avropa Birliyinin üzvüdür və Orban keçmiş partiya həmkarı tərəfindən məğlub edilib. "Gürcü müxalifətinin reaksiyasına gəldikdə isə, bu, sadəcə xəbərlərdə işıqlandırılma yaratmaqdır. Bir neçə gündən sonra ajiotaj azalacaq və heç kim Tizanı xatırlamayacaq. Bu arada, Fidesz 16 il hakimiyyətdə olub. Uzun illər ərzində bir kritik səhv etməyən, həmişə ictimai əhval-ruhiyyəni yaxşı bilən və sair kimi birini təsəvvür etmək çətindir... "Gürcü Arzusu" da bir gün uduzacaq, amma qalib gələn xarici agentlər olmayacaq", Giorxelidze deyib.

V.VƏLİLİ