The Telegraph: “Putin 150 ilin ən absurd müharibəsində uduzur”

...Deməli, Britaniyalı dövlət xadimi Lord Palmerston bir dəfə zarafatla demişdi ki, 1864-cü ildə Danimarka ilə Prussiya arasında baş verən müharibədə yalnız üç nəfər onun niyə başladığını başa düşübvə onlardan biri ölüb, biri dəli olub, üçüncüsü isə unudub...

SİA-nın məlumatına görə, geosiyasi strateq Mark Brolin The Telegraph üçün yazdığı köşədə bildirir ki, əgər bu münaqişə bir vaxtlar strateji absurdun zirvəsi kimi görünürdüsə, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi hətta bundan da artıq olub.

Gəlin əsas tərəflərin davranışlarına nəzər salaq...

...Ukraynanı ələ keçirməklə gücünü və strateji ustalığını nümayiş etdirmək istəyən Putinin komandasından başlayaq. Bəs nə baş verdi? 19-cu əsrin məsləhətçiləri ilə əhatə olunmuş Kreml lideri reallıqdan o qədər uzaqlaşdı ki, Moskvanın təsir dairəsi Yaxın Şərqdən Orta Asiyaya və Avropaya doğru kiçilib.

Finlandiya və İsveç NATO-ya qoşulub və Rusiyanın özü getdikcə Çinin vassal dövlətinə çevrilir. Qərb neft bazarlarını itirən Moskva, bütün "hərbi güc" iddialarına baxmayaraq, Ukrayna ərazisinin yalnız kiçik bir hissəsini ələ keçirə bildi - nəhəng insan və iqtisadi itkilər bahasına, dünyanın ən böyük ölkəsinin niyə bir neçə yüz kvadrat kilometr daha çox əraziyə ehtiyac duyduğuna dair heç bir inandırıcı izahat vermədən....

...Növbəti məsələ Ukrayna və Prezident Zelenskidir. Kiyevin öz torpaqlarını azad etmək üçün qəhrəmancasına mübarizəsində təəccüblü bir şey yoxdur. Başqa bir sual isə Ukraynanın Amerikanı oyunda necə saxlamağa çalışmasıdır. Kiyev tez-tez xahişini qəti şəkildə ifadə edir: "İndi kömək edin, əks halda nəticələr fəlakətli olacaq", hətta Üçüncü Dünya Müharibəsi riskini də götürür. Lakin müasir Rusiya nüvə başlıqlarından başqa hər şeydə ABŞ-la müqayisədə cırtdandır, hətta Putin belə istifadə etməyə cəsarət etməzdi. Rusiyanın gücünü şişirtmək Ukraynaya Amerika informasiya məkanında kömək etmir.

...Növbəti mərhələ Avropadır. İllərdir ki, əksər Avropa ölkələri əsas rəqiblərindən birinə enerji asılılığını artıraraq Polşa və ya Ukraynanın xəbərdarlıqlarını qulaqardına vuraraq silahsızlaşdırıblar. Onlar Rusiya neftini alarkən və qınadıqları müharibə maşınını effektiv şəkildə maliyyələşdirərkən başqalarına prinsiplər barədə mühazirələr oxuyublar. Hətta indi də, öz qitələrində müharibə və iqtisadiyyatları donmuş halda, Avropa liderləri sanki sülh və rifah reseptini icad etmiş kimi, mənəvi dəyərləndirmələrini davam etdirirlər.

…Və nəhayət, ABŞ və onun prezidenti. Donald Tramp Ukraynada sülhə nail olmaq cəhdinə Moskvanın ideal hesab etdiyi bir təkliflə başladı: Ukraynanı işğal olunmuş ərazilərdən imtina etməyə və NATO-ya qoşulmaq perspektivinə çağırmaq - danışıqlar başlamazdan əvvəl.

Daha sonra “Tomaqavk” epizodu gəldi: bir neçə gün ərzində Tramp Ukraynaya uzunmənzilli raketlər verə biləcəyinə işarə etdi. Kremlin telefona əl uzatmaq üzrə olduğu göründüyü anda təhdid qəfildən geri çəkildi. Rıçaq tətbiq edildi və dərhal geri çəkildi.

Bütün bunlar elə bir absurd mənzərə yaradır ki, məntiqə dəyər verən hər kəs dəli olardı.

…Lakin, bütün dönüşlərə və dönüşlərə baxmayaraq, ağıl qüvvələri qalib gəlir. Addım-addım Avropa və ABŞ ilk dəfə olaraq az-çox birgə hərəkət edirlər. Avropa yenidən silahlanır; Rusiyadan enerji asılılığı sürətlə azalır; dondurulmuş Rusiya aktivləri Ukrayna üçün maliyyələşdirmə mənbəyi kimi görülür; və Vaşinqtonun son qərarları Rusiya neftinə təzyiqi artırıb. Çin və Hindistan enerji şirkətləri ikinci dərəcəli sanksiyalardan qorxaraq daha ehtiyatlı olublar.

Qərb Ukraynaya vacib texnoloji, logistika və kəşfiyyat dəstəyi verməyə davam edir.

Bəlkə də ən əsası, Rusiyanın "böyük gücü" mifi nəhayət ki, darmadağın olur. Məhz bu mif Kremlin başını dik tutaraq gəzməsinə imkan verdi. Başqa sözlə, Putin artıq reallıqda yaşamır - o, yaltaqları tərəfindən onun üçün yaradılmış qəribə bir kainatda mövcuddur.

Məhz buna görə də təzyiq saxlanılmalıdır - bu reallığı görməzdən gəlmək mümkün deyil.

Əli Babayev