“Tıxac” deyib keçməyin... İldə 270 milyon manatlıq yanacaq israf edilir

Məlum olduğu kimi, bu yaxınlarda ölkə başçısı “Bakı şəhərində və ətraf ərazilərdə nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsinə dair 2025–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, Sərəncamda da qeyd olunduğu kimi paytaxt Bakıda tıxac problemi son illərdə ciddi şəkildə artıb və şəhərin iqtisadi, sosial və ekoloji həyatına mənfi təsir göstərməkdədir.
Qeyd edək ki, avtomobil tıxaclarının ölkə iqtisadiyyatına və sürücülərin xərclərinə təsiri ölçülə bilən iqtisadi və sosial itkilərə səbəb olur. Bu yazıda qısa da olsa tıxacların ölkə iqtisadiyyatına və sürücülərin xərclərinə hansı təsirlərinin olduğunu təqdim edəcəyik:
- İqtisadi zərərlər
Müşahidələr və araşdırmalar göstərir ki, tıxaclarda yanacaq sərfiyyatı təxminən 50% artır. Yəni, avtomobil 10 km. məsafə üçün adi vaxtlarda 1 litr benzin işlədirsə, tıxac zamanı 1,5 litr yanacaq sərf edir. Gün ərzində bir sürücü 2 saat tıxacda qalarsa, avtomobil orta hesabla 1 litr əlavə yanacaq işlətmiş olacaq. Bu isə il ərzində təxminən 300 litr yanacaq deməkdir. Yanacağın (Aİ-92, Aİ-95, dizel və s.) orta satış qiymətini 1,2 manatdan götürsək, sürücülər tıxac səbəbindən orta hesabla ildə 360 manat əlavə yanacaq xərci çəkir. Rəsmi məlumatlara görə paytaxt Bakıda 750 minə yaxın avtomobil qeydiyyatdadır. Bu da o deməkdir ki, il ərzində Bakıda tıxac səbəbindən yanacaq üçün təxminən 270 milyon manat əlava vəsait xərclənir. Müqayisə üçün bildirək ki, ötən il ölkə üzrə yanacağa ümumilkdə 3,4 milyard manat vəsait xərclənib.
- Zaman itkisi
Sürücülər kimi sərnişinlər də gündə orta hesabla 2 saat tıxacda vaxt itirirlər. Bu isə il ərzində təxminən 600 saat təşkil edir. Azərbaycanda gündəlik rəsmi iş saatının 8 saat olduğunu nəzərə alsaq, tıxacda itirilən zaman ümumi iş saatının ¼-nə bərabər olur. Aydın məslədir ki, zaman itkisi əmək məhsuldarlığının azalmasına səbəb olur. İşə gecikmələr artdığı üçün iş yerlərində məhsuldarlıq azalır. Xüsusilə taksi sürücüləri, çatdırılma xidmətləri və ictimai nəqliyyat işçiləri üçün bu, ciddi problem yaradır.
- Ekoloji zərərlər
Tıxaclarda avtomobillər havaya daha çox karbon qazı (CO₂), azot oksidi (NOx) və digər zərərli tullantılar buraxır. Hesablamalara görə, tıxaclar səbəbindən Bakıda havanın çirklənmə səviyyəsi normal həddən 2-3 dəfə yüksək olur. Bakıda 2 000 tondan çox karbon qazı (CO₂) emissiyası qeydə alınır.
- Sağlamlıq problemləri
Hava çirkliliyi səbəbindən astma, bronxit və digər tənəffüs yolu xəstəlikləri artır. Havanın çirklənməsi eyni zamanda ürək-damar problemlərinin artmasına səbəb olur. Dünya Səhiyyə Təşkilatına görə, tıxac və hava çirkliliyi səbəbindən Bakı sakinlərinin orta ömür müddəti 2-3 il azala bilər. Tıxaclarda uzun müddət qalan sürücülərdə stress, yüksək qan təzyiqi və sinir sistemi pozuntuları yaranır.
- Sosial Zərərlər
Gündəlik tıxacda vaxt keçirmək insanlarda əsəbilik, gərginlik və depressiyaya səbəb ola bilər. Tıxacda saatlarla qalan sürücülər yol qəzalarına və yol hərəkəti qaydalarının pozulmasına daha çox meylli olur. Tıxaclar təkcə adi sürücülərə deyil, təcili yardım maşınları, yanğınsöndürənlər və polis avtomobillərinə də mənfi təsir edir. Vaxtında çatdırılmayan tibbi xidmətlər həyati təhlükəyə səbəb ola bilir.
Murad Məmmədov