Trampın Rusiya seçimi: ABŞ ın qırmızı xəttini keçir?

Rusiya və ABŞ  İstanbulda keçirilən danışıqlarda diplomatik missiyaların maneəsiz maliyyələşdirilməsini təmin etmək və “diplomatların öz rəsmi vəzifələrini yerinə yetirmələri üçün müvafiq şərait” yaratmaq üçün birgə addımlar barədə razılığa gəliblər”.

Tərəflər digər məsələlərlə yanaşı, 2016-2018-ci illərdə müsadirə edilmiş diplomatik əmlakın Rusiyaya qaytarılmasını müzakirə ediblər. Məsləhətləşmələr məzmunlu və işgüzar şəkildə keçirilib. Moskva və Vaşinqtonun bu kanal vasitəsilə dialoqu davam etdirəcəyi vurğulanıb. Bəs razılığın nəticələri regional təhlükəsizlik məsələlərinə necə təsir edəcək?

Bu barədə Moderator.az-a danışan politoloq Taleh Əliyev bildirib ki, Rusiya və ABŞ arasında diplomatik münasibətlərin bərpa olunması barəsində danışmaq hələ tezdir:

 “Nəzərə alsaq ki, bu günlərdə Rusiya ilə münasibətlərin normallaşmasının qızğın tərəfdarı olan Donald Tramp Ukrayna- Rusiya arasında sülh müqaviləsi bağlanmadığına görə vaxtilə Co Bayden hakimiyyəti tərəfindən Rusiyada tətbiq olunmuş sanksiyaların müddətinin uzadılması ilə bağlı sərəncam imzaladı. Bu o deməkdir ki, hazırkı Amerika hakimiyyəti istəsə belə, Rusiya ilə Ukrayna arasında münasibətlər normallaşmadığı müddətdə  ABŞ-la Rusiya arasında münasibətlərin normallaşması qeyri- mümkündür. Son zamanlar Avropa dövlətlərinin Amerika Birləşmiş Ştatları üzərində ciddi basqısının şahidi oluruq. Xüsusilə, Avropa İttifaqı (Aİ) və NATO formatında Avropa ölkələrinin daha sıx birləşməsi fonunda ABŞ-ın Rusiya ilə müəyyən yaxınlaşma meyilləri nümayiş etdirməsi tənqidlərə səbəb olub. Avropa liderləri, xüsusilə Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Böyük Britaniyanın baş naziri Rişi Sunak, son günlərdə ABŞ-a səfər edərək, Vaşinqton administrasiyasını Rusiyaya qarşı daha ehtiyatlı yanaşmağa və Ukraynaya sona qədər dəstək verməyə çağırıblar. Bu diplomatik gərginliyin maraqlı bir məqamı isə ABŞ siyasətində ziddiyyətli açıqlamaların ortaya çıxması olub. Xüsusilə, Donald Trampın Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskini "diktator" adlandırması və daha sonra bu sözlərindən imtina etməsi diqqət çəkən hadisələrdən biri kimi yadda qaldı. Böyük Britaniya Baş naziri ilə görüş zamanı bütün bunlar onu göstərir ki, Amerika Birləşmiş Ştatları həqiqətən də şəxslər deyil, dövlət institutları tərəfindən idarə olunan bir dövlətdir və burada şəxslərin nə qədər də müstəqil hərəkət etmək istəyi qanunlarla sanksiyalaşdırılmışdır və fərdlərin bu məsələdə müstəqil qərar qəbul etmə imkanları limitlidir”.

Politoloq hesab edir ki, Rusiyanın Amerika Birləşmiş Ştatları ilə münasibətlərin normallaşması Ukrayna ilə ədalətli sülhün əldə edilməsindən keçir. Bu ədalətli sülhlə bağlı da Ukrayna tərəfinin münasibəti ondan ibarətdir ki, Ukrayna Rusiyadan BMT tərəfindən tanınan ərazilərinin suverenliyinin qəbul olunmasını istəyir və bura Krım, Donetsk və Luqansk bölgələri, eləcə də sonradan Rusiya tərəfindən işğal edilən Zaporojye və Xerson ərazilərinin Ukraynanın tərkib hissəsi kimi tanınması daxildir

“Rusiya və onun hazırkı rəhbəri Vladimir Putin nə qədər ki, Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanımayacaqdı, Tramp nə qədər cəhd etsə belə, onu hazırkı vəziyyətindən xilas edə bilməyəcək. Çünki ABŞ təkcə Trampın iradəsindən asılı deyil. ABŞ- da müstəqil hakimiyyət qolları - konqres, senat və məhkəmə hakimiyyəti mövcuddur. Əgər Tramp Amerikanın milli maraqlarını Rusiya və onun lideri qarşısında güzəştə getsə, bu, onun Putini hazırkı böhranlı vəziyyətdən çıxarmasından daha çox, öz hakimiyyətini itirməsi ilə nəticələnə bilər. Bu baxımdan hesab edirəm ki, Rusiya ilə Amerika arasında əldə olunmuş diplomatik missiyaların fəaliyyətinin yenidən təşkil edilməsi ilə bağlı razılaşma elə Trampın özünün də qeyd etdiyi kimi, Amerikanın Rusiya -Ukrayna müharibəsinə yanaşmasından asılı olacaqdır”.

Mehin Mehmanqızı