Trampın “tarif müharibəsi” və şərti: “Çoxlu pul ödəsinlər”

Qlobal böhrandan çıxış yolu: onlar Trampla danışmalı, dil tapmalıdırlar

ABŞ Prezidenti Donald Trampın dünya ölkələrindən idxal edilən mal və məhsulların tariflərini artırması qlobal çaxnaşmaya səbəb olub. Beynəlxalq ekspertlər hesab edirlər ki, “tarif müharibəsi” dünya iqtisadiyyatını çökdürə, qlobal böhranın yaranmasına səbəb ola bilər.

Bununla belə, ABŞ artıq 50-dən çox ölkədə Vaşinqtonun tətbiq etdiyi rüsumların ləğvi, yaxud azaldılması üçün müraciətlər alıb. Buna paralal olaraq Amerika Rusiya ilə bağlı idxal rüsumlarını tətbiq etməyib. Tarifl faizi hədsiz artırılan ölkələr, Amerikanın müttəfiqləri sərt cavab verəcəklərin i desələr də, Vaşinqtonun mövqeyini yumşaltmağa çalışmaqdadırlar və bunun üçün Tramp adminstrasiyasına müraciətlər ünvanlayırlar. Dünyanın gündəmini zəbt edən mövzu ilə bağlı danışan Tramp deyib ki, “sərt, amma ədalətli parametrlər” qoyulub.

“Onlar Birləşmiş Ştatlarla ticari rəftarda çox pis hərəkət etdilər. Onlar bizim avtomobillərimizi almırlar, amma biz onların milyonlarla avtomobilini alırıq. Kənd təsərrüfatı və bir çox sahələrdə eyni yanaşmanı həyata keçirirlər. Hər şey dəyişməlidir, xüsusilə, Çinlə”, - deyə Amerika lideri bildirib.

Tramp əlavə edib ki, dünyada səhm bazarlarında trilyonlarla dəyərində olan itkilərdən narahat deyil: “Onlar masaya gəlirlər, danışmaq istəyirlər. Lakin hər il bizə çoxlu pul ödəməyə razı olmasalar heç bir danışıq olmayacaq”.

Maraqlı məqam odur ki, aprelin 2-də Tramp dünyanın 185 ölkənin məhsullarına gömrük tariflərini artıracağını açıqlasa da, bu siyahıda Rusiyanın adı yoxdur. Vaşinqtonun Moskvaya idxal rüsumları tətbiq etməməsi Trampın Ukraynadakı müharibənin sülh yolu ilə nizamlanmasını istəməsi ilə əlaqələndirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Ağ Ev qıcıqlandırıcı addım atmamaqla Ukraynadakı münaqişənin sülh yolu ilə həllinə, bu istiqamətdə danışıqların intensivləşməsinə nail olmağa çalışır. Amma o da qeyd edilir ki, Rusiya məhsullarına rüsumun artırılmaması ABŞ-ın Moskvaya qarşı köklü şəkildə münasibətini dəyişdiyi anlamına gəlmir.

Onu da qeyd edək ki, tariflərin beynəlxalq ticarəti tənzimləmək və yerli istehsalın qlobal bazarda rəqabətdən qorumaq üçün alətlər kimi xarakterizə edilir. Digər tərəfdən, maraqlıdır ki, xarici şirkətlər tariflərə tabe deyillər. Vergi ilə bağlı məsələlərdə ixtisaslaşmışqeyri-kommersiya təşkilatı olan Vergi Fondunun təhlilinə görə, idxal olunan mallara tətbiq edilən tariflərin maliyyə yükünü birbaşa ABŞ biznesi daşıyır. Yəni bu tariflərin maliyyə öhdəliyi əsasən istehlakçıların üzərinə düşəcək.

Bir çox iqtisadçılar hesab edirlər ki, Tramp adminstrasiyasının başlatdığı “tarif müharibəsi” ABŞ da başda olmaqla dünya dövlətlərinin hər birinin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərəcək. Ekspertlər çıxış yolunu yüksək tarif tətbiq edilən ölkələrin Trampla danışmasında, Vaşinqtonla razılığa gəlməsində görürlər. Trampın isə şərti məlumdur – “çoxlu pul ödəsinlər”.