Türkiyə qadağan etdi: Bəs Azərbaycan? (ŞƏRH)

Türkiyədə restoranlar, kafelər, şirniyyat dükanları və oxşar qida-içki xidməti göstərən müəssisələrin istehlakçılardan servis haqqı, masa haqqı və digər adlar altında əlavə ödəniş tələb etməsi qadağan olunub.

Qərara əsasən, tarif və qiymət siyahısında göstərilən məbləğlərdən başqa hər hansı əlavə haqqın alınmasına yol verilmir. Restoran, kafe və qida-içki xidməti göstərən digər obyektlərdə istehlakçılardan "servis haqqı”, "masa haqqı”, "örtük haqqı” və ya başqa adlar altında əlavə ödəniş tələb edilə bilməz.

Artıq iki ilə yaxındır ki, Azərbaycanda da restoran, kafe və əyləncə mərkəzlərində istirahətə gedən müştərilərdən "servis”, "masa haqqı” və digər adlar altında əlavə ödənişlər tələb olunur. Qonşu Türkiyədə bu qərar ləğv edilib, bəs Azərbaycanda belə bir addım atıla bilərmi?

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli Qaynarinfo-ya açıqlamasında Azərbaycanda da bu qərarın ləğv olunması ehtimalının mümkün olduğunu vurğulayıb:

"Əgər dövlət hesab etsə ki, bu qərarın ləğvi vacibdir, o zaman məsələ həllini tapa bilər. Edilməyə də bilər. Əhalinin narazılığı artarsa, parlament Mülki Məcəlləyə dəyişiklik edə bilər. Bununla da iaşə obyektlərində əlavə xidmət haqqı yığışdırıla bilər. Amma hələlik Azərbaycanda buna zərurətin olub-olmaması sual altındadır. Dövlətlər suverendir, bu nəzəri baxımdan mümkünsüz deyil".

Xalid Kərimli hesab edir ki, bununla bağlı qanuna dəyişiklik edilərsə, bu, restoranların menyu qiymətlərinə təsir göstərəcək:

"Servis haqqını ləğv etsələr, qiymətləri artıracaqlar. Məsələn, kababa 10 manat qiymət qoyub üzərinə 10% servis haqqı alırdılarsa, indi kabab 11 manata satılacaq".

İqtisadçı Natiq Cəfərli isə bir çox ölkələrdə oxşar yanaşmanın müşahidə olunduğunu xatırladıb:

"Hesaba servis haqqının əlavə edilməsi bəzi ölkələrdə qadağan olunur və Türkiyə də bu yolla gedir. Amma "çay pulu" anlayışını qadağan etmək mümkün deyil, bu, insanların özlərindən asılıdır. Ola bilər ki, hesaba salınmasın, bu praktika Azərbaycanda da geniş yayılmayıb. Düzdür, bəzi yerlərdə hesaba əlavə edirlər. Məsələn, hesab 15 manatdırsa və kimsə əlavə olaraq bir manat "çay pulu" verirsə, bunu necə qadağan etmək olar? Ancaq hesaba məcburi ‘servis haqqı’ əlavə edilməsini qadağan etmək mümkündür".

Natiq Cəfərli bildirir ki, dünyanın bir çox ölkəsində xidmət göstərən ofisiantlara əlavə ödəniş verilməsi yayğındır:

"Bir çox ölkələrdə servis sahəsində çalışanların əksəriyyəti tələbələr olub. Onların gəlirləri aşağı olduğundan belə bir ənənə formalaşıb ki, cəmiyyət onlara dəstək olsun. Məsələn, 10 manat, 10 dollar və ya 10 avro hesab gəlirsə, onun üzərinə bir manat, dollar və ya avro əlavə edilir. Bunu rəsmi şəkildə qadağan etmək olar, amma vətəndaşlar istədikləri qədər "çay pulu" verə bilərlər".

Bahar Rüstəmli