Türkiyənin Levantda misilsiz strateji uğuru

Yaxın Şərq geosiyasəti üzrə şərhçi Peter Germanos Suriyada yaranmış son durum, habelə ABŞ lideri Trampın yeni ideayları və bu  kontekstdə Türkiyənin perspektivləri barədə yazıb.

Gununsesi.info həmin qeydləri təqdim edir:

-Türkiyənin Levantda Misilsiz Strateji Uğuru:

-Türkiyənin son on ildə Suriyada və daha geniş Levant bölgəsindəki nailiyyətləri müasir Yaxın Şərq tarixində misilsizdir.

-2018-ci ildə Türkiyə misilsiz strateji mühitlə qarşılaşdı. Onun cənub sərhədi faktiki olaraq mühasirəyə alınmışdı: bir tərəfdən Rusiya-İran-Əsəd oxu İdlib və mərkəzi Suriyadakı səhra boyunca uzanırdı; digər tərəfdən Qərbin dəstəklədiyi PKK/YPG strukturu Mərkəzi Komandanlıqdan tam siyasi, hərbi və kəşfiyyat dəstəyi alırdı.

-Oxşar vəziyyətlərdə olan çox az sayda dövlət strateji məğlubiyyətdən qaçmağı bacarıb, güc balansını tərsinə çevirməyi isə uğursuz olub.

-Lakin Ankara bu mühasirəyə yaxın vəziyyəti hərtərəfli geosiyasi uğura çevirməyi bacardı.

-Diplomatiya, kəşfiyyat xidmətləri və hərbi komandanlıq arasında nadir koordinasiya sayəsində Türkiyə heç bir böyük güclə birbaşa müharibəyə əl atmadan hər iki təhdidi tədricən neytrallaşdırdı.

-Moskva və Tehran ölçülü diplomatiya və məhdud güc tətbiqi ilə nəzarət altında saxlanıldı; Vaşinqtonun kürd layihəsi davamlı hərbi təzyiq və siyasi təcrid yolu ilə zərərsizləşdirildi.

-Ən diqqətəlayiq nəticə Türkiyənin təkcə sərhədlərini təmin etməməsi, həm də Suriya daxilində qanuni bir idarəedici qüvvə yaratmasıdır.

-Ankara tərəfindən təlim keçmiş, silahlanmış və təşkil olunmuş müxalifət qrupları parçalanmış milislərdən ölkənin dominant siyasi-hərbi hakimiyyətinə çevrildi. Bu, fövqəladə bir nailiyyətdir: İran, İsrail və ya Körfəz ölkələri kimi heç bir regional güc bir vasitəçi qüvvəni qonşu dövlətin suveren nüvəsinə çevirə bilməyib.

-Strateji baxımdan Türkiyə Levantda unikal bir uğur qazandı: dağılmış bir dövləti işğal və ya ilhaq yolu ilə deyil, yerli aktyorlar tərəfindən öz təhlükəsizlik doktrinasına uyğun olaraq həyata keçirilən nəzarətli dövlət quruculuğu yolu ilə yenidən formalaşdırdı. Suriya artıq təhdid deyil, Türkiyənin təsirinin buferi və strateji uzantısıdır.

-Rusiya, İran və ABŞ-ın regional siyasətinə qarşı eyni vaxtda əldə edilən bu uğur səviyyəsi Türkiyəni unikal bir kateqoriyaya yerləşdirir.

-Bu, təkcə Levant bölgəsində (Yaxın Şərq bölgəsində Suriya, Lübnan, Fələstin, İzrail, İordaniya və Türkiyənin cənub hissəsi Xatay Levet bölgəsi adlanır) fəaliyyət göstərən regional güc deyil; müasir tarixdə ətrafının siyasi nizamını birbaşa imperiya hakimiyyəti olmadan yenidən formalaşdıra bilən azsaylı dövlətlərdən birinə çevrilib.

Gununsesi.info