“Uçan Çernobıl”: Niyə Qərbdə nüvə qurğulu raketlər yaratmırlar?

Rusiya yeni raketlə bağlı məlumatların çoxunu gizli saxlayır. Bilinənlər bundan ibarətdir ki, sınaq zamanı raket nüvə qurğusunun verdiyi enerji ilə 15 saat ərzində 14 min kilometr məsafə qət edib. Bu zaman mürəkkəb manevrlər həyata keçirib. İddiaya görə, nüvə qurğusu raketə praktik olaraq istənilən qədər havada qalmaq imkanı verir.
Sınaq zamanı “Burevestnik” guya raket əleyhinə müdafiə sistemlərindən sivişmək bacarığını nümayiş etdirib. Qanadlı raketin səs sürətinə yaxın göstəricilərlə aşağı məsafədə (25-100 metr) uçduğu bildirilir. Putinin sözlərinə görə, bu raket “dünyada analoqu olmayan unikal silah”dır.
Rusiya sınaqların keçirildiyi yeri gizli saxlayırdı. Amma Norveçin hərbi kəşfiyyatı rusları gülünc vəziyyətə salaraq bildirdi ki, sınaqlar Barents dənizindəki “Yeni torpaq” arxipelaqında baş tutub.
Qərbdə əksər ekspertlər bütün bunların hərbi yox, siyasi məsələ olduğunu düşünürlər. Ukraynada gedən müharibənin təcrübəsi göstərir ki, səs sürətinə yaxın sürətlə hərəkət edən raketlər HHM sistemlərindən yayına bilmirlər. Hazırda bu məqsəd üçün hipersəs sürətli raketlər daha münasibdir. Yəni sürət baxımından “Burevestnik” müasir HHM sistemlərinin qarşısında ciddi üstünlüyə malik deyil.
Bəs niyə NATO ölkələri indiyə qədər nüvə qurğusu ilə işləyən raketlər yaratmayıb? Axı bunu Rusiyada bacarırlarsa, texnoloji baxımdan xeyli qabaqda olan Qərbdə də bacarardılar. Məsələ ondadır ki, raketin nüvə qurğusundan enerji alması kifayət qədər mübahisəli "üstünlük"dür. Raket havada uzun müddət qalmaq üçün deyil, mümkün qədər qısa vaxtda hədəfə çatmaq üçündür. Havada nə qədər çox qalacaqsa, məhv edilməsi bir o qədər asan olacaq. Xüsusilə də söhbət nüvə reaktorlu raketdən gedirsə: Çünki bu qurğu çox uzaq məsafələrdən, hətta kosmosdan qeydə alına bilən radiasiya fonu yaradır.

NATO-da hesab edirlər ki, “Burevestnik” (Alyans onu “Skyfall” adlandırır) kimi nüvə qurğulu raketlərin yaradılması böyük risklər daşıyır. Hərbi blokun ekspertləri hətta “Buravestnik”ə “uçan Çernobıl” ləqəbini veriblər. Çünki nüvə reaktorunun partlaması, nasazlığı və digər bu kimi hallarda ağır radiasiya sızması ola bilər. Raket üçün kiçik, yığcam nüvə reaktorunun yaradılması mühəndislik nöqteyi-nəzərindən çox çətin və bahalı işdir. Bunun qarşılığında həmin silahın verdiyi üstünlük isə aydın deyil. NATO-da hesab edirlər ki, bu tip silahların təkamülü baxımından uzaqmənzilli hipersəs raketlərinin yaradılması daha doğru yoldur.
Ümumi mənzərə belə alınır ki, “Burevestnik” Putin üçün hərbi yox, Trampla dialoqda siyasi arqument idi. Çünki “Qızıl qübbə”nin yaradılması ilə ABŞ nüvə təhdidləri balansını öz xeyrinə dəyişəcək. Rusiyanın ona simmetrik cavab vermək, yəni bənzər HHM sistemi yaratmaq üçün heç bir imkanı yoxdur. Ona görə də potensial olaraq “Qızıl qübbə”ni yarmağa qadir silahların yaradılması ilə təhdid balansını qorumağa çalışır. Amma alınmadı. Qərbdə “fırtına quşu”ndan qorxmadılar. Dimdiyində nə daşıyacağından asılı olmayaraq.
Vüsal Məmmədov
AzVision.az