Ukrayna ABŞ nin, yoxsa Avropa İttifaqının sülh planını bəyənir? Politoloq AÇIQLADI

"Avropa İttifaqının təklif etdiyi 24 bəndlik sülh planı, əslində, Amerikanın 28 bəndli planına alternativ olaraq təqdim olunub. Mənim fikrimcə, bu plan Ukrayna ilə məsləhətləşmələr əsasında hazırlanıb, çünki Amerikanın 28 bəndli sülh planı Ukraynanın maraqlarına tam uyğun deyil. Təbii ki, bu planda Ukraynaya bəzi üstünlüklər verilir, xüsusilə Ukraynanın bərpası və Avropa İttifaqına üzvlük məsələləri ilə bağlı. Lakin nəticə etibarilə, Ukraynanın ərazi bütövlüyü və təhlükəsizlik zəmanətləri tam şəkildə təmin edilmir. Bu planda bir çox məsələlərdə Rusiyanın mövqeyi daha çox nəzərə alınır. Ukrayna və Avropa isə bu plana qarşı öz alternativlərini irəli sürürlər".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Asif Nərimanlı Avropa İttifaqının Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həll üçün təklif etdiyi 24 bəndlik sülh planından danışarkən bildirdi.

Politoloqun sözlərinə görə, həm Ukrayna, həm də Avropa tərəfi anlayır ki, Trampın planını tamamilə rədd etmək və Rusiyaya qarşı döyüşmək qeyri-mümkündür:

"Əgər Trampın təklif etdiyi plan qəbul olunmazsa, Amerika Birləşmiş Ştatları Ukraynaya silah yardımlarını azaldacaq və ya tamamilə dayandıracaq. Hətta gələcəkdə Avropa ölkələrinə də təzyiq göstərə bilər. Bu səbəbdən, Avropa İttifaqı və Ukrayna bu vəziyyətdən çıxmaq üçün alternativ variantlar irəli sürürlər. Məncə, məhz bu məqsədlə Avropa İttifaqı tərəfindən təklif olunan 24 bəndli sülh planı hazırlanıb. Bu planın Ukraynaya verdiyi mesaj açıqdır: Ukrayna sülhə hazırdır və buna razıdır. Avropa da bu sülh planını dəstəkləyir, amma təklif olunan planı müəyyən düzəlişlərlə qəbul etmək istəyirlər. Buradan mesaj verilir ki, əgər Amerika administrasiyası Avropanın planı ilə razılaşarsa, Ukrayna da bu məsələdə razı olacaq. Çünki bu plan Ukraynanın iştirakının nəticəsi olaraq hazırlanıb və onun maraqlarını nəzərə alır".

Asif Nərimanlı qeyd etdi ki, ABŞ-nin planı ilə müqayisədə, Avropa İttifaqının təklif etdiyi layihə bir çox cəhətdən fərqlənir, xüsusilə Ukraynanın mövqeyini nəzərə alması baxımından.

"Lakin bu, başqa bir məsələdir ki, Rusiya bu planı qəbul edəcəkmi? Bu artıq Rusiyanın mövqeyindən asılıdır. Hal-hazırda Rusiya və Amerika arasında hələ də razılaşma yoxdur. İndi isə top Ukrayna meydanındadır və Ukrayna müəyyən addımlar atmalıdır. Bu, həm də başqa bir taktikanın hissəsidir: Ukrayna və Avropa alternativ plan təklif edərək Rusiyanı çətin vəziyyətə salmağa çalışırlar. Bu taktikanın başqa bir məqsədi də zaman qazanmaq və Ukraynanın mövqeyini gücləndirməkdir. Ukrayna Trampın planına tabe olmaq istəmir və bu səbəbdən alternativ plan irəli sürür. Diplomatik müstəvidə bu danışıqlar daha uzunmüddətli ola bilər. Yəni danışıqların bir neçə günə yekunlaşması ehtimalı yoxdur. Təbii ki, bu, danışıqların gedişatından asılıdır. Tramp administrasiyası isə çalışır ki, ayın sonuna qədər bir razılaşma əldə edilsin. Ən azından əsas şərtlər üzrə razılaşma olmalıdır, detallar isə sonraya qalacaq. Lakin bu, yaxın dövrdə baş verməyə də bilər. Diplomatik masada hər tərəf öz təkliflərini irəli sürür. Hətta Amerika və Ukrayna arasında Cenevrədə davam edən danışıqlarda müəyyən bir razılaşma əldə olunsa belə, Amerika bunu Rusiya ilə də razılaşdırmalıdır. Görünür ki, Amerika Ukraynanın mövqeyini nəzərə alaraq, 28 bəndli planda müəyyən düzəlişlər edib. Bu düzəlişlərdən sonra isə Rusiya ilə müzakirələr aparılmalı və razılaşdırılmalıdır. Bu da o deməkdir ki, diplomatik danışıqların uzanma ehtimalı böyükdür. Çünki tərəflər arasında razılaşdırılmalı və düzəliş edilməli məsələlər çoxdur", - deyə müsahibimiz qeyd etdi.

Xədicə BAXIŞLI