Ukraynanın suverenliyi bonus müqaviləsi nə çevirilir? (ŞƏRH)

"Tramp Avropadakı bu aktivlərə göz dikə bilər, amma Rusiyanın razılığı olmadan onlara dəyməz. Onun üçün Ukraynanın suverenliyi və tökülən qan məsələsi alver predmetidir. Bu mənada da Trampın səmimiliyinə inanmaq doğru olmaz".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında politoloq Azər Qasımov ABŞ-la Rusiya arasında hazırlanmış birgə "sülh planı”nın Ukraynadakı müharibəni sona çatdırmaqla Ağ Evin hazırkı sahibi Donald Trampa müqavilənin imzalanması qarşılığında 300 milyard dollarlıq bonus gətirə biləcəyi barədə "Foreign Policy” nəşrində gedən məqaləni şərh edərkən deyib. 

Bununla yanaşı, ekspert bildirir ki, Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin Tramp tərəfindən bölüşdürülməsi məsələsi hələlik qeyri-müəyyəndir:

"Bu aktivlərin taleyi barədə hələlik ciddi fikir olmasa da, aktivlərdən istifadə indilikdə mümkün deyil. Həmin aktivləri Ukraynaya vermək məsələsi illərdir danışıq predmeti olsa da, ancaq onun faizlərindən müəyyən məbləğin verildiyi məlumdur. Məsələ ondadır ki, Avropa və ABŞ-da dondurulan bu aktivlərin istifadəsi Rusiyanın qorxusundan mümkün deyil. Rusiya bu barədə xəbərdarlıq edərək, ciddi nəticələrinin olacağını bildirib. Xüsusən Avropa da Rusiyadan qorxduğu üçün bu aktivlərə dəymir. Sadəcə Ukraynaya müəyyən hissəsinin reparasiya kimi bərpa məqsədilə veriləcəyini deyir".

Həmsöhbətimizin fikrincə, Trampın bu məsələ ilə bağlı təzyiqlə Avropanı razı salması ehtimalı da mümkün variantlardandır: 

"Ümumiyyətlə, ABŞ-ın məsələ ətrafında səmimiliyi şübhə altındadır. İmkan olsa, Tramp 300 milyard aktivi bölüşdürər. Təbii ki, dünya birliyinin, daha doğrusu, Avropanın buna imkan verməyəcəyi də məlumdur. Ancaq Avropa zəifdir. Ağ Ev müəyyən məqamda Avropaya təzyiq edərək onları razı sala bilər. Nə Tramp, nə də Avropa liderləri müqəddəs deyillər və son anda hər şeyə gedə bilərlər. Amma Avropa liderlərinin bir qorxusu var, o da Putinin təcavüzündən çəkilməkdir. Buna görə son məqama kimi öz təhlükəsizlikləri naminə Ukraynanı tək qoymayacaqları aydındır".

Qeyd edək ki, "Foreign Policy” nəşri üçün Avropa Beynəlxalq Münasibətlər Şurasının geoiqtisadi məsələlər üzrə baş elmi əməkdaşı və köşə yazarı Aqat Demarenin yazdığı məqalədə ABŞ və Rusiya arasında hazırlanmış birgə "sülh planı”nın Ukraynadakı müharibəni sona çatdırması ilə ABŞ Prezidenti Donald Trampa müqavilənin imzalanması qarşılığında 300 milyard dollarlıq bonus gətirə biləcəyini vurğulayıb. 

Planın böyük hissəsi dondurulmuş rus aktivlərinə aiddir. Hazırda problem artıq mərkəzi Rusiya bankının aktivlərinin müsadirə ediləcəyi deyil, bu 300 milyard dollarlıq həcmin kimin tərəfindən əldə olunacağı ilə bağlıdır. Yazıda deyilir ki, Trampın "sülh planı"na görə, bu pul Vaşinqton üçün imza bonusu kimi xidmət edəcək ki, bu da ABŞ prezidentinin razılaşmanı tez imzalamaqda niyə maraqlı olduğunu üzə çıxarır. 

Razılaşmaya görə, ABŞ şirkətləri Ukraynanın bərpasını maliyyələşdirmək üçün 100 milyard dollar dondurulmuş rus aktivləri əldə edəcək, ABŞ hökuməti isə bərpa layihəsinin gəlirinin 50%-ni alacaq. Qalan təxminən 200 milyard dollar isə ABŞ və Rusiya arasında investisiya vasitəsi kimi istifadə olunacaq. Eyni zamanda, Avropa vergi ödəyiciləri Ukraynanın bərpası üçün əlavə 100 milyard dollar xərcləri qarşılaya biləcək.

Rüfət Sultan