Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Universitetdən sonrakı gənclər: Restoranda ofisiant, marketdə satıcı

Universitetdən sonrakı gənclər: Restoranda ofisiant, marketdə satıcı

Icma.az, Cebheinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Gənc məzunların işlə təminatı ilə bağlı açıqlanan hesabata görə, bir sıra Avropa ölkələri ön sırada yer alsa da, Azərbaycan bu siyahıda 42 faizlə son sıralardadır.

Qeyd edək ki, bu gün ali təhsil müəssisələrinin məzunları iş tapmaqda çətinliklərlə üzləşirlər. Hətta ölkədə elə ali təhsil ocaqları var ki, oradakı ixtisaslara yiyələnmiş heç bir məzun bu sahədə çalışmır.

Maraqlıdır, məzunların bir çoxu işlə təmin olunmamasına baxmayaraq, həmin universitetlərə hər il 10 minlərlə qəbul həyata keçirilir. Universitetlər isə məzunlarının taleyinə cavabdeh deyillər.

Ancaq bu da bir faktdır ki, ali təhsilli gənclər restoranlarda, marketlərdə işləyirlər. Təhsil aldığı ixtisas üzrə iş tapa bilməyəcəksə, həmin gənclərin ali təhsil almasına ehtiyac varmı? 

Məsələ ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, ölkədə ali və orta ixtisas təhsili ilə əmək bazarı arasında əlaqə hələ də struktur səviyyəsində qurulmayıb:

“İllərdir müşahidə olunan əsas ziddiyyət ondan ibarətdir ki, universitetlər kəmiyyət baxımından daha çox məzun verir, lakin bu məzunların iqtisadiyyatın real tələblərinə cavab vermə dərəcəsi aşağı qalır. Hər il minlərlə gənc ali və ya orta ixtisas təhsili alır, lakin onların böyük bir qismi ixtisasına uyğun iş tapa bilmir. Bu hal, həm təhsilin məqsədi, həm də dövlətin insan kapitalına yatırdığı sərmayənin səmərəliliyi baxımından ciddi narahatlıq doğurur. 

“Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsində açıq şəkildə göstərilir ki, ali təhsilin vəzifəsi “əmək bazarının tələblərinə uyğun mütəxəssis hazırlamaq”dır. Eyni zamanda, “Məşğulluq haqqında” Qanunun 6-cı maddəsinə görə, dövlət orqanları və təhsil müəssisələri əmək bazarının təhlilini aparmalı, bu təhlillərin nəticələrinə əsasən qəbul planlarını və ixtisas strukturunu formalaşdırmalıdırlar. 

Amma reallıqda bu tələb yalnız Elm və Təhsil Nazirliyinin üzərində qalır. Nazirlik mütəmadi olaraq əmək bazarının struktur dəyişikliklərini, iqtisadiyyatın hansı sahələrində kadra tələbat olduğunu, hansı ixtisaslarda artıq təklif yarandığını araşdırır və tədris planlarını buna uyğun tənzimləyir. Halbuki bu funksiyanı universitetlər və kolleclər öz daxili analitik mərkəzləri vasitəsilə həyata keçirməli idilər.

Mövcud vəziyyət onu göstərir ki, universitetlərin əksəriyyəti əmək bazarını nə təhlil edir, nə də izləyir. Onların karyera və analitik mərkəzləri formal fəaliyyət göstərir, real bazar təhlili, işəgötürənlərlə əməkdaşlıq və məzun izləmə sistemləri ya yoxdur, ya da sadəcə hesabat üçün yaradılıb. 

Universitetlər qəbul planlarını da çox vaxt yalnız əvvəlki illərin təcrübəsinə əsasən tərtib edirlər, bazar tendensiyalarını proqnozlaşdırmaq, regionların iqtisadi ehtiyaclarını öyrənmək istiqamətində elmi əsaslı araşdırmalar aparmırlar. Nəticədə eyni ixtisaslarda artıq məzun kütləsi formalaşır, amma iş tapmaq imkanı azalır”.

Ekspert bildirib ki, Dövlət İmtahan Mərkəzinin məlumatlarına görə, 2024-cü ildə ali təhsil müəssisələrinə qəbul olanların sayı 91 min nəfərə çatıb:

“Amma həmin ildə iqtisadiyyatın mütəxəssis tələbi yalnız 54 min səviyyəsində olub. Bu o deməkdir ki, hər il 30-40 faiz tələbə artıq təkliflə oxuyur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları da göstərir ki, son 5 ildə ali təhsilli gənclərin 48 faizi ixtisasına uyğun işlə təmin olunmayıb.

Ən çox disbalans iqtisadiyyat, hüquq, menecment və pedaqoji ixtisaslarda müşahidə olunur. Bu rəqəmlər ali məktəblərin əmək bazarı ilə əlaqəsini qurmadığını, tədris proqramlarını yalnız daxili akademik maraqlara əsasən planlaşdırdığını göstərir.

Elm və Təhsil Nazirliyinin bu istiqamətdə gördüyü işlər isə sistemli və strateji xarakter daşıyır. Nazirlik son illərdə “Ali təhsil müəssisələrinin performans qiymətləndirilməsi”, “Məzun izləmə sistemi”, “Universitet-sənaye əməkdaşlığı konsepsiyası” kimi mexanizmlər yaradıb.

Bu, təhsilin nəticələrinə nəzarətin gücləndirilməsinə və universitetlərin cavabdehliyinin artırılmasına xidmət edir. Nazirlik, həmçinin regionlarda fəaliyyət göstərən universitetlərə əmək bazarına uyğun yeni ixtisaslar açmaq, köhnəlmiş istiqamətləri isə bağlamaq tövsiyələri verir. Bu, təhsilin planlaşdırılmasında real iqtisadi meyillərə əsaslanmaq baxımından çox vacib və müsbət addımdır”.

Onun sözlərinə görə, bununla belə, universitetlər hələ də təşəbbüssüz və passiv mövqedədir:

“Əksər ali məktəblərin nə “əmək bazarı təhlili mərkəzi”, nə “məzun monitorinq sistemi”, nə də “sənaye tərəfdaşlığı ofisi” real fəaliyyət göstərir. Onların vəzifəsi təkcə tələbə qəbul etmək və diplom vermək deyil, həm də məzunun işlə təmin olunmasına şərait yaratmaqdır.

Lakin çox vaxt universitetlər bu məsuliyyəti öz üzərindən atır, məzunun işlə təminatı ilə maraqlanmır, öz tədris proqramlarının effektivliyini bu meyarla ölçmür. Halbuki beynəlxalq təcrübədə, xüsusilə Almaniya, Kanada və Finlandiyada – universitetlərin illik hesabatları məzunların bir il ərzində işlə təminat göstəricilərinə əsaslanır.

Bu göstərici aşağı olduqda, universitetin reytinqi, dövlət maliyyələşməsi və tədris proqramlarının akkreditasiyası da risk altına düşür.

Digər ciddi problem kolleclərin zəifliyidir. Onlar nə tədris keyfiyyətinə görə, nə də əmək bazarına uyğunluğuna görə ali məktəblərlə rəqabət apara bilirlər. Halbuki inkişaf etmiş ölkələrdə texniki kolleclər iqtisadiyyatın əsas dayaq sütunlarından biridir.

Almaniyada “Dual təhsil sistemi” sayəsində tələbə həm təhsil alır, həm işləyir və məzun olan kimi ixtisaslı kadr kimi bazara daxil olur. Azərbaycanda isə kolleclərin əksəriyyəti köhnə tədris proqramları ilə fəaliyyət göstərir, texniki avadanlıqları yenilənmir, müəllim heyəti müasir texnologiyaları bilmir. Nəticədə kolleclər əmək bazarının real tələbinə cavab verə bilmir, bu sahədə Elm və Təhsil Nazirliyi yenə də təkbaşına prosesə rəhbərlik etməli olur.

Elm və Təhsil Nazirliyinin rolu burada xüsusi vurğulanmalıdır. Nazirlik bu istiqamətdə tək fəaliyyət göstərsə də, həm hüquqi baza, həm də metodoloji istiqamətləri ardıcıl şəkildə gücləndirir. Nazirliyin “Rəqəmsal Məzun Platforması”, “Karyera dəstəyi portalı” və “Peşə Təhsili və İşəgötürən Əməkdaşlığı Forumu” kimi layihələri universitet və kolleclərə konkret fəaliyyət modeli təqdim edir. 

Lakin bu mexanizmlər yalnız o zaman real nəticə verəcək ki, universitetlər və kolleclər də məsuliyyətli tərəf kimi bu prosesi sahiblənsinlər”.Ekspertin fikrincə, hazırkı vəziyyət onu göstərir ki, təhsil sistemi inkişaf edir, amma onun iqtisadiyyatla inteqrasiyası hələ tam deyil:

“Universitetlər və kolleclər əmək bazarını analiz etmədikcə, tədqiqat aparmadıqca və işəgötürənlərlə real əməkdaşlığa getmədikcə, diplom iş təminatı anlamına gəlməyəcək.

Əgər Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə islahat xəttini davam etdirərsə, yaxın illərdə universitetlərdən real hesabat tələb edən, ixtisas planlarını bazar əsaslı tənzimləyən, kollecləri isə müasir texnoloji təlim ocaqlarına çevirən sistem formalaşacaq.

Hesab edirəm ki, problem təkcə məzunların işsiz qalması deyil, təhsilin bazarla əlaqəsinin zəifliyidir. Universitetlər öz funksiyalarını tam yerinə yetirmir, əmək bazarını təhlil etmir, mərkəzləri formal fəaliyyət göstərir, amma Elm və Təhsil Nazirliyi bu boşluğu öz üzərinə götürərək islahatların aparıcı qüvvəsinə çevrilib. Bu, ölkə üçün strateji və müsbət hadisədir.

Nazirliyin gördüyü işlər ali və orta ixtisas təhsilində məsuliyyət anlayışını formalaşdırır. Amma artıq vaxt çatıb ki, universitetlər də bu məsuliyyəti bölüşsünlər. Təhsil yalnız diplom vermək yox, əmək bazarında fayda yaratmaq deməkdir, və bu istiqamətdə Elm və Təhsil Nazirliyi doğru istiqamətdə, lakin təkbaşına irəliləyir”.

Nigar Abdullayeva
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: ofisiant marketdə satıcı Kamran Əsədov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:229
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 14 Oktyabr 2025 16:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri