Universitetlərdə təcrübə müddətinin uzadılması nəyi dəyişəcək?

Son dövrlər ali təhsil müəssisələrində təcrübə müddətinin artırılması məsələsi tez-tez müzakirə olunur.

Bu təklif ilk baxışdan tələbələrin bilik və bacarıqlarının gücləndirilməsi baxımından məntiqli görünsə də, problemin kökü təkcə zaman amili ilə məhdudlaşmır.

Reallıq göstərir ki, bəzi universitetlərdə tələbələr ya ümumiyyətlə praktikaya cəlb olunmur, ya da bu proses sadəcə formal xarakter daşıyır.

Yarım illik (bir semestr) davam edən təcrübə belə tələbəyə real iş vərdişləri qazandırmırsa, müddətin artırılması nə dərəcədə effektli olacağı suallar doğurur.

Bəs universitetlərdə təcrübə müddətinin uzadılması problemi həll edəcək, yoxsa əsas diqqət təcrübənin keyfiyyətinə və məzmununa yönəlməlidir?

Bu haqda “Cebheinfo.az”-a açıqlama verən Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının (TİHA) sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənli bildirib ki, biz 6 aylıq müddətin belə effektiv olmadığını gördüyümüz halda, müddət üzərində manipulyasiya etmək əslində real islahatdan qaçmaq deməkdir:

“Universitet təhsilində istehsalat təcrübəsinin müddətinin artırılması ilə bağlı müzakirələr son vaxtlar daha intensiv xarakter alsa da, biz məsələyə statistik göstərici kimi deyil, strateji bir boşluq kimi yanaşmalıyıq.

Bəzən elə təəssürat yaranır ki, təcrübə müddətini bir neçə aydan il yarıma, yaxud daha çoxuna qaldırmaqla bütün kadr problemlərini həll edəcəyik. Lakin reallıq bizi acı bir mənzərə ilə üz-üzə qoyur. Məzmunu boş olan, mexanizmi qurulmayan və nəzarətsiz qalan istənilən zaman kəsimi tələbə üçün itirilmiş vaxtdan başqa bir şey deyil.

Problemin kökü təcrübənin neçə ay davam etməsində deyil, onun necə keçirilməsindədir. Bu gün bir çox universitetlərdə təcrübə prosesi təəssüf ki, hələ də bürokratik bir formalizm səviyyəsində qalır. 

Tələbənin müəssisəyə sadəcə "möhür vurdurmaq" üçün getdiyi, müəssisənin isə tələbəyə "işimə mane olan kənar şəxs" kimi baxdığı bir mühitdə müddəti nə qədər artırırsınızsa artırın, nəticə dəyişməyəcək.

Biz 6 aylıq müddətin belə effektiv olmadığını gördüyümüz halda, müddət üzərində manipulyasiya etmək əslində real islahatdan qaçmaq deməkdir. Əsas məsələ tələbənin o müəssisədə çay daşımaq və ya sənəd surəti çıxarmaqla deyil, real layihələrin bir parçası olmaqla məşğul olmasıdır”.

Onun sözlərinə görə, təcrübənin real və faydalı olması üçün universitetlər "təhsil-elm-istehsalat" zəncirini kağız üzərindən iş masasına köçürməlidirlər. Bu prosesdə bir neçə fundamental addım mütləqdir:

“Universitet müəssisəyə tələbəni "yük" kimi deyil, potensial kadr kimi təqdim etməlidir. Müəssisələrlə imzalanan müqavilələr formal xarakterdən çıxmalı, hər bir tələbə üçün konkret "bacarıq xəritəsi" hazırlanmalıdır.

Həm universitet tərəfindən, həm də iş yeri tərəfindən təyin olunan rəhbərlər tələbənin gündəlik fəaliyyətini izləməli və qiymətləndirməlidir. Təcrübə sonunda tələbə sadəcə hesabat deyil, həyata keçirdiyi real bir tapşırığın nəticəsini təqdim etməlidir.

Əgər tələbə dördüncü kursda hələ də auditoriyada köhnəlmiş nəzəriyyələri dinləyirsə, onun müəssisədəki müasir texnoloji prosesə uyğunlaşması qeyri-mümkündür. Təcrübə təhsilin sonuna atılan bir "əlavə" deyil, təhsilin nüvəsini təşkil edən bir komponent olmalıdır”.

O qeyd edib ki, təcrübə prosesi şəffaf şəkildə izlənilməlidir:

“Tələbənin həqiqətən iş yerində olub-olmaması, hansı modulları mənimsəməsi rəqəmsal platformalar vasitəsilə qeydə alınmalıdır ki, "formal imza" ənənəsinə son qoyulsun.

Biz kadr hazırlığında "nə qədər vaxt?" sualından çox, "hansı keyfiyyətlə?" sualına cavab axtarmalıyıq. 
Yarım illik, hətta bir illik təcrübə belə, əgər tələbəyə peşəkar etika, komanda ilə iş və tətbiqi bacarıqlar qazandırmırsa, sadəcə diplomun arxasındakı boş bir bənddir. 

Universitetlər diplom mərkəzi olmaqdan çıxıb, əmək bazarının nəbzini tutan bir mərkəzə çevrilmək istəyirlərsə, ilk növbədə təcrübənin mahiyyətini dəyişməlidirlər. 

Keyfiyyət kəmiyyəti hər zaman üstələyir və bizim təhsil sistemimizə lazım olan əsl inqilab məhz bu yanaşma dəyişikliyidir”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Universitetlər Əmrah Həsənli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin