Uşağa qadağan edilməməli olan şeylər İradəni iflic edən 4 tabu

Hər bir valideyn ən azı bir dəfə uşağın təşəbbüsünü kəskin şəkildə dayandırmaq istədiyini hiss edib. Lakin psixoloqlar xəbərdarlıq edirlər: elə qadağalar var ki, onlar uşağın iradəsini sındırır və ömür boyu iz buraxır.

Lent.az bu 4 tabunu təqdim edir:

Bu qadağalar xırda görünə bilər, amma məhz onlar uşağın özünə inamını tədricən zəiflədir.

Birincisi,  sual verməyi qadağan etmək olmaz. Maraqlanmaq inkişafın təbii hərəkətverici qüvvəsidir və onu boğmaq uşağın cavab axtarmağı dayandırmasına və maraq göstərməkdən qorxmasına səbəb olur.

İkincisi, emosiyaları ifadə etməyi qadağan etmək olmaz. Uşağa “ağlama” və ya “əsəbləşmə” deyildikdə, o, hisslərini idarə etməyi yox, onları gizlətməyi öyrənir.

Üçüncüsü, yenilikləri sınamağı qadağan etmək olmaz. Cəhd böyüklərə mənasız görünsə belə, məhz bu cəhdlər təcrübə və özünə inam formalaşdırır.

Dördüncüsü, öz fikrini müdafiə etməyi qadağan etmək olmaz. Əgər uşağı daim susmağa məcbur edirlərsə, o, böyüyəndə səsinin heç bir əhəmiyyəti olmadığı hissi ilə yaşayır.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, bu qadağalar sadəcə azadlığı məhdudlaşdırmır. Onlar yetkin insanın qərar qəbul etməsinə mane olan daxili bloklar yaradır.

Valideynlər yadda saxlamalıdırlar ki, uşaq səhvlər vasitəsilə öyrənir. Onu səhv etmək hüququndan məhrum etmək, gələcək təcrübədən də məhrum etmək deməkdir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, xüsusilə emosiyaları qadağan etmək təhlükəlidir. Basdırılmış hisslər zamanla təşvişə və aqressiyaya çevrilir.

Sual verməyi qadağan etmək uşağı başqalarının fikrindən asılı edir. O, həqiqəti axtarmağı dayandırır və hazır cavablarla kifayətlənir.

Yeniliklərə qadağa təşəbbüskarlığı məhv edir. Belə uşaq risk etməkdən qorxur və dəyişikliklərdən qaçır. Öz fikrini ifadə etməyə qadağa itaətkarlıq formalaşdırır. Yetkin insan sonradan özünü müdafiə etməyi bacarmır və ona təlqin edilənlərlə razılaşır.

Psixoloqlar valideynlərə bu məqamlara diqqətlə yanaşmağı tövsiyə edirlər. Bəzən uşağı “sakitləşdirmək” istəyi uzunmüddətli fəsadlara gətirib çıxarır.

Uşağa emosiyalarını gizlətməyi yox, onlarla necə baş etməyi öyrətmək daha yaxşıdır. Marağı boğmaqdansa, onu dəstəkləmək daha doğrudur.

Bu dörd qadağa sadə görünür, amma məhz onlar gələcəyi müəyyənləşdirir. Valideynlərin uşağın təşəbbüsünə reaksiyası onun iradəsinin gücünə birbaşa təsir edir.