Icma.az
close
up
RU
Uşağınıza “yox” deməyi öyrədin Vacib tövsiyələr

Uşağınıza “yox” deməyi öyrədin Vacib tövsiyələr

Lent az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bir çox uşaq dostlarının və ya sinif yoldaşlarının istəklərinə qarşı çıxmaqda çətinlik çəkir. Onlar istəmədikləri halda belə, başqalarını incitməmək üçün razılaşmağa üstünlük verirlər.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, psixoloqlar bildirirlər ki, uşağın günahkarlıq hissi keçirmədən “yox” deməyi bacarması onun emosional inkişafı üçün olduqca vacibdir.

Mütəxəssislərin fikrincə, uşaqların imtina etməkdən çəkinməsi çox vaxt erkən yaşlarda formalaşan davranışlarla əlaqədardır.

Məsələn, yeddi yaşlı qız sinif yoldaşı sevimli oyuncağını istədikdə ona etiraz edə bilmir. Oyuncağı vermək istəməsə də, qarşı tərəfin israrından sonra razılaşır. Bir müddət sonra isə evdə ağlamağa başlayır. Halbuki heç kim onun oyuncağını zorla əlindən almayıb. Eyni vəziyyətdə başqa bir uşaq sakit şəkildə “yox” deyərək oyununa davam edə bilər. Psixoloqlar bu fərqi uşaqların imtina etməyə münasibətinin necə formalaşması ilə əlaqələndirirlər.

Uşaqlar niyə “yox” deməkdən qorxurlar? 

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, uşağın imtina edərkən günahkarlıq hiss etməsi çox vaxt böyüklərin reaksiyaları nəticəsində formalaşır. Əgər uşaq kiçik yaşlarından “yox” dediyinə görə danlanır, cəzalandırılır və ya valideynlərinin narazılığı ilə qarşılaşırsa, zamanla imtinanı mənfi nəticələrlə əlaqələndirə bilər.

Belə uşaqlar böyüdükcə yalnız valideynlərinə deyil, dostlarına və sinif yoldaşlarına da etiraz etməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Psixoloqlar bildirirlər ki, uşağa öz sərhədlərini qorumağın normal davranış olduğunu izah etmək lazımdır. O bilməlidir ki, hər istəyə razılıq vermək məcburiyyətində deyil.

Uşağa “yox” deməyi necə öyrətmək olar?

Mütəxəssislər valideynlərə bu bacarığı ev şəraitində məşq etdirməyi tövsiyə edirlər. Məsələn, valideyn uşağa müxtəlif vəziyyətlər təqdim edə bilər: “Dostun sənin oyuncağını istəyir, amma sən vermək istəmirsən. Nə deyərdin"?

Uşağa “İndi istəmirəm”, “Bu mənə uyğun deyil”, “Oyuncağımı vermək istəmirəm” kimi sadə ifadələr öyrətmək olar. Bu cür məşqlər uşağın real vəziyyətlərdə daha rahat davranmasına kömək edir. Çünki o, əvvəlcədən necə cavab verəcəyini bilir və təzyiq altında özünü izah etmək məcburiyyətində qalmır.

Psixoloqların fikrincə, bu məşqlərin mütəmadi təkrarlanması uşağın imtina ilə bağlı narahatlığını azalda bilər.

Valideynlərin ən çox etdiyi səhv

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi valideynlər uşaqlarına dostlarına “yox” deməyi öyrətsələr də, evdə onların etirazını qəbul etmirlər. Məsələn, uşaq valideyninin istəyini yerinə yetirmək istəmədikdə dərhal danlanırsa, bu, onda ziddiyyətli təsəvvür yarada bilər.

Uşaq başa düşmür ki, nə üçün dostuna etiraz etmək normaldır, amma böyüklərə qarşı eyni davranış qadağandır. Buna görə də valideynlər uşaqlarının fikirlərini dinləməli, onların istəklərini və şəxsi sərhədlərini nəzərə almalıdırlar. Bununla yanaşı, təhlükəsizlik və digər zəruri qaydaların qorunması da vacibdir.

Bəs uşaq hər şeyə “yox” deməyə başlasa?

Valideynləri narahat edən məsələlərdən biri də uşağın imtina etməyi öyrəndikdən sonra kobud davranması ehtimalıdır. Psixoloqlar bildirirlər ki, uşağa imtina ilə kobudluq arasındakı fərq izah edilməlidir.

Məsələn, “Sənə verməyəcəyəm, çıx get!" deməklə “Bağışla, amma indi vermək istəmirəm” demək eyni deyil. Uşaq başa düşməlidir ki, öz fikrini bildirmək və şəxsi sərhədlərini qorumaq başqalarına qarşı hörmətsizlik etmək demək deyil.

Hansı yaşdan başlamaq lazımdır?

Mütəxəssislərin fikrincə, uşaqlara imtina etməyi üç-dörd yaşlarından sadə oyunlar vasitəsilə öyrətmək mümkündür. Bu yaşda müxtəlif rollu oyunlar qurmaq və uşağa seçim etmək imkanı vermək faydalıdır. Altı-yeddi yaşlarından etibarən isə dostların təsiri, şəxsi sərhədlər və başqalarının təzyiqinə qarşı davranış haqqında daha ətraflı söhbətlər aparmaq olar.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, uşağın “yox” deməyi öyrənməsi üçün yalnız bir dəfə söhbət etmək kifayət deyil. Bu bacarıq gündəlik münasibətlərdə, valideynlərin anlayışlı reaksiyası və müntəzəm məşqlər nəticəsində inkişaf edir. Ən vacibi isə uşağın bilməsidir ki, kiminsə istəyini rədd etmək onu pis dost və ya pis insan etmir. Öz sərhədlərini qorumaq sağlam münasibətlərin vacib hissəsidir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:104
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 02 Noyabr 2026 14:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see282

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see270

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see261

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see257

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see255

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see241

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see240

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see239

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see235

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see231

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see221

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see218

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see218

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see217

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see212

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see211

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see207

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see205

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see199

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri