Uşaqlar niyə artıq küçədə oynamır? KÖŞƏ

Bir vaxtlar yay tətili uşaqlar üçün azadlıq demək idi. Səhər yeməyini yeyən kimi həyətə qaçır, axşam hava qaralana qədər futbol oynayır, velosiped sürür, gizlənqaç, yeddi daş, ip atlama kimi oyunlarla vaxt keçirirdilər. Valideynlər isə pəncərədən uşaqlarını izləyir, "evə gəl" deyə səslənirdilər. Həyətlər uşaq gülüşü ilə dolu idi.

Bu gün isə mənzərə tamam başqadır.

Ən müasir yaşayış komplekslərində belə bəzən oyun meydançaları boş qalır. Küçələrdə uşaq səsi əvvəlki kimi eşidilmir. Əvəzində evlərin pəncərələrindən planşet, telefon və kompüter ekranlarının işığı görünür. Oyunlar dəyişib, uşaqlıq da dəyişib.

Bəs nə baş verdi?

Əlbəttə, ilk ağla gələn səbəb texnologiyadır. Telefonlar, planşetlər və onlayn oyunlar uşaqlar üçün cəlbedici əyləncəyə çevrilib. Rəngarəng qrafika, sürətli oyunlar və sonsuz videolar uşağın diqqətini saatlarla özündə saxlaya bilir. Bir çox valideyn də bunu rahat çıxış yolu hesab edir. Uşaq evdədir, təhlükəsizdir və sakitdir.

Lakin məsələnin görünməyən tərəfi də var.

Küçə sadəcə oyun oynanan yer deyildi. O, uşağın ilk həyat məktəbi idi. Orada uşaq uduzmağı öyrənirdi, qalib gəlməyin sevincini yaşayırdı, dostluq qururdu, mübahisə edib barışırdı, növbə gözləməyi, paylaşmağı və məsuliyyət daşımağı öyrənirdi. Bu bacarıqların heç biri kitabdan tam öyrədilmir, onlar yaşayaraq qazanılır.

Digər mühüm səbəb şəhərlərin dəyişməsidir. Bir çox məhəllələrdə boş sahələrin yerini binalar tutub. Avtomobillərin sayı artıb, təhlükəsiz oyun məkanları azalıb. Valideynlər də haqlı olaraq övladlarını tək küçəyə buraxmaqdan çəkinirlər. Onların narahatlığı əsassız deyil. Yol hərəkəti, təhlükəsizlik və digər risklər ailələri daha ehtiyatlı olmağa məcbur edir.

Amma bunun başqa nəticələri də ortaya çıxır. Hərəkətsiz həyat tərzi uşaqlar arasında artıq çəki, onurğa problemləri və görmə zəifliyi kimi halların artmasına səbəb olur. Bundan əlavə, uzun müddət ekran qarşısında qalmaq diqqətin dağılması, yuxu rejiminin pozulması və sosial ünsiyyət bacarıqlarının zəifləməsi ilə də əlaqələndirilir.

Maraqlıdır ki, uşaqların oyun ehtiyacı heç vaxt itməyib. Sadəcə oyun meydançası dəyişib. Həyətin yerini virtual dünya tutub. Orada da dostlar var, yarışlar var, qalibiyyət var. Amma ekran heç vaxt ağaca dırmaşmağın həyəcanını, qaçaraq nəfəs-nəfəsə qalmağın sevincini və ya yağışdan sonra torpaq qoxusunu əvəz edə bilmir.

Bu məsuliyyət yalnız valideynlərin üzərinə düşmür. Şəhərsalma, təhlükəsiz parklar, müasir oyun meydançaları, məktəbdənkənar idman və yaradıcı fəaliyyət imkanları da uşaqların açıq havaya qayıtmasında mühüm rol oynayır. Cəmiyyət uşaqlara oynamaq üçün təhlükəsiz və cəlbedici mühit yaratmalıdır.

Texnologiyanı həyatımızdan çıxarmaq mümkün deyil və buna ehtiyac da yoxdur. Əsas məsələ tarazlığı qorumaqdır. Uşaq həm rəqəmsal bacarıqlar qazanmalı, həm də torpağa toxunmalı, qaçmalı, yıxılıb qalxmalı, dostları ilə birlikdə gülməlidir.

Çünki uşaqlıq sadəcə yaş dövrü deyil. O, insanın xarakterinin, münasibətlərinin və gələcək həyatının formalaşdığı ən vacib mərhələdir.

Əgər bir gün küçələrimizdən uşaq səsi tamamilə çəkilərsə, bu, sadəcə oyunların yox olması deyil. Bu, cəmiyyətin ən canlı, ən səmimi və ən təbii səslərindən birini itirməsi demək olacaq. Bəlkə də uşaqları yenidən küçəyə qaytarmaq üçün ilk addım onlara "telefonu yerə qoy" demək deyil, oynaya biləcəkləri təhlükəsiz və maraqlı bir dünya qurmaqdır.