Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Valideynlərin ən böyük səhvi Uşağı yalan danışmağa nə məcbur edir?

Valideynlərin ən böyük səhvi Uşağı yalan danışmağa nə məcbur edir?

Icma.az, Lent az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Araşdırmalara görə, hər iki yeniyetmədən biri məktəbdə baş verənlər barədə valideynlərinə həqiqəti demədiyini etiraf edir. ABŞ-ın Minnesota Universitetinin tədqiqatı göstərib ki, yuxarı sinif şagirdlərinin 83 faizi qiymətlərini və məktəbdə yaşadıqları problemləri ailəsindən gizlədir. 

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, təhsil üzərində həddindən artıq nəzarət uşağın daxili motivasiyasını zəiflədir. Valideyn hər gün gündəliyi yoxlayıb yalnız yüksək qiymət tələb etdikdə, yeniyetmənin beyni öyrənməyə deyil, problemləri gizlətməyə və çıxış yolu axtarmağa köklənir.

Üsyanın anatomiyası: Psixoloqların izah etdiyi səbəblər

Mütəxəssislərin fikrincə, yeniyetməlik dövrü sadəcə kapriz deyil, orqanizmdə baş verən ciddi bioloji dəyişikliklərin nəticəsidir. ABŞ Pediatriya Akademiyasının məlumatına görə, 12-17 yaş arasında beynin özünənəzarətə cavabdeh olan prefrontal qabıq hissəsi aktiv şəkildə inkişaf edir. Hormonal dəyişikliklər səbəbindən valideynlərin hər "olmaz" sözü yeniyetmə tərəfindən şəxsi təzyiq kimi qəbul edilə bilər.

Harvard Universitetinin professoru Elizabet Uoker yeniyetmə psixologiyası ilə bağlı araşdırmasında qeyd edir ki, qadağalar uşağı alternativ yollar axtarmağa sövq edir, seçim imkanı isə onun danışıqlar aparmağı və məsuliyyət daşımağı öyrənməsinə kömək edir.

Maraqlıdır ki, ən çox münaqişənin yaşandığı ailələr məhz həddindən artıq çox qaydanın tətbiq olunduğu ailələrdir. Qaydaların səbəblərinin izah edildiyi və müzakirə olunduğu ailələrdə böyüyən uşaqlarda asılılıqlara meyil daha az olur, həmçinin onların məktəb göstəriciləri də daha yüksək olur.

Psixoloqlar tərbiyədə "təbii nəticələr" prinsipini vacib hesab edirlər. Əgər uşaq dərsini hazırlamayıbsa, onu dərhal repetitor vasitəsilə vəziyyətdən çıxarmaq əvəzinə, nəticəsini yaşamasına imkan vermək tövsiyə edilir. Bir müddət sonra o, köməyə özü ehtiyac duyduğunu anlayacaq.

Hansı üç şeyi yeniyetməyə qadağan etmək olmaz?

Böyük Britaniyanın Kembric Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, saçını fərqli rəngə boyamağa və ya qulağını deşdirməyə icazə verilən yeniyetmələr emosional intellekt baxımından daha yüksək nəticələr göstərirlər. Mütəxəssislər bunu gənclərin özünü ifadə etmək ehtiyacı ilə əlaqələndirirlər.

Şəxsi məkan

Şəxsi gündəlik, dostlarla yazışmalar və ya bağlı otaq yeniyetmənin özünə aid hesab etdiyi məkandır. Psixoloqlar xəbərdarlıq edir ki, valideynlərin icazəsiz şəkildə şəxsi mesajları oxuması etimadı uzun müddətə sarsıda bilər. Yeniyetmə bunu qayğı deyil, xəyanət kimi qəbul edə bilər.

Səhv etmək hüququ

"Demişdim axı" ifadəsi uşağın özünəinamına ciddi zərbə vura bilər. Mütəxəssislər hesab edir ki, yeniyetmənin bəzən imtahandan zəif nəticə göstərməsi, yarış üçün formasını unutması və ya etdiyi səhvlərin nəticəsini yaşaması onun məsuliyyət hissini inkişaf etdirir. Çünki səhvlər həyatda ən təsirli müəllimlərdən biridir.

Məktəbi cəzadan inkişaf vasitəsinə necə çevirmək olar?

Dünyanın ən uğurlu təhsil modellərindən biri hesab edilən Finlandiyada 13 yaşına qədər şagirdlərə ev tapşırığı verilmir. Buna baxmayaraq, ölkənin məktəbliləri beynəlxalq qiymətləndirmələrdə yüksək nəticələr göstərirlər. Mütəxəssislər bunu təzyiqsiz öyrənmənin uşaqlarda biliklərə qarşı maraq yaratması ilə izah edirlər.

Stenford Universitetinin neyrobioloqu Ceyms Qross bildirir ki, uşaqların əsas problemi tənbəllik deyil, öyrəndiklərinin real həyatda nə işə yaradığını anlamamalarıdır. Əgər yeniyetmə Pifaqor teoreminin və ya kimyanın gündəlik həyatda tətbiqini görmürsə, beyin həmin məlumatı yadda saxlamaqda maraqlı olmur.

Valideynlər riyaziyyatı ailə büdcəsi üzərində, kimyanı isə yemək hazırlanması zamanı izah etdikdə, nəzəri biliklər uşaqlar üçün daha anlaşıqlı və maraqlı olur. Bu da qiymətlərin cəza və məcburiyyət olmadan yüksəlməsinə kömək edir.

Uşağın uğursuzluqlarına necə reaksiya vermək lazımdır?

Çikaqo Universitetinin araşdırmasına görə, məktəbdəki uğursuzluqları övladları ilə ittiham etmədən müzakirə edən valideynlərin uşaqları bir il ərzində orta hesabla 14 faiz daha yaxşı nəticə göstərirlər. Onlar problemlərini gizlətmək əvəzinə həll etməyə çalışırlar. Psixoloqlar bildirirlər ki, yeniyetmələr çox vaxt valideynlərinin qorxularını əks etdirirlər. Əgər ailə hər zəif qiymətə panika ilə yanaşırsa, uşaq da öyrənmək əvəzinə qorxmağa başlayır.

Sakit və anlayışlı münasibət isə tərbiyənin ən güclü vasitələrindən biridir. Valideynlərə həmçinin övladlarının dost seçimlərinə görə tələsik qadağalar qoymamaq tövsiyə edilir. Çünki qadağan edilən insanlar və ya davranışlar yeniyetməyə daha cəlbedici görünə bilər. Bunun əvəzinə dostlarını evə dəvət etmək, onları yaxından tanımaq və yalnız bundan sonra nəticə çıxarmaq daha sağlam yanaşma hesab olunur.

Mütəxəssislərin fikrincə, yeniyetməlik dövrünün çətinlikləri cəza ilə deyil, zaman, səbir və qarşılıqlı etimad sayəsində aradan qalxır. Araşdırmalar göstərir ki, təxminən 20 yaşdan sonra hormonal dəyişikliklər sabitləşir və bir vaxtlar "çətin" görünən yeniyetmələrin böyük əksəriyyəti daha məsuliyyətli və yetkin davranış nümayiş etdirirlər. Bu dövrdə valideynlərin əsas vəzifəsi isə övladları ilə aralarındakı etibar bağını qoruyub saxlamaqdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:109
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2026 12:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see327

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see323

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see304

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see300

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see282

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see275

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see274

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see269

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see256

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see253

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see245

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see236

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see230

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see226

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see224

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see217

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see207

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see204

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see204

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri