Icma.az
close
up
RU
“Vezuvi”nin püskürməsi zamanı gəncin beyni şüşəyə çevrildi

“Vezuvi”nin püskürməsi zamanı gəncin beyni şüşəyə çevrildi

Azpost saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Şüşə nadir hallarda təbii olaraq üzvi materiallardan əmələ gəlir. Bununla belə, 2020-ci ildə tədqiqatçılar eramızın 79-cu ildə İtaliyada Vezuvi vulkanının püskürməsi zamanı ölən bir insanın kəllə sümüyündə qara şüşəvari maddə aşkar edilib.

İndi elm adamları qurbanın ölümünə səbəb olan və donmuş beyin toxuması olduğu düşünülən unikal və sirli şüşənin əmələ gəlməsi ilə nəticələnən hadisələrin ardıcıllığını anladıqlarını deyirlər. AzPost bildirir ki, bu barədə CNN xəbər verir.

Pompey ilə birlikdə vulkan püskürməsi nəticəsində xəritədən silinən sahil qəsəbəsi Herkulaneumdan çıxarılan qalıqlar, vulkanik kül yatağının üzərində üzüstə uzanmış vəziyyətdə tapılan gənc olduğu güman edilən bir kişiyə aid idi.

Kəllə və onurğa beyni içərisində tapılan şüşə nümunələrinin yeni təhlili göstərir ki, insan bədən toxuması 510 dərəcədən yuxarı temperatura qədər qızdırılmalı və sonra sürətlə soyudulmalı idi ki, şüşə vitrifikasiya kimi tanınan prosesdə əmələ gələ bilsin.

Romadakı Roma Tre Universitetinin vulkanoloqu və Scientific Reports jurnalında dərc olunan tədqiqatın aparıcı müəllifi Guido Giordano deyir ki, mayenin şüşəyə çevrilməsi prosesi sürətli soyutma və sürətli qızdırma məsələsidir.

“Obsidian şüşəsi və ya vulkanik şüşə, lava çox tez soyuduqda, məsələn, suya dəydiyi yerdə əmələ gəlir” – deyə Giordano bildirib.

Lakin Vezuvidən püskürən və Herkulanumu basdıran sürətlə hərəkət edən vulkanik materialdan və zəhərli qazdan ibarət olan piroklastik axınlar gəncin beyin toxumasının şüşəyə çevrilməsinə səbəb ola bilməzdi. Tədqiqat bu axınların temperaturunun 465°C-dən yuxarı olmadığını bildirir. Bundan əlavə, onlar yavaş-yavaş soyuyub.

Əvəzində, sonrakı püskürmələrin müşahidələrinə əsaslanaraq, tədqiqatçılar belə nəticəyə gəldilər ki, sürətlə dağılan həddindən artıq isti kül buludları insan beyin toxumasının vitrifikasiyası üçün lazımi şərait yarada bilər. Lakin yumşaq toxumaların vitrifikasiyası üçün tələb olunan xüsusi şərtlər toplusu elmi ictimaiyyətdə bəzi şübhələr yaradıb.

Gəncin kəllə sümüyü və onurğa sütunu, ehtimal ki, beyni “tam istilik məhvindən” qoruyub, unikal üzvi şüşə parçalarının əmələ gəlməsinə şərait yaradıb.

Bu nəticələrə gəlmək üçün Giordano və onun həmkarları sistematik olaraq kəllə və onurğanın içindən götürülmüş şüşə parçalarını soyudub qızdırıblar ki, hansı dərəcədə qızdırma və sonradan soyumağa ehtiyac var. Onlar beyin toxumasının ən azı 510°C temperaturda şüşəyə çevrildiyini aşkar ediblər.

Giordano bildirib ki, Herculaneumu basdıran kül və dağıntı təbəqələrinin dibində kül buludu ilə çökmüş ola biləcək incə vulkanik kül təbəqəsi var.

İngiltərədəki Oksford Universitetinin məhkəmə antropoloqu Alexandra Morton-Hayward, yumşaq toxumaların vitrifikasiyası “inanılmaz dərəcədə çətin” olduğunu söyləyib və şüşəvari maddənin beyin toxuması olduğuna əmin olmadığını idda edib. Morton-Heyvard arxeoloqlar tərəfindən aşkar edilmiş 4405 beyin haqqında unikal məlumat arxivi hazırlayıb. O, tədqiqatda iştirak etməyib.

Onun sözlərinə görə, əsasən sudan ibarət olan üzvi toxumalar yalnız onları çox aşağı temperaturlara, sıfır dərəcə Selsidən xeyli aşağı sürətlə soyudularaq şüşəyə çevrilə bilər, bu proses dondurulmuş konservasiya kimi tanınır.

Kriyokonservasiya, buz əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün orqanların maye azotda soyudulmasını, molekulyar quruluşunu qoruyarkən onları bərk vəziyyətdə sabitləşdirməyi nəzərdə tutur.

Giordano şüşənin üzvi mənşəli olduğuna heç bir şübhə olmadığını bildirir. Əvvəlki tədqiqatlar insan beynində neyronların və zülalların qorunduğunu göstərmişdi.

“TikTok”da izləyin

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:199
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 28 Fevral 2025 12:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri