Icma.az
close
up
RU
“Vezuvi”nin püskürməsi zamanı gəncin beyni şüşəyə çevrildi

“Vezuvi”nin püskürməsi zamanı gəncin beyni şüşəyə çevrildi

Azpost saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Şüşə nadir hallarda təbii olaraq üzvi materiallardan əmələ gəlir. Bununla belə, 2020-ci ildə tədqiqatçılar eramızın 79-cu ildə İtaliyada Vezuvi vulkanının püskürməsi zamanı ölən bir insanın kəllə sümüyündə qara şüşəvari maddə aşkar edilib.

İndi elm adamları qurbanın ölümünə səbəb olan və donmuş beyin toxuması olduğu düşünülən unikal və sirli şüşənin əmələ gəlməsi ilə nəticələnən hadisələrin ardıcıllığını anladıqlarını deyirlər. AzPost bildirir ki, bu barədə CNN xəbər verir.

Pompey ilə birlikdə vulkan püskürməsi nəticəsində xəritədən silinən sahil qəsəbəsi Herkulaneumdan çıxarılan qalıqlar, vulkanik kül yatağının üzərində üzüstə uzanmış vəziyyətdə tapılan gənc olduğu güman edilən bir kişiyə aid idi.

Kəllə və onurğa beyni içərisində tapılan şüşə nümunələrinin yeni təhlili göstərir ki, insan bədən toxuması 510 dərəcədən yuxarı temperatura qədər qızdırılmalı və sonra sürətlə soyudulmalı idi ki, şüşə vitrifikasiya kimi tanınan prosesdə əmələ gələ bilsin.

Romadakı Roma Tre Universitetinin vulkanoloqu və Scientific Reports jurnalında dərc olunan tədqiqatın aparıcı müəllifi Guido Giordano deyir ki, mayenin şüşəyə çevrilməsi prosesi sürətli soyutma və sürətli qızdırma məsələsidir.

“Obsidian şüşəsi və ya vulkanik şüşə, lava çox tez soyuduqda, məsələn, suya dəydiyi yerdə əmələ gəlir” – deyə Giordano bildirib.

Lakin Vezuvidən püskürən və Herkulanumu basdıran sürətlə hərəkət edən vulkanik materialdan və zəhərli qazdan ibarət olan piroklastik axınlar gəncin beyin toxumasının şüşəyə çevrilməsinə səbəb ola bilməzdi. Tədqiqat bu axınların temperaturunun 465°C-dən yuxarı olmadığını bildirir. Bundan əlavə, onlar yavaş-yavaş soyuyub.

Əvəzində, sonrakı püskürmələrin müşahidələrinə əsaslanaraq, tədqiqatçılar belə nəticəyə gəldilər ki, sürətlə dağılan həddindən artıq isti kül buludları insan beyin toxumasının vitrifikasiyası üçün lazımi şərait yarada bilər. Lakin yumşaq toxumaların vitrifikasiyası üçün tələb olunan xüsusi şərtlər toplusu elmi ictimaiyyətdə bəzi şübhələr yaradıb.

Gəncin kəllə sümüyü və onurğa sütunu, ehtimal ki, beyni “tam istilik məhvindən” qoruyub, unikal üzvi şüşə parçalarının əmələ gəlməsinə şərait yaradıb.

Bu nəticələrə gəlmək üçün Giordano və onun həmkarları sistematik olaraq kəllə və onurğanın içindən götürülmüş şüşə parçalarını soyudub qızdırıblar ki, hansı dərəcədə qızdırma və sonradan soyumağa ehtiyac var. Onlar beyin toxumasının ən azı 510°C temperaturda şüşəyə çevrildiyini aşkar ediblər.

Giordano bildirib ki, Herculaneumu basdıran kül və dağıntı təbəqələrinin dibində kül buludu ilə çökmüş ola biləcək incə vulkanik kül təbəqəsi var.

İngiltərədəki Oksford Universitetinin məhkəmə antropoloqu Alexandra Morton-Hayward, yumşaq toxumaların vitrifikasiyası “inanılmaz dərəcədə çətin” olduğunu söyləyib və şüşəvari maddənin beyin toxuması olduğuna əmin olmadığını idda edib. Morton-Heyvard arxeoloqlar tərəfindən aşkar edilmiş 4405 beyin haqqında unikal məlumat arxivi hazırlayıb. O, tədqiqatda iştirak etməyib.

Onun sözlərinə görə, əsasən sudan ibarət olan üzvi toxumalar yalnız onları çox aşağı temperaturlara, sıfır dərəcə Selsidən xeyli aşağı sürətlə soyudularaq şüşəyə çevrilə bilər, bu proses dondurulmuş konservasiya kimi tanınır.

Kriyokonservasiya, buz əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün orqanların maye azotda soyudulmasını, molekulyar quruluşunu qoruyarkən onları bərk vəziyyətdə sabitləşdirməyi nəzərdə tutur.

Giordano şüşənin üzvi mənşəli olduğuna heç bir şübhə olmadığını bildirir. Əvvəlki tədqiqatlar insan beynində neyronların və zülalların qorunduğunu göstərmişdi.

“TikTok”da izləyin

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 28 Fevral 2025 12:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see313

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see301

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see297

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see293

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see293

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see289

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see280

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see277

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see272

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see271

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see249

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see246

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see242

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see240

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see240

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see235

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see229

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see228

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see226

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see224
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri