“Viktor Hüqo və İslam”

...Qərb ədəbiyyatı tarixində İslam tez-tez qorxu, təhrif və ya səthi ekzotizm vasitəsilə təsvir edilmişdir. Lakin, fransız klassiki Viktor Hüqo nadir bir istisna idi: o, İslamı "yad" kimi deyil, dərin mənəvi və humanist bir təcrübə kimi görürdü. “Səfillər” və “Notre Dame kilsəsi” əsərlərinin müəllifi İslam haqqında teoloji traktat yazmayıb və dinə keçməyib, əksinə İslamı və Məhəmməd Peyğəmbərin obrazını əsərlərinə mənəvi güc, ədalət və mərhəmət mənbəyi kimi daxil edib.

SİA-nın xarici qaynaqlardan əldə etdiyi məlumata görə, Hüqo 44 yaşında Quranın fransızca versiyasını oxuduqda dönüş nöqtəsi baş verdi.

O, mətnin dilinə, obrazlarına və mənəvi gücünə heyran qalaraq onu təkcə dini deyil, həm də unikal ədəbi və fəlsəfi əsər kimi görürdü.

"Hicri doqquzuncu il" şeirində Hüqo Məhəmməd Peyğəmbəri mif və ya düşmən kimi deyil, mesajının ağırlığını ləyaqətlə və insanlıqla daşıyan bir insan kimi təsvir etmişdir - bu, 19-cu əsr Qərb ədəbiyyatında nadir bir nümunədir.

İslam haqqında şübhə və ya təkəbbürlə yazan bir çox müasirlərindən fərqli olaraq, Hüqo bu barədə hörmət və dərinliklə danışırdı, İslamı həyatın mənası, insan məsuliyyəti və Mütləqlə əlaqə barədə düşünməyə aparan bir yol kimi görürdü.

Bu fikirlər fransız alimi Lui Blan tərəfindən "Viktor Hüqo və İslam" kitabında ətraflı təhlil edilir və İslamın Hüqoya təsirinin dogmatik deyil, mədəni və mənəvi olduğunu vurğulayır.

Hüqo üçün İslam sivilizasiyalar arasında körpü oldu və onun poeziyası siyasət və qərəzin uğursuz olduğu yerlərdə ədəbiyyatın dialoqu inkişaf etdirə biləcəyinin sübutu idi.

Əli Babayev