Icma.az
close
up
RU
“Xadulka” körpənin inkişafına kömək edir, yoxsa mane olur? ARAŞDIRMA

“Xadulka” körpənin inkişafına kömək edir, yoxsa mane olur? ARAŞDIRMA

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Körpələr üçün nəzərdə tutulan “xadulka”lar uzun illərdir valideynlər arasında populyarlığını qoruyur. Bir çox ailə hesab edir ki, xadulka uşağın daha tez yeriməsinə kömək edir. Lakin son 20–30 ildə aparılan elmi araşdırmalar və pediatr təşkilatlarının tövsiyələri bu fikrin doğru olmadığını göstərir. Əksinə, mütəxəssislər bildirirlər ki, xadulka nə yeriməyi sürətləndirir, nə də motor inkişafını yaxşılaşdırır. Bəzi hallarda isə inkişafı ləngidə və ciddi travmalara səbəb ola bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Dünyada xadulkaya münasibət son illərdə xeyli dəyişib. Xüsusilə ABŞ, Kanada və Avropa ölkələrində təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar artdıqca bu məhsula qarşı məhdudiyyətlər də sərtləşib. Ən radikal addımı Kanada atıb. Bu ölkədə təkərli uşaq xadulkalarının satışı, idxalı və reklamı 2004-cü ildən tam qadağandır. Səbəb minlərlə körpənin pilləkəndən yıxılması, baş-beyin travması alması və digər ağır qəzalarla üzləşməsi olub.

Amerika Pediatriya Akademiyası da uzun illərdir təkərli xadulkalardan istifadə etməməyi tövsiyə edir. Təşkilat hesab edir ki, bu məhsullar hər il çoxsaylı ev qəzalarına səbəb olur. Körpə xadulka ilə adi iməkləmədən daha sürətli hərəkət etdiyindən valideynin reaksiyası gecikə bilir. Nəticədə pilləkən, isti soba, elektrik naqilləri, kəskin əşyalar və digər təhlükəli zonalara çox qısa vaxtda çata bilir.

Araşdırmalar göstərir ki, xadulkadan istifadə edən uşaqların yeriməyə daha tez başlaması ilə bağlı elmi sübut yoxdur. Əksinə, bəzi tədqiqatlar onların müstəqil yeriməsinin bir qədər gecikə biləcəyini göstərir. Bunun əsas səbəbi odur ki, uşaq yerimək üçün lazım olan balansı, bədən çəkisini ayaqlar üzərində düzgün bölüşdürməyi və əzələləri təbii şəkildə işlətməyi öyrənmir. Xadulka bədənin ağırlığını qismən daşıdığı üçün bu bacarıqların formalaşması ləngiyə bilər.

Mütəxəssislər psixomotor inkişaf baxımından da müəyyən risklərdən danışırlar. Körpə ətraf mühiti iməkləməklə öyrənir, maneələri aşır, yıxılıb qalxmağı təcrübədən keçirir. Xadulka isə bu təbii inkişaf mərhələlərinin bir hissəsini məhdudlaşdıra bilir.

Bununla belə, bəzi valideynlər xadulkanı qısa müddət ərzində uşağı məşğul saxlamaq üçün istifadə edirlər. Pediatrlar bildirirlər ki, əgər istifadə olunursa, bu, yalnız bir neçə dəqiqəlik və daim böyüklərin nəzarəti altında olmalıdır. Heç vaxt pilləkən, eyvan, mətbəx və ya isti əşyaların yaxınlığında istifadə edilməməlidir.

Azərbaycanda isə xadulkalar hələ də geniş satılır və bir çox ailələr tərəfindən istifadə olunur. Körpə məhsulları mağazalarında və onlayn platformalarda müxtəlif qiymət kateqoriyalarında onlarla model mövcuddur. Bununla yanaşı, son illər yerli pediatrlar və uşaq nevroloqları da valideynləri bu məhsuldan ehtiyatla istifadə etməyə çağırırlar. Xüsusilə bud-çanaq problemləri, əzələ tonusu pozğunluğu və inkişaf ləngiməsi olan uşaqlarda xadulkadan istifadənin uyğun olmadığı vurğulanır.

Müasir pediatriyada alternativ kimi döşəmə üzərində sərbəst oyun, iməkləmə üçün təhlükəsiz mühit yaradılması və valideyn müşayiəti ilə ayaqüstə məşqlər daha faydalı hesab olunur. Bu üsullar uşağın tarazlığını, koordinasiyasını və əzələ inkişafını daha təbii şəkildə dəstəkləyir.

Nəticə etibarilə, bu gün dünyada pediatrların əksəriyyəti təkərli xadulkanı zəruri inkişaf vasitəsi hesab etmir. Əksinə, təhlükəsizlik və motor inkişaf baxımından ehtiyatlı yanaşma tövsiyə olunur. Körpənin yeriməyi öyrənməsi üçün ən sağlam yol onun öz təbii inkişaf tempinə uyğun hərəkət etməsinə imkan yaratmaqdır.
Ayşən Vəli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:145
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 03 İyul 2026 13:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see393

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see369

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see310

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see289

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see285

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see278

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see267

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see260

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see259

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see246

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see233

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see230

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see227

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see225

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see225

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see222

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see218

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see213

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see213

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri