Xərçəngin immunoterapiyasının təsirini gücləndirən bağırsaq mikrobları aşkarlanıb

Bakı, 15 iyul, AZƏRTAC

Yaponiyalı molekulyar bioloqlar, PD-1 reseptorunun blokadasına əsaslanan immunoterapiyanın təsirinin pasiyentin mikroflorasında xüsusi “Hominenteromicrobium” cinsinə aid bakteriya ştammının mövcudluğundan asılı olduğunu müəyyən ediblər. Bu bakteriyaların hüceyrələri immuniteti şişlərlə daha fəal mübarizəyə sövq edir.

AZƏRTAC-ın verdiyi xəbərə görə, alimlər “Nature” jurnalında yazırlar ki, bu mikrob üzərində aparılan təcrübələr xərçəngin müalicəsində effektivliyi artırmağa kömək edə bilər.

“Məlum idi ki, mikroflora xərçəngin immunoterapiyasının effektivliyinə təsir göstərir, lakin bunun mexanizmi indiyədək öyrənilməmişdi. Biz immunoterapiyaya yaxşı cavab verən bir xəstənin bağırsağında əvvəllər məlum olmayan “Hominenteromicrobium” cinsinə aid şiş əleyhinə T-hüceyrələrinin aktivləşməsinə kömək edən bakteriya ştammını aşkar etdik və onun immunitetə təsir mexanizmini izah etdik”, - deyə tədqiqatçılar qeyd edirlər.

Bu kəşf Naqoya Universitetinin professoru Hiroesi Nisikavanın rəhbərliyi ilə bir qrup molekulyar bioloqlar tərəfindən aparılıb. Alimlər, ağciyər və mədə xərçəngi diaqnozu ilə immunoterapiya kursu keçən 50-yə yaxın yaponiyalı pasiyenti müşahidə ediblər. Hər iki halda həkimlər immun hüceyrələrinin səthindəki PD-1 reseptorunun fəaliyyətini bloklayan anticisimlərdən istifadə ediblər ki, bu da həmin hüceyrələri şişlərlə daha fəal döyüşməyə vadar edir.

Tədqiqat müddətində alimlər pasiyentlərin bağırsaq mikroflorasından nümunələr toplayıb, mikrobların növ müxtəlifliyi və sayının müalicə nəticələrinə və immun hüceyrələrinin davranışına necə təsir etdiyini izləyiblər. Nəticələr göstərib ki, müalicənin uğuru pasiyentlərin bağırsağında əvvəllər məlum olmayan “Hominenteromicrobium” bakteriyalarının sayından ciddi asılıdır.

Mexanizmi anlamaq üçün alimlər YB328 adlandırdıqları bu bakteriya ştammını çoxaldıblar və dəri xərçəngi və düz bağırsaq xərçəngi ilə bağlı immunoterapiya alan siçanlar üzərində təcrübə aparıblar. Müşahidələr təsdiqləyib ki, YB328 bakteriyaları həqiqətən də immunoterapiyanın təsirini artırır ki, bu da T-hüceyrələrinin daha aktiv şəkildə şişlərə daxil olması ilə bağlıdır.

Bu faydalı təsir, öz növbəsində, YB328 bakteriyasının patogenləri tanıyan xüsusi dendritik hüceyrələri aktivləşdirməsi və onların bağırsaqdan şişə miqrasiya etməsi ilə əlaqələndirilib. Şişdə bu dendritik hüceyrələr T-hüceyrələrinə təsir göstərərək, onları xərçəngi daha fəal şəkildə məhv etməyə sövq edir. Alimlər hesab edirlər ki, bu mikrobun xüsusiyyətindən həm müalicənin nəticəsini proqnozlaşdırmaq, həm də immunoterapiyanın effektivliyini artırmaq üçün istifadə etmək mümkündür.

Qeyd edək ki, son illərdə həkimlər xərçənglə mübarizədə immunoterapiya üsullarından aktiv istifadə edirlər. Adətən bu üsulda pasiyentlərin orqanizmindən müəyyən T-hüceyrələri götürülür, xüsusi şəkildə “yenidən proqramlaşdırılır” və beləliklə, həmin hüceyrələr konkret şiş hüceyrələrini hədəf almağa başlayır. PD-1 reseptorunun fəaliyyətini bloklayan immunoterapiya üsulunun işlənib hazırlanmasına görə, 2018-ci ildə fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı təqdim olunub.