Xocalı qurbanlarının xatirəsi uca tutulur ŞƏRH

“Xocalıya ədalət!” çağırışı illər boyu Azərbaycan xalqının həm mənəvi, həm də hüquqi tələbi kimi səslənmişdir. Bu tələb təkcə bir şüar deyil, xalqın yaddaşına həkk olunmuş ağır bir faciənin – Xocalı soyqırımının beynəlxalq miqyasda tanınması, günahkarların məsuliyyətə cəlb olunması və tarixi həqiqətin bərpası istiqamətində aparılan mübarizənin ifadəsidir.

1992-ci ilin fevral ayında baş verən Xocalı faciəsi nəticəsində yüzlərlə dinc sakin – qadınlar, uşaqlar, qocalar xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilmiş, minlərlə insan yaralanmış və əsir götürülmüşdür. Bu hadisə təkcə bir şəhərin deyil, bütöv bir xalqın taleyində dərin iz buraxmış, XX əsrin ən ağır humanitar cinayətlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. Bu faciə beynəlxalq humanitar hüququn, o cümlədən müharibə zamanı mülki əhalinin qorunmasını nəzərdə tutan konvensiyaların kobud şəkildə pozulması idi.

Azərbaycan dövləti uzun illər ərzində Xocalı həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində ardıcıl siyasət yürütmüşdür. “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq kampaniyası müxtəlif ölkələrdə maarifləndirmə tədbirləri, konfranslar, sərgilər və parlament qərarları vasitəsilə bu faciənin tanınmasına xidmət etmişdir. Bir sıra dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar Xocalı hadisələrini soyqırımı və ya kütləvi qırğın kimi tanımış, bununla da tarixi həqiqətin təsdiqinə öz töhfələrini vermişlər.

Eyni zamanda, beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri dövlətlərin ərazi bütövlüyünün toxunulmazlığıdır. Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə üstünlük vermiş, danışıqlar prosesində konstruktiv mövqe nümayiş etdirmişdir. Lakin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri icra olunmadıqda, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri yerinə yetirilmədikdə və işğal faktı davam etdikdə, dövlətlərin öz suveren hüquqlarını təmin etmək üçün addımlar atmaq hüququ mövcuddur.

2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmişdir. Bu proses beynəlxalq hüququn tanıdığı suverenlik və özünümüdafiə hüququ çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Döyüş meydanında əldə olunan qələbə yalnız hərbi-siyasi nəticə deyil, eyni zamanda uzun illər pozulmuş ədalətin bərpası kimi qiymətləndirilir. Bu qələbə ilə Azərbaycan BMT tərəfindən tanınmış sərhədləri daxilində öz suveren hüquqlarını təmin etmiş oldu.

“Xocalıya ədalət!” tələbi məhz bu kontekstdə tarixi və hüquqi məna kəsb edir. Ədalət anlayışı intiqam deyil, beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunması, cinayətlərin cəzasız qalmaması və gələcəkdə belə faciələrin təkrarlanmaması deməkdir. Azərbaycan xalqı üçün ədalət – Xocalı qurbanlarının xatirəsinin uca tutulması, onların əziz xatirəsinin beynəlxalq səviyyədə tanınması və günahkarların məsuliyyətə cəlb olunmasıdır.

Bu gün azad edilmiş torpaqlarda genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri aparılır, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı təmin edilir. Bu proses həm də ədalətin praktik təzahürüdür. Çünki torpaqların azad olunması ilə yanaşı, həmin ərazilərdə həyat yenidən bərpa olunur, dağıdılmış şəhər və kəndlər yenidən qurulur, mədəni və tarixi abidələr bərpa edilir.

Beləliklə, “Xocalıya ədalət!” tələbimiz həm mənəvi, həm siyasi, həm də hüquqi baxımdan tam haqlıdır. Bu ədalətin döyüş meydanında təmin edilməsi isə beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərin özünümüdafiə hüququna və tarixi ədalətin bərpası zərurətinə əsaslanır. Əsas məqsəd regionda davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin təmin olunmasıdır. Xocalı qurbanlarının xatirəsi isə hər zaman xalqımızın yaddaşında yaşayacaq və ədalət uğrunda mübarizəmizin simvolu olaraq qalacaqdır.

Əmir Babayev

YAP Şərur rayon təşkilatının sədri