Icma.az
close
up
RU
Yay tətilində rəqəmsal tələ: Uşaqları internet asılılığından necə qoruyaq?

Yay tətilində rəqəmsal tələ: Uşaqları internet asılılığından necə qoruyaq?

Xalq qazeti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yay tətili şagirdlər üçün uzun və gərgin tədris ilinin yorğunluğunu çıxarmaq, enerji toplamaq və dincəlmək üçün ən gözəl fürsətdir. Qarşıdan gələn istirahət günlərində də uşaqların asudə vaxtlarının səmərəli təşkili hər bir valideyn üçün prioritet məsələyə çevrilir. Lakin acı bir reallıq var ki, müasir dövrdə uşaqlar tətil günlərinin böyük hissəsini smartfon, planşet və ya kompüter qarşısında, internet resurslarını izləməklə keçirirlər. Bu vəziyyət isə cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğuran rəqəmsal asılılığı sürətlə artırır.

29 saylı tam orta məktəbin psixoloqu Ülviyyə Rzayeva XQ-ə müsahibəsində bildirdi ki, dərslərin və rejim öhdəliklərinin olmaması yay aylarında uşaqları virtual dünyaya daha çox bağlayır. Nəzarətsiz və həddindən artıq ekran qarşısında qalmaq uşaqlarda tədricən rəqəmsal asılılıq formalaşdırır. Bu problem təkecə göz zəifliyi və ya duruş pozğunluğu kimi fiziki fəsadlarla bitmir; eyni zamanda diqqət dağınıqlığı, aqressiya, səbirsizlik və real ünsiyyətdən qaçma (sosial izolyasiya) kimi ciddi psixoloji risklər yaradır.

Mütəxəssisin fikrincə, bir çox valideynin çarəni telefonu uşağın əlindən tamamilə almaqda və ya sərt qadağalar qoymaqda görməsi ən çox edilən səhvlərdən biridir. Rəqəmsal dövrdə interneti uşağın həyatından tamamilə silmək qeyri-mümkündür və buna ehtiyac da yoxdur. Telefonu sadəcə "olmaz!" deyərək qəfil almaq uşaqda yalnız etiraz, inadkarlıq və gizli aqressiya yaradır. Əsas məqsəd qadağa qoymaq yox, zaman idarəçiliyini öyrətmək və "rəqəmsal pəhriz" tətbiq etməkdir. Bunun üçün uşaqla birlikdə gün ərzində ekrana ayrılacaq vaxtı limitləmək (yaş qrupundan asılı olaraq gündə 1-2 saat) və evdə rəqəmsal cihazların istifadə edilmədiyi xüsusi "ekransız zonalar" (məsələn, yemək masası arxasında və yatmazdan 1 saat əvvəl) müəyyənləşdirilməlidir.

Psixoloq vurğulayır ki, problemin həllində qızıl qayda internetin yerini dolduracaq real alternativlər yaratmaqdır. Əgər uşaqdan texnologiya uzaqlaşdırılırsa, onun yerinə mütləq maraqlı bir fəaliyyət qoyulmalıdır. Bu mənada istirahət günlərində birgə təbiət qoynuna gəzintilər, velosiped sürümək və açıq havada oyunlar təşkil edilə bilər. Həmçinin uşaqları rəsm, gil sənəti, musiqi və ya kitab oxumaq kimi fərdi yaradıcılıq sahələrinə yönləndirmək effektiv nəticə verir. Hətta dadlı bir yay desertinin hazırlanmasında və ya otağının dizaynında uşaqdan kömək istəmək həm onlarda məsuliyyət hissini artırır, həm də diqqəti ekrandan yayındırır.

Bununla yanaşı, uşaqların internetdə konkret hansı mövzulara maraq göstərdiyini müşahidə etmək olduqca vacibdir. Valideynlər bu maraqları real layihələrə çevirməyi bacarmalıdırlar. Məsələn, uşaq davamlı olaraq internetdə heyvanlar haqqında videolara baxırsa, həftəsonu onu zooparka və ya heyvan sığınacağına aparmaq olar. Əgər robot texnikasına, mexanikaya maraq göstərirsə, ona internetdə sadəcə baxmaq yox, evdə legolardan real konstruksiyalar yığmaq təklif edilməlidir. Bu yanaşma uşağı passiv izləyici statusundan aktiv icraçı statusuna keçirir.

Ülviyyə Rzayeva valideynlərə şəxsi nümunə olmağın vacibliyini də xatırladaraq qeyd edir ki, uşaqlar bizim dediklərimizi yox, etdiklərimizi təkrarlayırlar. Əgər valideyn özü bütün istirahət gününü divanda uzanıb sosial şəbəkələrdə keçirirsə, uşaqdan fərqli bir şey gözləmək ədalətli olmaz. Həftəsonu telefonları bir kənara qoyub övladlarımızla göz təması qurmalı, onlarla canlı söhbət etməliyik. Uşaqların internetə qaçmasının ən böyük səbəbi çox vaxt real həyatda sıxılmaları və ya valideyn diqqətindən kənarda qalmalarıdır. Övladlarımızın tətilini limitsiz internetlə deyil, unudulmaz ailə xatirələri və sevgi ilə zənginləşdirmək valideyn olaraq bizim əlimizdədir.

XQ

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:85
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 16 İyul 2026 11:37 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri