Yeni antibiotik hazırlandı: İntihara səbəb olur

Konstanz və Vyana universitetlərinin alimləri süzənək törədən bakteriya olan Neisseria gonorrhoeae-ni selektiv şəkildə hədəf alan yeni antibiotik sinfi kəşf ediblər.

Bu maddələr patogenin çox davamlı variantlarına qarşı da işləyən özünü məhvetmə proqramını işə salır. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, yeni tapıntılar “Nature Microbiology” jurnalının cari sayında dərc olunub.Son illər Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) antibiotiklərə davamlı mikrobların artması ilə bağlı dəfələrlə xəbərdarlıq edib. Xüsusilə çoxlu dərmanlara davamlı bakteriyalar qlobal səhiyyə sistemləri üçün təhlükə yaradır və müasir təbabəti ən mühüm müalicə vasitələrindən birindən məhrum edə bilər.

Konstanz Universiteti və Vyana Universitetindən olan tədqiqatçılar qrupu əməkdaşlıq edən tərəfdaşları ilə birlikdə indi xüsusilə təhlükəli patogenə qarşı yeni təsir mexanizmindən istifadə edən yüksək effektiv maddə müəyyən ediblər.

Keçən il ÜST xüsusilə təhlükəli bakterial patogenlərin siyahısını tərtib edib. “Bakteriyal Prioritet Patogenlərin Siyahısı”nda 15 növ antibiotikə davamlı bakteriyalar var. ÜST onları “kritik”, “yüksək prioritet” və “orta prioritet” kimi kateqoriyalara ayırır.

ÜST elm və sənayeni səylərini bu mikroblarla mübarizə aparan dərmanların hazırlanmasına yönəltməyə çağırıb. Siyahıdakı bakteriyalardan biri cinsi yolla keçən xəstəlik olan süzənək törədən mikrob Neisseria gonorrhoeae-dir. Qonokok kimi də tanınan Gonococcus Superbugs Neisseria gonorrhoeae, yalnız insanlarda rast gəlinən yüksək ixtisaslaşmış bakteriya növüdür. Patogen əsasən cinsiyyət orqanlarının selikli qişalarını kolonizasiya edir və qorunmayan cinsi əlaqə zamanı insandan insana keçə bilər. Doğuş zamanı bu patogenlər də yoluxmuş anadan körpəyə keçə bilər və körpədə göz infeksiyasına səbəb olur. Xüsusilə antibiotiklərin ortaya çıxmasından əvvəl bu, yeni doğulmuş körpələrdə korluğun ümumi səbəbi idi. Kimyaçı Thomas Boettcher deyib:

"Qonokoklar tez antibiotiklərə davamlı olmaq üçün məşhurdur".

Bu, qonokokların digər mikroblardan, o cümlədən antibiotiklərə qarşı müqavimət genlərindən genetik materialı mənimsəmək üçün xüsusi qabiliyyətə malik olması ilə bağlıdır. Alimlər qrupları alkilquinolon (AQ) qrupundan hətta çoxlu dərmanlara davamlı qonokoklara qarşı təsirli olan yeni maddəni müəyyən edə bilməyiblər. AQs, təbiətdə olan digər bakteriyalardan qorunmaq üçün bəzi bakteriyalar tərəfindən təbii olaraq istehsal olunan maddələrdir. Alimlər bu təbii maddələri laboratoriyada yenidən yaradıb və bir qədər dəyişdirilmiş versiyalarını sintez ediblər. Hüceyrə bioloqu Hauck deyib:

"Bu yeni AQ molekullarından biri həqiqətən unikal təsirə malik idi: kimyəvi birləşmə digər mikroorqanizmlərə və ya insan hüceyrələrinə heç bir mənfi təsir göstərmədən qonokokları öldürə bildi".

Alimlər qrupu sintetik və üzvi kimya ilə genetik və biokimyəvi analizləri, eləcə də mürəkkəb preklinik heyvan modellərini birləşdirən fənlərarası tədqiqat yanaşmasından istifadə edərək bu təəccüblü effektin mahiyyətini izah ediblər.

Məlum olub ki, bu yeni antibiotik qonokokkların “intihar” mexanizmini aktivləşdirir. Yeni antibiotik qonokoklarda antitoksinin parçalanmasına səbəb olur, toksinin bir hissəsinin sərbəst buraxılmasına və bakteriyaların öldürülməsinə səbəb olur. Qeyd etmək lazımdır ki, AQ maddəsi hətta çox davamlı qonokok sortlarını da məhv edə bilər. Bununla belə, müvafiq toksin-antitoksin sistemi yalnız qonokokklara təsir etdiyi üçün antibiotik digər bakteriyalara zərər vermir. Toksin-antitoksin sistemləri digər yoluxucu mikroorqanizmlərdə də mövcuddur. Beləliklə, tədqiqatçılar bu növ müalicənin digər bakterial patogenlərə qarşı istifadə üçün uyğunlaşdırıla biləcəyini gözləyirlər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”