Yerin bir tərəfi digərindən daha sürətlə soyuyur: Alimlər səbəbi açıqladı

Yerin daxilində ərimiş və olduqca yüksək temperaturda olan nüvə yerləşir. O, planetin dinamikasında mühüm rol oynayır və onun maqnit sahəsini formalaşdırır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Indian "Defence Review" yazır.

Uzun illərdir alimlər Yerin bir tərəfinin niyə milyonlarla il ərzində digər tərəfdən daha sürətlə soyuduğunu anlamağa çalışırdılar. Oslo Universitetinin tədqiqatçıları bu sualın cavabını tapmağa çalışıblar.

Tədqiqatçılar eksperiment üçün Yeri şərti olaraq iki yarımkürəyə - Afrika və Sakit okean yarımkürələrinə bölüblər. Daha sonra Yer səthini enlik və uzunluq üzrə yarım dərəcəlik addımlarla şəbəkəyə ayırıblar.

Alimlər dəniz dibinin yaşı və qitələrin zamanla mövqeyinin dəyişməsi kimi mövcud modelləri birləşdiriblər. Bu məlumatlar əsasında hər bir şəbəkə hüceyrəsinin geoloji dövr ərzində nə qədər istilik topladığı və yaydığı hesablanıb.

Bu ümumi hesablamalar alimlərə son 400 milyon il ərzində hər iki yarımkürənin soyuma sürətini müəyyən etməyə imkan verib. Əvvəlki tədqiqatlar yalnız 230 milyon ilə qədər olan dövrü əhatə edirdi.

Alimlərin sözlərinə görə, Yerin istilik təkamülü əsasən istiliyin okean litosferi vasitəsilə itirilməsi sürətindən asılıdır. Bunun səbəbi plitələrin tektonikası mexanizmidir.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, son 400 milyon il ərzində Sakit okean yarımkürəsi Afrika yarımkürəsinə nisbətən təxminən 50 kelvin (təxminən -223,15 dərəcə Selsi) daha çox soyuyub. Araşdırma həmçinin gözlənilməz bir ziddiyyəti üzə çıxarıb: eyni dövr ərzində Sakit okean yarımkürəsində plitələrin hərəkət sürəti daha yüksək olub, bu isə adətən daha çox istiliyin mövcudluğunu göstərir.

Qeyd olunur ki, yüksək tektonik aktivlik adətən daha isti və daha maye mantiyaya işarə edir. Mümkün izahlardan biri odur ki, çox daha qədim dövrlərdə Sakit okeanın böyük hissəsi qurularla örtülü olub və bu da sonradan konfiqurasiya dəyişənə qədər istiliyi saxlayıb.

Tədqiqat göstərir ki, Sakit okean regionundakı güclü tektonik aktivlik iki yarımkürə arasında real və ölçülə bilən istilik fərqinin mövcudluğunu təsdiqləyir.

Aydın