Zəfərin açarı: Aprel döyüşləri Qarabağın xilası demək idi

Aprel döyüşləri 2016-cı ilin 2–5 aprel tarixlərində Qarabağ bölgəsində baş vermiş və Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi hesab edilən qarşıdurmadır. Bu döyüşlər təkcə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsindəki mövcud status-kvonu sınağa çəkməklə qalmadı, həm də gələcəkdə 44 günlük Vətən müharibəsinə gedən yolun strateji təməlini qoydu.

Qarşıdurma zamanı Azərbaycan silahlı qüvvələri həm hərbi hazırlıq səviyyəsini, həm də taktiki üstünlükləri sınağa çəkdi, eyni zamanda beynəlxalq siyasətdə balanslaşdırılmış diplomatik addımlar atmaq məcburiyyətində qaldı.

Həmin döyüşlər zamanı üzləşilən çətinliklər və maneələr Azərbaycan üçün gələcək zəfərlərin əldə olunmasında qiymətli dərslər verdi.

Aprel döyüşlərinin nəticələri yalnız cəbhədə qazanılan uğurlarla ölçülmür, həm də Azərbaycanın strateji mövqeyinin möhkəmlənməsi, hərbi-modernləşmə prosesinin sürətlənməsi və regionda siyasi nüfuzunun artması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən deputat Arzu Nağıyev deyib ki, aprel döyüşləri 2016-cı ilin 2–5 aprel tarixlərində baş verdi. Bu döyüşlər həm hərbi, həm də siyasi baxımdan münaqişənin dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir: 

"Döyüşlərin başlanmasına səbəb Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin cəbhə xəttində törətdiyi növbəti təxribat oldu. Azərbaycan Ordusu buna cavab olaraq əks-hücum əməliyyatına başladı və qısa müddətdə mühüm hərbi nəticələr əldə etdi. Nəticədə, 5 aprel 2016-cı ildə tərəflər arasında atəşkəs razılaşmasına nail olundu".

Onun sözlərinə görə, aprel döyüşləri Azərbaycan tarixində əhəmiyyətli hərbi-siyasi hadisələrdən biridir və “4 günlük müharibə” kimi də tanınır:

"Bu hadisənin baş verməsinə Ermənistanın cəbhə xəttində davamlı təxribatları, ATƏT-in Minsk qrupunun təsirsiz fəaliyyəti, BMT qətnamələrinin icra olunmaması və uzun illər davam edən nəticəsiz danışıqlar səbəb idi. Ermənistan status-kvonu qorumağa çalışırdı ki, bu da Azərbaycan üçün qəbulolunmaz idi. Ordunun güclənməsi, hərbi balansın Azərbaycanın xeyrinə dəyişməsi və yeni texnika, texnologiya və kadr potensialından istifadənin genişlənməsi də prosesə təsir edən mühüm amillər idi".

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, döyüşlər həm orduda, həm cəmiyyətdə ruh yüksəkliyi yaratdı, həm də Qarabağ müharibəsinin gələcək fazası üçün psixoloji və hərbi zəmin formalaşdırdı:

"Ermənistan tərəfinin illərlə yaratdığı “məğlubedilməz ordu” mifinin dağılması, ardınca həmin ölkədə baş verən istefalar və sosial gərginlik də bu hadisənin təsirlərindən biri oldu. Azərbaycan Respublikasının Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hərbi islahatlar öz nəticəsini göstərdi və Ermənistanın müdafiə xəttinin zəif nöqtələri üzə çıxdı. Münaqişə faktiki olaraq pasiv mərhələdən aktiv təhlükəsizlik mərhələsinə keçdi və danışıqlar prosesində Azərbaycanın mövqeyi daha da gücləndi".

Arzu Nağıyev: Döyüşlərdə Azərbaycan əsgər və zabitləri yüksək qəhrəmanlıq nümunələri göstərdilər

Parlament üzvü onu da əlavə edib ki, aprel döyüşlərinin əsas strateji uğurları Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi, Tərtər–Talış istiqamətində mühüm yüksəkliklərin nəzarətə götürülməsi və minlərlə hektar ərazidə üstünlüyün təmin olunması idi. Bu yüksəkliklər gələcək əməliyyatlar üçün müşahidə, nəzarət, logistika və taktiki imkanları artırdı və 2020-ci il Vətən müharibəsində böyük rol oynadı.

"Döyüşlərdə Azərbaycan əsgər və zabitləri yüksək qəhrəmanlıq nümunələri göstərdilər. Şəhidlərimizin xatirəsi xalq tərəfindən daim ehtiramla anılır. Bu hadisələr xalq-ordu birliyini daha da möhkəmləndirdi və Vətən uğrunda mübarizə əzmini artırdı. Beynəlxalq ictimaiyyət isə əsasən tərəfləri atəşkəsə çağırmaqla kifayətləndi, böyük dövlətlər eskalasiyadan narahat olduqlarını bildirsələr də, konkret addımlar atmadılar. Onların əsas mövqeyi status-kvonun qorunmasına yönəlmişdi",- deyə A.Nağıyev vurğulayıb.

Milli Məclisin üzvü deyib ki, aprel döyüşləri İkinci Qarabağ Müharibəsi üçün həm hərbi, həm də psixoloji hazırlıq mərhələsi rolunu oynadı. Ordunun modern silahlardan istifadə bacarığı, yeni taktiki yanaşmalar, peşəkar kadr potensialı və cəmiyyətin qələbəyə inamı həmin dövrdə daha da gücləndi:

"Bu hadisələr heç vaxt unudulmur. Hər il şəhidlərin xatirəsi yad edilir, abidələr ziyarət olunur, məktəblərdə və hərbi hissələrdə tədbirlər keçirilir. Bu döyüşlər həm dostlara, həm də düşmənə açıq mesaj oldu: Azərbaycan xalqı və dövləti Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə qələbə əzmindədir və tarixi torpaqlarımızın azadlığı uğrunda mübarizəni sona qədər aparmağa hazırdır. Bunun nəticəsini isə 44 günlük Vətən müharibəsində və sonrakı lokal antiterror tədbirlərində gördük". 

Əli Hüseynov