“Zerkalnı” tarixlərin dəbi

Çoxları təsdiqləyər ki, biz son illər özümüz üçün deyil, başqaları üçün yaşayırıq

25.05.2025-də Azərbaycanda nikahda ŞOK REKORD – 496 cütlük eyni gündə evləndi

Mayın 25-də, yəni 25.05.2025 tarixində Azərbaycanda qeydə alınan nikahların sayı adi günlərlə müqayisədə kəskin artıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, həmin gün ölkə ərazisində ümumilikdə 496 nikah rəsmiləşdirilib. Bu rəqəm il üzrə orta gündəlik göstəricidən xeyli yüksəkdir. 

Məsələn, 2025-ci ilin ilk üç ayında Azərbaycanda 11 min 206 nikah qeydə alınıb. Bu isə gündə orta hesabla 124 nikah deməkdir. 25 mayda isə bu göstərici dörd dəfə artaraq 496-ya çatıb. Əvvəlki illərin statistikasına baxdıqda da fərq nəzərə çarpır. 2024-cü ildə ölkədə ümumilikdə 49 508 nikah bağlanıb. Bu, gündə orta hesabla 135 nikah deməkdir. 2023-cü ildə isə günə orta hesabla 149 nikah bağlanıb. Qeyd edək ki, simvolik tarixlərdə nikahların sayının artması dünyada da müşahidə olunan tendensiyadır. Rəqəmlərin təkrarı və simmetriyası ilə seçilən 25.05.2025 tarixi bəzi cütlüklər tərəfindən uğurlu, eyni zamanda yadda qalan gün kimi qiymətləndirilir.

“Zerkalnı” nömrələr azmış kimi, son illərdə “zerkalnı” tarixlər də dəbə düşdü. Nikah bağlamağa hazırlaşanlar simmetrik tarixlər seçməyə başladı. Bu həngamə artıq elə vüsət alıb ki, ana olmağa hazırlaşan bəzi xanımlarımız körpənin doğum tarixi simmetrik, “zerkalnı”, “yadda qalan” olsun, atasının, anasının doğum tarixi və ya  evlənmə tarixi ilə üst-üstə düşsün deyə, yazıq körpələri vaxtından əvvəl dünyaya gətirirlər. Əlbəttə ki, qeysəriyyə əməliyyatı ilə. Həkimlər hə nə qədər bunun ziyanlı, körpənin sağlamlığına ciddi fəsad verəcəyini desələr də, dəb aşiqləri “Nuh deyir, peyğəmbər demir”. Məntiqi izahı olmayan bir duruma düşmüşük. Elmi, sosioloji-psixoloji izahı isə var təbii ki.

Sosioloq Mətanət Məmmədova “Sherg.az”a açıqlamasında bunun izahını verdi: 

- Bunu çoxları təsdiqləyər ki, biz son illər özümüz üçün deyil, başqaları üçün yaşayırıq. Həyatımızda olan hər şeyi başqalarına göstərmək, bununla fəxr etmək, öz aləmimizdə fərqliliyimizi nümayiş etdirmək, başqalarında olmayanlara sahib olduğumuzu sərgiləmək istəyirik. “Zerkalnı” tarixdə foto, video çəkdirib sosial şəbəkələrdə paylaşmaq xəstəliyinə düçar olmuşuq. Təbii ki, burada söhbət hamıdan deyil, psixoloji sindroma məruz qalan insanlardan gedir. Bax elə 25.05.2025-ci il tarixdə -“zerkalnı” tarixdə toy edənlərdən. Sözsüz ki, toy edənlərin hər biri məhz o günü seçməyib. Lakin seçənlər daha çoxdur. Bunu günün statistikası da təsdiq edir. Həm də bu, yeni deyil, son bir neçə ilin dəbidir. “Zekalnı” tarixlərdə biz tək toy edənlərin deyil, əvvəlcədən planlaşdırmaya əsasən doğum mərkəzlərində, evlərində keysəriyyə əməliyyatı ilə neçə uşağın dünyaya gəlməsi, restoranlarda neçə nişan mərasiminin keçirilməsi, nikahın qeydiyyata alınması şöbələrində neçə nikahın bağlanması, nə qədər avtomobil satışı, şirniyyat evlərində nə qədər tort sifarişi, gül mağazalarında nə qədər gül satışı statistikasını apara bilsək,  rəqəmlərdən gözümüz bərələ qalar. 

Sosioloq bildirdi ki, seçilmiş “zerkalnı” doğum günləri, eləcə də neçə-neçə nənənin nəvəsi ilə, ana-atanın oğlu-qızı ilə bir gündə ad gününü qeyd etməsi və beləliklə, yüzlərlə uşağın bürcünün dəyişik düşməsi də təəssüf doğuran məsələlərdir: 

- Düşünürəm ki, nəinki toy, həyatımızda hər hansı bir hadisə üçün “zerkalnı” tarix seçmək lüzumsuzdur. İnsanların bir-birini təmiz məhəbbətlə sevməsi, anlaması, milli və ailə dəyərlərini üstün tutması hər şeydən vacibdir, nəinki “zerkalnı” sindromuna özünü qurban verməsi. Eləcə də uşaq ananın “sancı” adlı zəhmətinin bəhrəsi ilə dünyaya gəlməlidir: öz saatında, dəqiqəsində, saniyəsində. Övladımızın bürcü nə üçün  dəyişik düşməlidir? Doğum günləri nə üçün kiminləsə  birlikdə olmalıdır? Bunu sonralar heç uşaqlar da yaxşı qəbul etmir. Onlar ad günlərində diqqət mərkəzində yalnız özlərinin olmasını istəyirlər. Bax, bütün bunlar psixoloji sindromun nəticələridir. Odur ki, bu sindromdan yaxa qurtarmalıyıq: məntiqlə, təfəkkürlə. 

Sosioloq qeyd etdi ki, möhkəm ailə simmetrik tarixlərə bağlı olacaq məsələ deyil:

- Təəssüf ki, ölkəmizdə son illərdə evlənənlərlə yanaşı, boşananların da sayı artır. Sosioloji mərkəzlər dərin bir araşdırma aparsaydı, boşanan cütlüklər arasında neçə nəfərinin məhz simmetrik, belə deyək, “aynalı tarix”lərdə nikah bağladığı, cüt tarixlərdə evləndiyi məlum olardı. İnanın ki, bəlkə də, boşananların bir çoxu məhz belə dəbdəli, “yaddaqalan” tarixlər seçənlər, toyuna külli miqdarda pul xərcləyib parıltı yaradanlar olacaq. Cütlüklər və ya onların valideynləri yalnız dəbdəbəni düşünürsə,  demək, ailə həyatında da buna üstünlük verəcəklər. Var-dövlət, dəbdəbə, parıltı, göstəriş öndədirsə, orada sağlam, möhkəm ailədən danışmağa dəyməz. İlk sarsıntıdaca, gəlir azalan kimi o ailə dağılmağa məhkumdur. Bunu valideynlər övladlarına başa salmalıdır. Amma bir halda ki valideyn özü önə düşür, daha söz deməyin yeri yoxdur.