2026 cı il Dünya Çempionatına gedənlər və pley offu qazananlar

2026-cı il Dünya Kubokunun seçmə turniri sona yaxınlaşır. Dünya Kuboku iştirakçılarından 48-i müəyyən edilib və final altı komanda yalnız gələn ilin yazında keçiriləcək Avropa və Qitələrarası Pley-off mərhələləri vasitəsilə müəyyənləşəcək. ABŞ, Meksika və Kanada ev sahibi kimi vəsiqə qazanıb.
Dünya Kubokunda Avropanın ən çox yeri var idi - 16. Bütün Avropa komandaları 12 qrupa bölünmüşdü, bunlardan altısında beş, digərlərində isə altı komanda var idi. Yalnız Norveç və İngiltərə turnirdə məğubiyyətsiz irəliləməyi bacardılar, hər ikisi böyük qruplarda oynadı və hər biri səkkiz oyun keçirdi.

İngiltərə komandası Albaniya, Serbiya, Latviya və Andorraya qarşı bir xal belə itirmədi. Üstəlik, Tomas Tuxelin yetirmələri 22 qol vuraraq bir qol da buraxmadılar.

Norveç fərqli çıxış etdi - Avropa seçmə mərhələsində ən çox qol (37) vuran komanda oldu Bu uğurun əsas memarları hücumçu Erling Haaland (seçmə mərhələsində 16 qol ilə ən çox qol vuran) və oyun qurucusu Martin Odegaard (yeddi məhsuldar ötürmə ilə ən çox məhsuldar ötürmə verən) idi.

Fransa Ukrayna, İslandiya və Azərbaycanı məğlub edərək qrupda heç bir problem olmadan qalib gəldi. Şimali İrlandiya və xüsusilə Slovakiya Almaniyaya qarşı layiqli mübarizə apardı, slovaklar evdə Julian Nagelsmanın komandasını məğlub etdi və turnirə birbaşa biletin taleyi Almaniyadakı altıncı tur matçında həll edildi. Lakin Almaniya millisi orada rəqiblərini 6-0 hesabı ilə məğlub etdi.

İsveçrə də eyni şəkildə Şimali Amerika turnirinə vəsiqə qazandı, səfərdə Kosovoya heç-heçə etdi, lakin evdə 4-0 hesablı qələbə sayəsində finala yüksəldi. İspaniya final turunda Türkiyə ilə oyuna elə bir vəziyyətdə yaxınlaşdı ki, rəqibləri vəsiqə qazanmaq üçün Luis de la Fuentenin komandasını yeddi qol fərqi ilə məğlub etməli oldular. Əlbəttə ki, bu baş vermədi, amma ispanlar seçmə mərhələdə ilk dəfə qol buraxdılar, hətta müqavimət göstərməli oldular və türklərin tam start heyətində oynamamalarına baxmayaraq, sonda matçda 2-2 hesablı heç-heçə etdilər.
Portuqaliya Macarıstanla heç-heçə etdi və İrlandiyaya məğlub oldu, lakin Ermənistana qarşı iki oyunu qazandı və qruplarında birinci yeri tutdu.Onlar son turda Kriştiano Ronaldo olmadan belə keçmiş Sovet respublikasını 9-1 hesabı ilə məğlub etdi

Niderland öz alt qrupunda Polşa ilə iki dəfə heç-heçə etdi (1-1, 1-1), lakin əks halda dövrü zərərsiz başa vurdu. Bu vaxt Polşa komandası Finlandiyanı əliboş qoydu (1-2) və buna görə də ikinci yeri tutdu.

Avstriya Bosniya və Herseqovinanı üz-üzə oyunlardakı (1-1, 2-1) göstəriciləri sayəsində cəmi iki xalla üstələdi. Bu alt qrupda Rumıniya və Kipr də ilk iki yerdən xal topladı. Belçika Şimali Makedoniyaya (0-0, 1-1) və Qazaxıstana (1-1) qarşı xal itirdi, lakin iki dramatik üz-üzə qələbə (4-3, 4-2) ilə Uelsi keçməyi bacardı. Seçmə mərhələdə ən çox zərbə endirən Xorvatiya Çexiyadan altı xal irəlidə idi. Çexiya da öz növbəsində tarixinin ən yaxşı dövrəsinə sahib olan Farer adalarından az fərqlə geridə qaldı.

Birinci yer uğrunda ən dramatik mübarizə C qrupunda baş verdi, burada hər şey Şotlandiya və Danimarka arasında son turda həll olundu. Qonaqlar üçün heç-heçə kifayət etdi və onlar Skott MakTominayın qayçı zərbəsi ilə başlayan matçda iki dəfə geri qayıtdılar. Lakin əlavə vaxtda Kieran Tierney Kasper Şmeyxelə qarşı üçüncü qolu vurdu, daha sonra Kenni Maklin meydanın mərkəzindən qol vuraraq hesabı 4-2 etdi.

Beləliklə, Almaniya, İsveçrə, Şotlandiya, Fransa, İspaniya, Portuqaliya, Niderland, Avstriya, Norveç, Belçika, İngiltərə və Xorvatiya Dünya Kubokuna birbaşa Avropadan vəsiqə qazandılar.

Cənubi Amerika Seçmə Oyunları
Cənubi Amerikada seçmə turnir həmişəki kimi davam etdi və on CONMEBOL komandası bir-biri ilə ikiqat dövrəli sistemdə oynadı. Lakin ilk dəfə olaraq onlardan altısı birbaşa Dünya Kubokuna vəsiqə qazandı.

Yalnız Argentina azarkeşlər arasında fərqləndi. Hazırkı dünya çempionları turniri 12 qələbə, iki heç-heçə və cəmi dörd məğlubiyyətlə başa vuraraq sürətlə davam etdirdilər. Bütün turnir boyu Lionel Messi və onun komandası yalnız Kolumbiyanı (1-1, 1-2) məğlub edə bilmədilər, lakin Braziliyanı iki dəfə məğlub etdilər (4-1, 1-0).

Argentina 38 xalla ikinci yeri tutan Ekvador üzərində gözlənilməz doqquz xallıq fərq açdı. Bundan sonra vəziyyət inanılmaz dərəcədə yaxın idi: Kolumbiya, Uruqvay, Braziliya və üçüncü-altıncı yerləri tutan Paraqvayın hamısının 28 xalı var idi.

Boliviya yeddinci yerdə qərarlaşaraq pley-offa vəsiqə qazandı. Bu komanda ənənəvi olaraq ev oyunlarında orta hündürlük şəraitində yaxşı çıxış edərək Argentinaya (0-3), Ekvadora (1-2) uduzdu və Uruqvay (0-0) və Paraqvayla (2-2) heç-heçə etdi, eyni zamanda digərlərini məğlub etdi. Lakin səfərdə Boliviya Çiliyə qarşı cəmi üç xal qazandı, Çili isə qrup mərhələsində sonuncu yeri tutdu (2-1) və digərlərinə uduzdu.

Çilidən başqa, Peru və Venesuela da vəsiqə qazana bilmədilər, sonuncu isə Boliviyadan cəmi iki xal geridə qaldı.

Asiya Seçmə Oyunları
Asiya seçmə dövrü ənənəvi olaraq çoxmərhələlidir və bu dəfə Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərdən külli miqdarda pul cəlb etməklə mübahisəsiz keçmədi.

Lakin əvvəlcə FIFA reytinqinə görə qitənin ən yaxşı 26 komandasını kənarlaşdıran ilk seçmə mərhələ gəldi. Qalan 20 milli komanda on cütlüyə bölündü və iki oyunluq oyunlar vasitəsilə birinci qrup mərhələsinə vəsiqə qazandı.

Orada 36 komanda dörd nəfərlik doqquz qrup təşkil etdi, ikiqat dairəvi oyunlarda oynadı, hər qrupdan ilk iki komanda seçmə mərhələnin üçüncü mərhələsinə yüksəldi. Çin bu mərhələdə böyük çətinliklərlə üzləşdi, təkcə üz-üzə oyunlarda Taylandı (0-0, 2-1) məğlub etdi və Cənubi Koreyanın dominantlıq etdiyi alt qrupda ikinci yerdən irəlilədi.

İraqın altı oyun qazandığı qrupda Vyetnam gözlənilməz bir geriləmə ilə üzləşdi və FIFA reytinqində xeyli aşağı olan İndoneziyadan dörd xal geri qaldı. Əks halda, hər şey normal davam etdi.

İştirakçıların altı komandadan ibarət üç qrupa bölündüyü və yenidən ikiqat dairəvi oyunlarda oynadığı üçüncü mərhələ, Asiya Dünya Kuboku seçmə mərhələsinin ilk altı komandasını, eləcə də mübahisəli olan seçmə mərhələsində qalan altı komandanı müəyyən etdi.

A qrupunda İran və Özbəkistan cəmi bir xalla fərqlənirdilər. İran Dünya Kubokunun daimi iştirakçısıdır, keçmiş Sovet İttifaqı ölkəsi üçün isə bu, illərdir papaqlarını sallayaraq final mərhələsində ilk və çoxdan gözlənilən çıxış idi.

B qrupunda məğlubiyyətsiz Cənubi Koreya gözlənilən şəkildə birinci yeri tutdu, İordaniya isə üz-üzə oyunlarda onlara qarşı zəif çıxış etməsinə baxmayaraq (0-0, 0-1) ikinci yer uğrunda mübarizədə İraqdan cəmi bir xal irəlidə oldu. Yekun nəticə İraqın Fələstin Respublikasına 1-2 hesabı ilə məğlub olması və İordaniyanın Koreyalılarla 1-1 hesablı heç-heçəsi ilə müəyyən edildi.

Yaponiya və Avstraliya C alt qrupundan inamla irəlilədilər, Səudiyyə Ərəbistanı və İndoneziya isə müvafiq olaraq üçüncü və dördüncü yerləri tutaraq Çin və Bəhreyn üçün siklə son qoydular.

Final mərhələsində iki qrupa bölünmüş altı komanda, qalan iki Asiya Dünya Kuboku iştirakçısını müəyyən etmək üçün tək bir dairəvi sistemlə oynadı. Üçlükdən biri Qətərdə, digəri Səudiyyə Ərəbistanında oynadı və ev sahiblərinə ən uyğun qrafik verildi: onlar qruplarının ilk və son oyunlarını oyunlar arasında istirahət edərək oynadılar, rəqibləri isə ardıcıl iki oyunu ya başlanğıcda, ya da sonda keçirdilər.

Nəticədə, zəngin ölkələr üstünlüyündən istifadə edərək, hər biri dörd xalla Dünya Kubokuna vəsiqə qazandılar. Üçüncü yeri tutan Oman və İndoneziya üçün hər şey bitdi, ikinci yeri tutan BƏƏ və İraq isə iki oyunluq heç-heçə oynadılar və nəticədə İraq beynəlxalq pley-offa yüksəldi (1-1, 2-1).

Afrika Seçmə Oyunları
Afrika ilk dəfə olaraq birbaşa Dünya Kubokuna doqquz komanda göndərir və buna görə də seçmə sistemi mümkün qədər sadə idi: altı komandadan ibarət səkkiz qrup və beş komandadan biri, hər qrupun qalibləri iki dairəvi sistemdən sonra Şimali Amerikaya arzuolunan biletləri qazandılar.

Qitədəki güclü komandaların sayını nəzərə alsaq, bunun əsl "qırğın" olacağı aydın idi. Belə sərt sistemdə bir az da olsa, ikinci yerdən beynəlxalq pley-offa vəsiqə qazanmaq imkanı yarandı. Amma burada belə meyarlara cavab verilməli idi: ilk dördlükdə ikinci yeri tutmaq və sonra yerli Afrika pley-offunu qazanmaq.

Seçmə mərhələsinin əsas sürprizi tarixində ilk dəfə dünya çempionatına vəsiqə qazanan və Kamerun və Anqola ilə bir qrupdan olan Kabo-Verde komandası idi!

Rəqiblərinə heç bir şans vermədilər, ən güclüləri Burkina-Faso və Misir idi. Seneqal Konqo Demokratik Respublikasını iki xalla məğlub etdi. Dramatik mübarizədə Cənubi Afrika Nigeriyanı cəmi bir xalla, üçüncü yeri tutan Benini isə məğlub etdi. Beş komandalı yeganə qrupda Mərakeş Niger, Tanzaniya, Zambiya və Konqo Respublikasına qarşı keçirdiyi səkkiz oyundan səkkizində qalib gəldi.

Kot-d'İvuar Qaba qarşı fotofiniş qazandı.

Pley-off oyunları
Final turnirində son altı komanda yazda müəyyənləşəcək. Beynəlxalq pley-off oyunlarında Konqo Demokratik Respublikası və İraq artıq finala vəsiqə qazanıblar. Afrikalılar Yeni Kaledoniya - Yamayka oyununun qalibi ilə, Asiyalılar isə Boliviya - Surinam oyununun qalibi ilə qarşılaşacaqlar.

Avropa turnirində seçmə qruplardan 12 ikinci yeri tutan komanda və UEFA Millətlər Liqasındakı çıxışları ilə pley-offa vəsiqə qazanan dörd şanslı komanda (Şimali İrlandiya, İsveç, Rumıniya və Şimali Makedoniya) dörd qrupa bölünüb və qalan dörd komanda yarımfinal və finalda müəyyənləşəcək.

1-ci qrupda Şimali İrlandiya İtaliya, Uels isə Bosniya və Herseqovina ilə qarşılaşacaq. 2-ci qrupda Ukrayna yarımfinalda İsveç və Polşa Albaniya ilə qarşılaşacaq. Üçüncü oyunda Türkiyə Rumıniya, Slovakiya isə Kosovo ilə qarşılaşacaq. Nəhayət, dördüncü oyunda Danimarka Şimali Makedoniya və Çexiya Respublikası ilə qarşılaşacaq.

İrlandiya son turda Macarıstan üzərində qələbə sayəsində pley-offa vəsiqə qazandı. AZ Alkmaar komandasının 23 yaşlı hücumçusu Troy Parrott Portuqaliyaya qarşı qələbədə iki qol vurdu və Macarıstana qarşı üç qol vurdu. Bu qollar arasında əlavə vaxtda qələbə qolunu vuran qol da var idi.

Əziz MUSTAFA