47 ayın sonu: Putin başladı, dünya ödəyir...

Rusiya-Ukrayna müharibəsi artıq 47-ci ayını tamamlayır. 2022-ci il 22 fevralda Kreml rəhbəri Vladimir Putinin xəbərdarlıq xarakteri daşıyan çıxışından iki gün sonra XXI əsrin ən böyük savaşını başladacağını dünya təxmin etmirdi. Amma o, işğalçı müharibəyə qərar verdi və bu gün də davam etməkdədir.

Artıq münaqişə təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin ən ağır sınaqlarından birinə çevrilib. Bu müddət ərzində itkilərin sayı Rusiya tərəfindən milyonu keçib. Ukraynanın da ciddi itkiləri var. Milyonlarla ukraynalı isə doğma yurd-yuvasından didərgin düşüb.

47 ay ərzində cəbhə xəttində vəziyyət dəfələrlə dəyişib, şəhərlər dağıdılıb, enerji infrastrukturu hədəfə alınıb, sanksiyalar və əks-sanksiyalar dünya iqtisadiyyatına ciddi zərbələr vurub. Rusiya hərbi üstünlük əldə etməyə çalışsa da, Ukrayna hələ də müqavimətini davam etdirir. Müharibə artıq klassik hərbi qarşıdurma çərçivəsindən çıxaraq informasiya savaşı, enerji savaşı və geosiyasi təsir mübarizəsinə çevrilib.

Bu gün hələ də bu sualların cavabı tapılmayıb. Müharibə hansı mərhələdədir və onu necə bitirmək olar? Sülh danışıqları niyə nəticə vermir? ABŞ, Rusiya və Avropa İttifaqı arasında artan gərginlik fonunda Ukrayna münaqişəsi daha böyük qarşıdurmanın tərkib hissəsinə çevrilirmi?

Ədalət, Hüquq və Demokratiya Partiyasının baş katibi, politoloq Niyaməddin Orduxanlı Musavat.com-a bildirdi ki, bu gün dünyada həm Amerika, həm də Rusiya işğalla məşğuldur:

“Konkret olaraq deyə bilərəm ki, Tramp Putindən güc alır. Artıq açıq şəkildə hər kəs görür ki, kim güclüdürsə, qalib də odur. Ədalətin, haqqın kimin tərəfdə olmasının heç bir mənası yoxdur. Tramp dolayı formada davranışları ilə çatdırır ki, məni nə beynəlxalq hüquq, nə də Konqres dayandıra bilər, yalnız vicdanım dayandıra bilər. Avropa liderləri indi başa düşürlər ki, Rusiyasız Avropanı müdafiə etməyin çətinliyini var və bunu anladıqları üçün Makron Putinlə danışmaq istəyir.

Amma gecdir, nəticəsi olmayacaq. Ola bilsin hər şey öncədən Putinlə Tramp arasında razılaşdırılıb. Avropanın üç böyük ölkəsi, 450 milyonluq Avropa İttifaqı özünə inanmalı və daha cəsarətli siyasət yürütməli, hərbi sənayeni inkişaf etdirməlidir. Təhlükəsizlik məsələlərində vahid mövqedən çıxış etməyən Avropa İttifaqı üzvləri ittifaqdan dərhal qovulmalıdır. Hazırda çevik, həm də ciddi qərarların qəbul olunmasının vaxtıdır. Bunun üçün Avropada güclü liderlər olmalıdır. Rusiya-Ukrayna müharibəsini başladan Amerika oldu. Bu müharibədə dəyişən çox hadisələr oldu. Sanki Tramp bu müharibədən istifadə edib, Venesuelanı işğal etdi, indi də istiqamət Danimarkayadır.

İranda baş verən hadisələrdə təsadüf deyil. Sanki Amerika ilə Rusiya dünya dövlətlərində böyük bir qorxu, xof yaradıb. Əlbəttə ki, burada əsas məqsəd özlərinin maraqlarının təmin olunmasıdır. 4 ilə yaxındır davam edən Ukrayna-Rusiya müharibəsinin davamı daha böyük itkilər deməkdir, xüsusən Ukrayna tərəfi üçün. Təəssüf ki, Zelenskinin təcrübəsizliyi və naşılığı səbəbindən Ukrayna dövləti və xalqı zəlil gününə qaldı. Böyük güclərin əlində bir vasitə rolu oldu. Əvəzində Ukrayna ən azından 50 il geri düşdü, özü də hər mənada...”