525 ci qəzet Tramp Kubada rejimi dəyişəcəkmi?

Xaqani CƏFƏRLİ

Dördillik fasilədən sonra yenidən prezident seçilməyi bacaran Donald Trampın Çin, Rusiya və Yaxın Şərq siyasətinin nədən ibarət olacağı hərtərəfli müzakirə olunduğu halda, Amerika qitəsinə yönəlik siyasəti çox da müzakirə edilmir. Əgər Trampın Kanada və Panama kanalı ilə bağlı açıqlamaları olmasaydı, ABŞ-nin yeni administrasiyanın Amerika qitəsi ilə bağlı siyasəti ümumiyyətlə müzakirə mövzusu olmazdı. Halbuki Trampın Çin, Rusiya və Yaxın Şərq siyasəti kimi Amerika qitəsinə yönəlik siyasəti də önəmlidir. Çünki Amerika qitəsində sanksiya altında olan, dünyanın ən çox neft malik Venesula adlı bir ölkə var. Bu ölkənin sanksiyalardan azad olaraq dünya bazarlarına neft çıxarması "qara qızıl"ın qiymətinin kəskin düşməsinə səbəb olacaq. Venesuelaya qarşı sanksiyaların aradan qaldırılması üçün bu ölkədə hakimiyyət dəyişikliyi baş verməlidir. ABŞ başda olmaqla dünyanın aparıcı dövlətləri Nikolas Maduronun hakimiyyəti qəsb etdiyi qənaətindədirlər. Maduronu narkotik ticarətində ittiham edən ABŞ onun həbsinə çalışır. Maduronun həbsinə yardım edəcək informasiyaya görə mükafatı Vaşinqton 25 milyona qədər artırıb. Ekspertlər hesab edir ki, Maduronun iqtidardan kənarlaşdırılması üçün öncə Kubada rejim dəyişikliyi baş verməlidir. Kubadakı mövcud siyasi rejim qaldığı müddətdə, Maduro iqtidarını qoruya bilər. Çünki Kubanın hərbi dəstəyi sayəsində Maduro hakimiyyətini qoruya bilir.

Donald Trampın özü Kubaya və onun rəhbərliyinə son dərəcə mənfi münasibət bəsləyir. Üstəlik, Tramp ABŞ dövlət katibi vəzifəsinə Kubada rejim dəyişikliyinin ən qatı tərəfdarı Marko Rubionun namizədliyini irəli sürüb. Kubalı mühacir ailəsində doğulmuş Marko Rubio Kubadakı rejimi terrorun sponsoru hesab edir. 

Trampın komandasının əsasını Floridadan olan şəxslər təşkil edir ki, onların demək olar ki, hamısı Kubada rejim dəyişikliyini dəstəkləyirlər. Yeni dövlət katibi adaya qarşı yeni, daha da sərt sanksiyaların tətbiqini tələb etməklə yanaşı, oradakı hökumətin ən qısa zamanda dəyişməsi üçün mümkün olan hər şeyi edəcəyini vəd edir.

Kuba hökuməti də bunu gördüyü üçün Trampın andiçmə mərasimi siyasi məhbus hesab olunan 550-dən çox adamı azadlığa buraxmaq qərarına gəlib. Rəsmi Havana bununla Trampın sərt sanksiyalara əl atmasının qarşısını almağa çalışır. Ancaq bununla Trampın Kubaya mənfi münasibətinin dəyişməyə nail olacağını düşünmək yanlış olar. Böyük ehtimalla, Kubaya qarşı böyük təzyiq mexanizmi işə salınaraq Havanada rejim dəyişikliyinə nail olunmağa çalışılacaq. Kubada rejim dəyişikliyi isə Maduronun ən yaxın müttəfiqini itirməsinə və qitədə təklənməsinə səbəb olacaq. Kubada rejim dəyişikliyi Rusiyanın da zərbə alması demək olacaqdır. Çünki Kuba Moskvanın Karib hövzəsində yeganə müttəfiqidir.

Vaşinqtonda belə hesab edirlər ki, Kuba və Venesuala Rusiya və Çin tərəfindən dəstəklənir. Məqsəd isə bu iki dövlətin ərazisindən ABŞ-a qarşı istifadə edirlər. Ekspertlər hesab edirlər ki, hələlik söhbət ABŞ-nin Kubaya hərbi müdaxiləsi gündəmdə deyil. Lakin bunu sona kimi istisna etmək də olmaz.