ABŞ Aİ münasibətlərində sarsılma: Gedişat Trampın qərarlarından asılı olacaq

Avropa Birliyinin (AB) Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen, Avropa Birliyinin ABŞ-la sıx əməkdaşlıq etməyə can atdığını bəyan edib. O, bu əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayaraq, ABŞ ilə əlaqələrin möhkəmləndirilməsinin həm AB, həm də qlobal səviyyədə strateji önəm kəsb etdiyini qeyd edib. Eyni zamanda, Leyen AB-nin öz əsas dəyərlərini qorumağa davam edəcəyini və bu məqsədlə bütün vasitələrdən istifadə etməyə hazır olduğunu vurğulayıb.

Siyasi şərhçi Elmir Səftərov “Sherg.az”a söyləyib ki, Avropa İttifaqı (Aİ) Donald Trampın yeni administrasiyası ilə ABŞ-la olan etimad zəncirini yenidən bərpa etmək, növbəti dörd il ərzində Vaşinqtonla əlaqələri yeni müstəviyə çıxarmaq üçün çalışacaq:

“Aİ bir tərəfdən ABŞ-la praqmatik davranmağa səy göstərir, digər tərəfdən öz maraqlarını qorumağı hədəfləyir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmağa başlayan cari ABŞ-Avropa münasibətləri Donald Tramp hakimiyyətə gələndən sonra sarsılmağa başladı. Qlobal güclərin fikir ayrılıqları, iqtisadi çətinliklər isə bloklar arasındakı ziddiyətləri dərinləşdirdi. Seçki kampaniyası zamanı D.Trampın xarici mallara bütövlükdə tariflər tətbiq edəcəyi və Ukraynaya yardıma ciddi şəkildə yenidən baxacağı ilə bağlı iddialı çıxışları Avropa blokunda narahatlıqla qarşılandı. Çünki Avropa İttifaqı ətrafındakı ölkələr var gücləri ilə Ukraynanı dəstəkləyirlər. Bayden hökumətindən fərqli olaraq Respublikaçıların əks addımı atması tərəflərin münasibətlərində etimadı zədələyəcək. Sıx bağlı iqtisadi əlaqələri olan Aİ və ABŞ ən yaxın tərəfdaşlardan olsa da, proseslərin gedişatı Trampın atacağı addımlardan asılı olacaq. Halbuki Avropa ölkələri ənənəvi əlaqələri dəstəkləyir və ABŞ-ın təhlükəsizlik çətirindən bundan sonra da faydalanamaq istəyir. Lakin Ukraynaya dəstək verilməsi barədə fikir ayrılıqları Aİ-nin uzun müddətdir davam edən siyasəti ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir. ABŞ prezidentinin bir daha imtina etdiyi Paris iqlim razılaşması da tərəflər arasında anlaşılmazlıqlardan biridir. Ümumilikdə isə Aİ-i bütün ziddiyyətlərə rəğmən yeni hakimiyyətlə həddindən artıq ehtiyatlı davranır və Vaşinqtonla erkən təmaslar üçün çalışır”.

Ekspert qeyd edib ki, əgər ABŞ Aİ-yə sanksiyalar, ixrac nəzarəti və tariflər tətbiq edərsə, bu, geostrateji rəqabətin yeni dövrünün başlanğıcı sayılacaq:

“Avropadakı çoxsaylı problemləri, iqtisadi durğunluğu artıracaq, oranı demoqrafik təhlükə qarşısında qoyacaq. Bu da yeni əməkdaşlıq əlaqələrinin yaradılmasına gətirib çıxara bilər ki, Çin, Hindistan və digər bölgələr əsas prioritetlər sırasındadır. Öz təhlükəsizliyini xarici resurslara, Rusiyadan gələn ucuz enerjiyə həvalə edən Avropa üçün artıq o günlər geridə qaldı. Ona görə Avropa ölkələri yeni istiqamətlər üzərində çalışaraq, Çinə qarşı siyasətdə yanaşmaları yumşaltmağa başlaycaqlarını da ehtimal etmək olar”.