ABŞ bölgədə əsas tərəfdaş olaraq Azərbaycanı göstərir TƏHLİL

Azərbaycan-ABŞ strateji xartiyası imzalanır, regionda təhlükəsizlik və iqtisadi böhran bitə bilər

Ötən ilin 8 avqust tarixində ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanan Birgə Bəyannamə üç ölkə arasında diplomatik münasibətləri yeni mərhələyə daşıdı. Görüş zamanı tərəflər sülh sazişi üzrə razılıq əldə etməklə yanaşı, “Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu” (TRIPP) layihəsi çərçivəsində nəzərdə tutulan iqtisadi təşəbbüslər üzrə də ortaq mövqeyə gəldilər. Diplomatik təmasların davamı kimi ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vensin fevral ayında Azərbaycana və Ermənistana səfəri planlaşdırılır. ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı açıqlamada bildirib ki, səfərin əsas məqsədi regionda sülh təşəbbüslərini daha da gücləndirmək və TRIPP çərçivəsində nəzərdə tutulan layihələrin irəli aparılmasıdır. Bununla paralel olaraq, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın ötən gün parlamentdə səsləndirdiyi fikirlər də diqqət çəkib. N.Paşinyan bildirib ki, Ermənistan və Azərbaycanın enerji sistemlərinin birləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Regionda cərəyan edən son proseslər onu göstərir ki, tərəflər ilk dəfə siyasi razılaşmaları, iqtisadi inteqrasiyanın sütunları üzərində möhkəmləndirərək yekun sülhə doğru addımlayırlar.

Mövzu ilə əlaqədar siyasi şərhçi Zaur İbrahimli “Sherg.az”a açıqlamasında bildirib ki, vitse-prezidentin Cənubi Qafqaza səfəri, sülh prosesinə dəstək olmaqla yanaşı, ABŞ-nin regiona yüksək strateji marağını da ortaya qoyacaq:

“C.D Vensin Bakıya səfəri Azərbaycanla ABŞ arasında strateji tərəfdaşlıq xartiyasının imzalanması mərasiminə təsadüf edəcək. Nəzərə alaq ki, bir müddət əvvəl Tramp dəhlizinin reallaşması üzrə Ermənistanla fəaliyyət planı imzalanıb. Həmin planın həyata keçirilməsi, ABŞ ilə Azərbaycan arasında strateji xartiya sənədinin imzalanması Cənubi Qafqaz üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sənədin imzalanması ilə bağlı müzakirələr göstərir ki, regionda təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və nəqliyyat-logistika layihələrinin həyata keçirilməsi sahələrində ABŞ və Azərbaycanın baxışları üst-üstə düşür. Bu sənəd iqtisadi əməkdaşlığı daha da gücləndirərək, ölkəyə ABŞ və Qərb investisiyalarının cəlb olunmasına imkan yaradacaq. Onu da qeyd edim ki, ABŞ faktiki olaraq bölgədə əsas tərəfdaş kimi Azərbaycanı görür”.

Politoloq Ermənistan ilə Azərbaycan arasında yekun sülh müqaviləsinə aparan yolun əhəmiyyətinə də diqqət çəkib:

“ABŞ Cənubi Qafqaza Avrasiyanın mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi baxır. Bu kontekstdə vitse-prezidentin səfəri ABŞ-nin Azərbaycan və Ermənistanla strateji tərəfdaşlıq əməkdaşlığını dərinləşdirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Səfər Ermənistan üçün də vacibdir. Hazırda Avropa İttifaqı və ABŞ-nin Paşinyan komandasına verdiyi dəstək diqqət çəkir. Ehtimallara görə, xarici qüvvələrin təsiri ilə Paşinyana qarşı qeyri-siyasi vasitələr tətbiq oluna bilər. İndidən bu proseslərə qarşı preventiv tədbirlər görülür. Ermənistanda gələn il iyunun 7-də keçiriləcək parlament seçkiləri, Bakı və İrəvan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması kontekstində əsas sınaq olacaq. Seçkilər uğurlu keçsə, yekun sülh müqaviləsinin imzalanması mümkündür. Çünki Azərbaycan, müqavilənin imzalanması üçün əsas şərt kimi Ermənistanın konstitusiyasında dəyişiklik edilməsini irəli sürmüşdü. Paşinyan parlament seçkilərində qələbə qazansa, referendumun keçirilməsi üçün siyasi imkanlar açılacaq”.

Aybəniz Səfərova