ABŞ iqtisadiyyatı niyə həyəcan təbili çalır?

Ölkə.az Valyuta.az-a istinadən xəbər verir ki, BBC-nin məlumatına görə, ABŞ-ın dövlət borcu 1981-ci ildə ilk dəfə 1 trilyon dollara çatmışdı. Hazırda isə bu rəqəm təxminən 40 dəfə artıb. Borcun sürətlə yüksəlməsində həm Donald Tramp, həm də Co Bayden administrasiyaları dövründə dövlət xərclərinin artması, vergi siyasəti və 2008-ci il maliyyə böhranı ilə COVID-19 pandemiyasına qarşı görülən tədbirlər nəticəsində artan borclanma əsas amillər sırasındadır.

Xüsusilə yüksək faiz dərəcələri vəziyyəti daha da çətinləşdirir. ABŞ hökumətinin borca görə faiz ödənişləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 15 faiz artıb və vergi gəlirlərinin təxminən 20 faizinə çatıb. Bu göstərici müdafiə xərclərindən də yüksəkdir.

Hazırda ABŞ dövlət borcu ölkənin iqtisadiyyatının təxminən 126 faizinə bərabərdir. Konqresin Büdcə Ofisinin proqnozuna görə, borcun 2036-cı ilə qədər təxminən 64 trilyon dollara  yüksəlməsi mümkündür.

Bununla belə, ekspertlər ABŞ-ın hələlik kritik vəziyyətdə olmadığını düşünürlər. Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatına və qlobal ehtiyat valyutası olan dollara sahib olması Vaşinqtona digər ölkələrlə müqayisədə daha geniş manevr imkanları verir. Lakin investorların ABŞ dövlət istiqrazlarına marağının azalması risk yaradır. Bu isə hökumətin borc cəlb etmək üçün daha yüksək gəlir təklif etməsinə və nəticədə borclanma xərclərinin artmasına səbəb ola bilər.

İqtisadçılar xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ-da borclanma xərclərinin yüksəlməsi digər ölkələrə də təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, yüksək faizlər ipoteka, avtomobil kreditləri və kredit kartlarından istifadə edən vətəndaşların xərclərini artıra bilər.

Ekspertlərin fikrincə, problemin həlli üçün iqtisadi artımın sürətləndirilməsi, vergi sistemində və dövlət xərclərində islahatların aparılması gündəmə gələ bilər. Lakin qarşıdan gələn seçkilər fonunda büdcə kəsirinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması siyasi baxımdan çətin görünür.

İqtisadçılardan biri vəziyyəti "yanıb-sönən sarı işıq" kimi qiymətləndirib: təhlükə hələ kritik həddə çatmayıb, lakin ABŞ iqtisadiyyatında risklərin ciddi şəkildə artdığına dair siqnallar güclənir.