Icma.az
close
up
RU
ABŞ İran gərginliyi yeni mərhələdə: Diplomatiya və hərbi risklər paralel artır

ABŞ İran gərginliyi yeni mərhələdə: Diplomatiya və hərbi risklər paralel artır

Sitat.info saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İran ilə ABŞ–İsrail xətti arasında davam edən gərginlik həm qapalı diplomatik danışıqlar, həm də Hörmüz boğazındakı hərbi hərəkətlilik fonunda yeni mərhələyə keçib. Yaxın Şərqdə vəziyyət bir tərəfdən siyasi razılaşmalar, digər tərəfdən isə qarşılıqlı təhdidlər fonunda qlobal iqtisadiyyat və enerji təhlükəsizliyi üçün həlledici amilə çevrilir.

İranın təqdim etdiyi 14 maddəlik yeni təkliflə ABŞ-ın Hörmüz boğazında başladığı “Azadlıq Layihəsi” adlı hərbi əməliyyat regionda vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Vaşinqtonun ticarət axınını qorumaq məqsədilə atdığı addımlar bazarlarda qismən sabitlik yaratsa da, Tehranın sərt reaksiyası və aviasiya sektorundan gələn iflas xəbərləri böhranın iqtisadi nəticələrinin dərinləşdiyini göstərir.

Diplomatik təmaslar: Pakistan vasitəçi rolunda

Tehran və Vaşinqton arasında gərginliyin azaldılması üçün Pakistan üzərindən aparılan diplomatik danışıqlar intensivləşib. İran böhranın həlli və nüvə danışıqlarına qayıdış məqsədilə ABŞ-a 14 maddəlik təklif təqdim edib.

ABŞ prezidenti Donald Trump sənədin alındığını təsdiqləsə də, onun hələlik qəbul edilə bilən səviyyədə olmadığını bildirib. Təklifdə Hörmüz boğazındakı blokadanın aradan qaldırılması və sanksiyaların yumşaldılması qarşılığında nüvə danışıqları üçün konkret təqvimin müəyyənləşdirilməsi kimi mühüm bəndlər yer alır.

ABŞ administrasiyası isə İranın hələ “kifayət qədər güzəştə getmədiyini” düşünərək ehtiyatlı mövqe sərgiləyir. İran Xarici İşlər Nazirliyi isə qərarın Vaşinqtondan asılı olduğunu vurğulayır.

Hörmüzdə hərbi gərginlik artır

Diplomatik səylərə baxmayaraq, Hörmüz boğazında vəziyyət getdikcə daha çox hərbi qarşıdurma xarakteri alır. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı – CENTCOM – “Azadlıq Layihəsi” əməliyyatının başladığını açıqlayıb.

Təxminən 15 min hərbçi və 100-ə yaxın dəniz və quru vasitəsinin iştirak etdiyi əməliyyatın məqsədi bölgədə qalan neytral ölkə gəmilərinin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir.

İran isə bu addımı atəşkəsin pozulması kimi qiymətləndirir. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ qüvvələrinin bölgəyə yaxınlaşacağı təqdirdə hədəf alınacağını bəyan edib.

Neft bazarında yeni reallıq

Bazarlar ABŞ-ın addımını enerji təchizatı baxımından müsbət qiymətləndirərək həftəyə artımla başlayıb. Analitiklər bildirir ki, artıq bazarda neftin keyfiyyətindən çox, ona çıxış imkanları qiymətə təsir edir.

Brent markalı neftin qiyməti ötən həftə 112 dollara qədər yüksəlsə də, risklərin qismən azalması ilə 106–108 dollar aralığına enib. OPEC+ ölkələrinin hasilatı artırmaq qərarı da qiymətlərin düşməsinə təsir edib.

Qızıl bazarında isə qeyri-müəyyənlik davam edir. Təhlükəsiz liman kimi qızıl yüksək tələbat görməkdə davam edir.

Aviasiya sektorunda ilk iflas

Böhranın iqtisadi təsirləri aviasiya sektorunda da özünü göstərməyə başlayıb. ABŞ-ın Spirit Airlines şirkəti artan yanacaq xərcləri səbəbindən iflas elan edib. Şirkətin fəaliyyətini dayandırması nəticəsində minlərlə insan işsiz qalıb.

Mütəxəssislər hesab edir ki, bu hal aviabiletlərin bahalaşmasına və sektorda birləşmələrin artmasına səbəb ola bilər.

Mərkəzi banklar narahatdır

Qlobal maliyyə institutları vəziyyəti diqqətlə izləyir. ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbəri Jerome Powell və Avropa Mərkəzi Bankının prezidenti Christine Lagarde enerji böhranının inflyasiyanı yenidən sürətləndirə biləcəyi və iqtisadiyyatları stagflyasiya riskinə yaxınlaşdıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.

Bu səbəbdən faiz endirimi ilə bağlı gözləntilər də təxirə salınır.

 Nərgiz,

Sitat.info

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:139
embedMənbə:https://sitat.info
archiveBu xəbər 04 May 2026 13:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see383

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see255

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see249

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see246

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see245

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see245

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see242

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see239

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see238

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see238

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see230

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see223

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see220

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see220

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see219

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see219

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see218

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see218

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see217

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri