ABŞ və İran arasında atəşkəs uzadılacaq? Şərh

"Əslində həm Amerika Birləşmiş Ştatları, həm də İran atəşkəs barədə memorandumun daha 60 gün müddətinə uzadıla biləcəyini bir müddət öncə bəyan etmişdilər və hazırda Pakistan bu məsələ ilə məşğuldur. Hər iki tərəf arasında atəşkəsin uzadılma şərtlərini müzakirə prosesi davam edir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında politoloq Elçin Xalidbəyli bildirdi.

"Ümumi götürdükdə, həm ABŞ, həm də İran atəşkəs memorandumunun uzadılmasında birbaşa maraqlıdırlar. Yəni bu iki dövlət üçün savaşın dayandırılması və yaxud da sülh sazişinin imzalanmasından daha çox, atəşkəs memorandumunun uzadılması daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki hər iki tərəfin hərbi-strateji ideologiyası, yəni hədəfləri reallaşmamış qalır və həmin hədəflərlə bağlı hər iki tərəf öz daxili auditoriyalarına kifayət qədər geniş təbliğat aparıblar. İndi də aparılan təbliğatla yaranmış situasiya kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir. Ona görə də hər iki tərəf sülh sazişində maraqlı deyillər. Ancaq sülh sazişi imzalanmasa belə, savaşın davam etdirilməsi, yəni aktiv hərbi əməliyyatlar da hər iki tərəfin maraqlarına indiki situasiyada uyğun deyil".

Onun sözlərinə görə, xüsusilə də ABŞ aralıq seçkilərinə qədər savaşın davam etdirilməməsində, yəni aktiv hərbi əməliyyatların aparılmamasında maraqlıdır:

"Bu seçkilərə Tramp administrasiyası və Amerika respublikaçıları savaşsız bir mühitdə girməyə üstünlük verirlər. Yəni bu baxımdan, aralıq seçkilərə qədər fəal hərbi əməliyyatlar gözlənilmir. Eyni zamanda, İrandakı dini-siyasi elita da savaşın atəşkəs mərhələsi ilə əvəzlənməsində maraqlıdır. Sülh sazişinin imzalanmasından daha çox, məhz atəşkəsdə və yaxud da hərbi əməliyyatlarda fasilənin yaranmasında maraqlıdırlar. Çünki bu, İranın dini-siyasi elitasına həm ölkə daxilindəki auditoriyaya, həm də müsəlman dünyasına “güclü İran” təbliğatı aparmaq imkanları açır.

Savaşın tam dayandırılması və sülh sazişinin imzalanması ilə bağlı prosesin pozitiv nəticələnməsi dini-siyasi elita üçün təhlükələr vəd edir. Çünki bu halda ölkə daxilində yığılmış narazılıq potensialı birbaşa dini-siyasi elitaya qarşı çevrilə bilər. Yəni savaş vəziyyəti dini-siyasi elitaya ölkədaxili problemlərdən mümkün qədər müdafiə olunmaq, ölkə daxilindəki təzyiqlərdən yayınmaq imkanları verir. Bu baxımdan, hər iki tərəf üçün atəşkəs mərhələsinin daha 60 gün uzadılması sərfəlidir. Böyük ehtimalla, Pakistanın vasitəçiliyi ilə bu məsələ pozitiv şəkildə həll oluna bilər".

Aytəkin TOFİQQIZI