ABŞ və müttəfiqləri Qrenlandiya ilə nə etməyi planlaşdırırlar?

...Vaşinqton və NATO müttəfiqləri Qrenlandiya üçün hərtərəfli strategiya hazırlayır, adanı Şimali Atlantika təhlükəsizliyinin və gələcək Arktika siyasətinin vacib elementi kimi görürlər.

Yeni yanaşma "müttəfiqləri müdafiə etmək, çəkindirmək, gücləndirmək və inkişaf etdirmək" ideyası ətrafında qurulub.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Atlantik Şurası yazır.

ABŞ Qrenlandiyanı raket təhdidləri üçün əsas erkən xəbərdarlıq nöqtəsi, eləcə də Şimali Atlantikanın monitorinqi üçün həyati mərkəz və Qrenlandiya, İslandiya, eləcə də Birləşmiş Krallıq arasında vacib bir nöqtə hesab edir.

Ada həmçinin kosmik müşahidə və hərbi infrastruktur üçün də vacibdir.

Planda Danimarka ilə 1951-ci il müqaviləsinə əsasən Amerika hərbi mövcudluğunun genişləndirilməsi təklif olunur. Prioritetlərə Pituffik hava bazasının modernləşdirilməsi, qapalı obyektlərin bərpası və yeni raketdən müdafiə sensorlarının yerləşdirilməsi daxildir.

Bölgədə təyyarə və dronların il boyu istifadəsi də müzakirə olunur.

Rusiya və Çinin qarşısını almağa xüsusi diqqət yetirilir.

ABŞ və müttəfiqləri rəqiblərin strateji layihələrdə təsir qazanmasının qarşısını almaq üçün Arktika ehtiyatlarına investisiya qoyuluşuna nəzarəti gücləndirmək niyyətindədirlər.

Eyni zamanda, NATO Arktikada əməliyyatları genişləndirməyi və Arktika Sentry missiyasını daimi etməyi planlaşdırır.

Strategiyanın iqtisadi komponenti Qrenlandiyanın nadir torpaq metalları ilə bağlıdır.

Vaşinqton və Brüssel ABŞ Müdafiə İstehsalı Qanununa əsasən Qrenlandiyanın "daxili mənbə" kimi tanınması da daxil olmaqla, maliyyə təşviqləri vasitəsilə hasilatı stimullaşdırmaq istəyirlər.

Bu, subsidiyalara və investisiyalara çıxışı açacaq. Lakin, plan layihələrin yüksək qiyməti, sərt iqlim və əhalinin əhəmiyyətli bir hissəsinin gələcək müstəqilliyi dəstəklədiyi və resurs hasilatından ehtiyat etdiyi Qrenlandiyanın özündəki siyasi həssaslıqlar səbəbindən mürəkkəbləşir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, strategiya eyni zamanda hərbi mövcudluğu gücləndirməli, rəqiblərin təsirini məhdudlaşdırmalı və adanın iqtisadiyyatını inkişaf etdirməlidir; əks halda Arktika Qərb üçün strateji gerilik zonasına çevrilə bilər.

Əli Babayev