Ac olanda niyə əsəbi oluruq..?

...Aclıqdan qaynaqlanan qıcıqlanma bir çoxları üçün tanış bir vəziyyətdir və ingilis dilində "hangry" ("ac" və "qəzəbli" sözlərinin birləşməsi) kimi tanınır.

Bu vəziyyətin geniş yayılmasına baxmayaraq, elm adamları yaxın vaxtlara qədər aclığın sağlam insanların əhval-ruhiyyəsinə necə təsir etdiyini çətinliklə öyrəniriblər.

Belə ki, psixoloqlar tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma göstərib ki, təkcə qan şəkəri səviyyəsi deyil, həm də insanın bədəninin siqnallarından nə dərəcədə xəbərdar olması vacibdir.

SİA xəbər verir ki, bu barədə The Conversation məlumat verib.

Deməli, təcrübədə doxsan sağlam yetkin iştirak edib. Bir ay ərzində onlar diabet xəstələri tərəfindən istifadə edilən eyni tipli davamlı qlükoza monitorlarından istifadə ediblər. Cihazlar qan şəkəri səviyyəsini hər neçə dəqiqədən bir ölçüb. İştirakçılar həmçinin əhval-ruhiyyələrini və aclıq səviyyələrini smartfonlarında gündə iki dəfəyə qədər 0-dan 100-ə qədər şkala üzrə qeyd ediblər.

Nəticələr gözlənilməz olub. Əhval-ruhiyyənin pisləşməsi qlükoza səviyyələrinin obyektiv azalması ilə deyil, subyektiv aclıq hissi ilə əlaqələndirilib.

Sadə dillə desək, insanlar bədəninin enerji səviyyələri aşağı olduqda deyil, ac olduqlarını anladıqda qıcıqlanmağa başlayıblar.

Bundan əlavə, elm adamları vacib bir fərdi fərq aşkar ediblər. Bədənlərinin vəziyyətindən - enerji səviyyəsi, toxluq, yorğunluq - daha çox xəbərdar olan insanlarda qəfil əhval dəyişiklikləri yaşamaq ehtimalı daha az idi.

Psixologiyada bu qabiliyyət interosepsiya - bədənin daxili siqnallarının qavranılması adlanır. Neyrobioloji baxımdan, aclıq enerji çatışmazlığını qeydə alan hipotalamusdakı neyronların reaksiyasından başlayır.

Şüurlu aclıq hissi təkcə bədən hissləri ilə deyil, həm də emosiyalarla əlaqəli olan insular korteksin iştirakı ilə formalaşır.

Məhz bu mərhələdə fiziologiya əhval-ruhiyyə ilə "qarşılaşır". Tədqiqatçılar vurğuladılar ki, interosepsiya daha inkişaf etmiş insanlar aclığı başqalarından az yaşamırlar, lakin ona qarşı emosional reaksiyalarını daha yaxşı tənzimləyirlər.

Bu vacibdir, çünki qəfil əhval dəyişiklikləri başqaları ilə münasibətləri pisləşdirə, özünə nəzarəti azalda bilər və həddindən artıq yemək və ya daha az sağlam qidalar seçmək kimi impulsiv qərarlara səbəb ola bilər.

Uşaqlar xüsusilə "aclıq" effektinə qarşı həssasdırlar: bədənlərinin siqnallarını tanımaqda çətinlik çəkirlər və diqqətləri asanlıqla xarici stimullara yönəlir.

Lakin, hətta sıx qrafiklər, stress və rəqəmsal diqqət yayındırma ilə üzləşən böyüklər belə, enerji səviyyələrinin azalmağa başladığı anı çox vaxt qaçırırlar.

Tədqiqat müəlliflərinə görə, sadə tədbirlər - müntəzəm yemək cədvəli, fiziki fəaliyyət və bədən hisslərinə daha çox diqqət yetirmək - aclıqdan qıcıqlanma riskini azalda bilər.

Bədənin ehtiyaclarını hiss etmək qabiliyyətinin yaxşılaşdırılması təkcə fiziki deyil, həm də zehni rifahı dəstəkləyir.

Nazlı Almuradova