Alimlər ilk olaraq hansı heyvanlarla danışacağımızı söylədilər...

...Əgər əvvəllər heyvanlarla ünsiyyət təlim və ya əsas siqnallarla məhdudlaşırdısa, bu gün alimlər kitsilərin mürəkkəb dilini deşifrə etməyə çox yaxınlaşıblar və onlarla bərabərhüquqlu şəkildə danışa biləcəklər,

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə "Kursor" yazır.

CETI layihəsi və kaşalotların səs kodu...

Dr. Devid Qruberin rəhbərliyi altında CETI (Kitsilərin Tərcümə Təşəbbüsü) layihəsinin bir hissəsi olaraq genişmiqyaslı tədqiqatlar aparılır.

Alimlərin əsas məqsədi bu dəniz nəhənglərinin yaratdığı xarakterik səs kliklərini təhlil edərək kaşalotların dilini tam deşifrə etmək idi.

Layihəyə qonşu bölgələrdən mütəxəssislərin qoşulması maraqlıdır. Beləliklə, kriptoqraf Şafi Qoldvasser balinaların akustik siqnallarının təəccüblü şəkildə sıfır və təklərdən ibarət rəqəmsal kodun ardıcıllığına bənzədiyini, burada heyvanların dialoq prosesində kliklər arasındakı vaxt intervallarını dəyişdirdiyini müşahidə etdi.

Okeanın fonetik əlifbası...

Müasir təbii dil emalı alqoritmlərindən istifadə edərək tədqiqatçılar kaşalotların əsas fonetik əlifbasını qura bildilər. Təhlil göstərdi ki, balinalar səs siqnallarından kombinatorial prinsipə uyğun olaraq istifadə edirlər - necə ki, insanlar fikirlərini ifadə etmək üçün sözləri sonsuz birləşdirirlər. Alimlər sahədə on bir kaşalotdan ibarət qrupu müşahidə edərkən, suyun səthində bala balasının doğulması da daxil olmaqla, sosial dəstəyin unikal anlarını qeydə almağı bacardılar. Son illərdə hazırlanmış ixtisaslaşdırılmış proqram təminatı artıq fərdləri səslə müəyyən etməyə və onların ailə əlaqələrini izləməyə imkan verir.

İkitərəfli dialoqun perspektivləri...

Okean sakinləri ilə tam hüquqlu söhbətə hələ uzun bir yol qət edilməli olsa da, tədqiqatçılar nikbindirlər. Layihə qrupu gələcəkdə yalnız balinaları passiv şəkildə dinləməyə deyil, həm də onlara mənalı cavab siqnalları ötürməyə imkan verən, canlı təbiət haqqında insanın qavrayışını əbədi olaraq dəyişdirən interaktiv interfeys yaratmağa ümid edir.

Əli Babayev