Icma.az
close
up
RU
Alimlər Yerdə həyatın iki dəfə yaranmış ola biləcəyini irəli sürüblər

Alimlər Yerdə həyatın iki dəfə yaranmış ola biləcəyini irəli sürüblər

Oxumeni.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Alimlər Yerdə həyatın iki dəfə yaranmış ola biləcəyini irəli sürüblər

Heinrix Heyne adına Düsseldorf Universitetinin bioloqlarının rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu belə bir fərziyyə irəli sürüb ki, cansız maddədən həyata keçid həyatın iki əsas qolu – bakteriyalar və arxeylər – tərəfindən bir-birindən müstəqil şəkildə baş vermiş ola bilər. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqat “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

“Ən təəccüblüsü odur ki, bu reaksiyaları kataliz edən fermentlər bakteriyalar və arxeylər arasındakı təkamül ayrılığı boyunca qorunub saxlanılmayıb. Yeni məlumatlar yalnız bir nəticəyə gəlməyə imkan verir: bakteriya və arxey xətləri sərbəst yaşayan vəziyyətə bir-birindən asılı olmayaraq keçiblər. Yalnız sərbəst yaşayan hüceyrələr canlı hesab olunur. Gəlin hər şeyi öz adı ilə çağıraq: biz genetik kodun bir mənşəyini, lakin həyatın iki mənşəyini müşahidə edirik”, – deyə bioloq Uilyam Martin bildirib.

Alimlər bakteriya və arxey genomlarında əsas metabolik fermentlərin zülal strukturlarını araşdırıb, onların mürəkkəblik səviyyəsinə görə sıralanmasına və yaranma ardıcıllığının müəyyən edilməsinə imkan verən alqoritm hazırlayıblar. Məlum olub ki, bütün hüceyrələrin son universal ortaq əcdadı – LUCA – metabolik reaksiyaların yalnız təxminən yarısını həyata keçirməyə imkan verən fermentlərə malik idi. Qalan reaksiyalar isə LUCA-nın yarandığı mühitdə – ehtimal ki, hidrotermal mənbələrdə – mövcud olan metallar tərəfindən kataliz olunurdu.

Tədqiqat qrupu katalizin inkişafının dörd mərhələsini müəyyən edib. İlk mərhələdə reaksiyalar tamamilə mühitdəki metallardan asılı olub. Daha sonra protohüceyrələr tədricən öz fermentlərini formalaşdıraraq xarici katalizatorları əvəz edib. Nəhayət, onlar xarici metallardan tamamilə asılılığı aradan qaldırıblar və yalnız bundan sonra həqiqi mənada sərbəst yaşayan orqanizmlər hesab oluna biliblər. Bu ayrılmanın bakteriyalar və arxeylərin təkamül yolları ayrıldıqdan sonra baş verdiyi bildirilir.

“Biz elə halları müşahidə edirik ki, bakteriya və arxeylərin əcdadları eyni əsas metabolik reaksiyanı kataliz etmək üçün bir-birindən struktur baxımından fərqli fermentləri müstəqil şəkildə inkişaf etdiriblər”, – deyə bioloq Natalya Mrnyaviç qeyd edib.

Alimlər həmçinin, bioloji həyat yaranmazdan əvvəlki kimyada mövcud ola bilməyən ATP molekuluna alternativ mexanizm də təklif ediblər.

“Mənbələrdə təbii şəkildə rast gəlinən fosforun bir forması olan fosfiti üzvi birləşmələrlə qarışdırdıqda, fosforilləşmə reaksiyaları bir gecə ərzində birbaşa suda baş verir. Fosfit və palladium ATP-ni və fermentləri əvəz edir. Bu, olduqca təəccüblüdür və erkən təkamülün necə baş verdiyini anlamağı əhəmiyyətli dərəcədə sadələşdirir”, – deyə molekulyar təkamül üzrə mütəxəssis Manon Şlikker bildirib.

Almaz Həsənli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 08 Avqust 2026 14:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri