Alimlərdən qorxudan XƏBƏRDARLIQ: Dəhşətli istilər qapıda

2026-cı ilin may ayı qlobal miqyasda müşahidə tarixinin ikinci ən isti mayı kimi qeydə alınıb. Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, Avropada yaşanan rekord istilər və okean sularının yüksək temperaturu yaxın illərdə daha ekstremal hava hadisələrinin baş verəcəyindən xəbər verir.

Avtosfer.az “Yeni Sabah”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Avropa İttifaqının İqlim Dəyişiklikləri Xidməti -Copernicus (C3S) məlumat yayıb. Hesabata əsasən, may ayında Yer səthində orta temperatur 15,81 dərəcə selsi təşkil edib ki, bu da müşahidələr tarixində ikinci ən yüksək göstəricidir. Rekord yalnız 2024-cü ilin may ayında qeydə alınıb.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, ayın ikinci yarısında Qərbi Avropada müşahidə olunan erkən və güclü istilik dalğası bir sıra ölkələrdə temperatur rekordlarının yenilənməsinə səbəb olub. Xüsusilə Böyük Britaniya, Fransa, İrlandiya və Portuqaliyada may ayı üçün görünməmiş istilər qeydə alınıb.

Məlumata görə, mayın son ongünlüyündə yaranan yüksək təzyiq sistemi - "istilik qübbəsi" Şimali Afrikadan gələn isti hava axınlarını Avropa üzərində saxlayaraq temperaturun kəskin yüksəlməsinə gətirib çıxarıb. Bəzi ərazilərdə hiss olunan temperatur 35-40 dərəcəyə qədər yüksəlib.

Alimlər bildirirlər ki, narahatlıq doğuran məqamlardan biri də temperatur dəyişikliklərinin çox sürətli baş verməsidir. Ayın əvvəlində normadan sərin hava şəraiti hökm sürsə də, qısa müddət ərzində rekord istilər müşahidə olunub. Bu isə insanların sağlamlığına, kənd təsərrüfatına və təbii ekosistemlərə əlavə təzyiq yaradır.

Hesabatda qeyd olunur ki, dünya okeanlarının səth temperaturu da may ayında tarixdə ikinci ən yüksək səviyyəyə çatıb. Tropik Sakit okeanda suyun temperaturunun yüksək qalması isə yeni El-Niño hadisəsinin formalaşması ehtimalını artırır. İqlim mütəxəssisləri hesab edirlər ki, El-Nino qlobal istiləşmənin təsirlərini daha da gücləndirə və yaxın illərdə yeni temperatur rekordlarına səbəb ola bilər.

Ekspertlər vurğulayırlar ki, Avropada may ayında belə güclü istilik dalğalarının baş verməsi artıq nadir hadisə deyil. Onların fikrincə, iqlim dəyişiklikləri nəticəsində ekstremal hava hadisələri getdikcə daha tez-tez müşahidə olunur və əvvəllər istisna sayılan hallar tədricən "yeni norma"ya çevrilir.

Bununla yanaşı, iqlimşünaslar xəbərdarlıq edirlər ki, qarşıdakı illərdə istilik dalğaları, quraqlıqlar, güclü yağışlar və daşqınlar kimi ekstremal hava hadisələrinin daha intensiv və daha uzunmüddətli olması ehtimalı artır.