Antalyadan Şimal Qütbünə: Şaxta baba kimdir? VİDEO

Yeni il həyəcanı yaxınlaşdıqca ilk ağla gələn obraz Şaxta baba olur. Şam ağacları bəzədilir, altına hədiyyələr bir-bir düzülür. Bacadan asılan corablarda Şaxta babadan hədiyyələr gözlənilir.

İlin ən önəmli simvollarından biri olan Şaxta babanın həqiqətən mövcud olub-olmaması isə müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Tarixi mənbələrdə Şaxta baba kimi göstərilən "Müqəddəs Nikolas" haqqında çox şey məlum deyil. Lakin onun eramızın 3-cü əsrinin sonlarında indiki Türkiyənin Antalya şəhərinin Patara bölgəsindəki kiçik bir kənddə anadan olduğu düşünülür.

Əfsanələrə görə, "Santa Klaus" kimi də tanınan Müqəddəs Nikolas ilk dəfə Hollandiyalı mühacirlər tərəfindən Nyu-Amsterdama, yəni bugünkü Nyu-York şəhərinə gətirilib.

Təsvirlərdə müqəddəs şəxs kimi göstərilən Müqəddəs Nikolas həyatını insanlığa xidmətə həsr edib. Ailəsindən qalan böyük sərvəti xəstələr, yaşlılar və qayğıya ehtiyacı olan insanlarla bölüşdüyü düşünülür. O, həyatını Tanrıya və insanlara xidmət etməyə adamış xristian şəxsiyyət kimi tanınır.

Müqəddəs Nikolasın anım günü hər il 6 dekabrda bayram kimi qeyd olunur. Bayram müddətində uşaqlara hədiyyələr verilir. Beləliklə, Müqəddəs Nikolasın xeyirxahlığı və həyatını Tanrıya və insanlara xidmətə həsr edən şəxsiyyəti, uşaqlara paylanan hədiyyələrlə simvollaşdırılır və yad edilir.

Şaxta babanın ilk təsviri 1863-cü ildə New Yorkda yayımlanan “Harper's Weekly” jurnalı üçün çəkilən karikaturadır.

Karikaturanı çəkən Thomas Nast, Şaxta baba təsvirini hazırlayarkən “Miladdan əvvəlki gecə” şeirindən ilham alıb.

Bugünkü Şaxta baba fiquru isə Haddon Sundblum tərəfindən formalaşdırılıb. 1931-ci ildə “Coca-Cola” reklam kampaniyası üçün hazırlanan Şaxta baba kostyumunun rəngi isə “Coca-Cola”nın çap rəngindən ilhamlanıb.

Haddon Sundblum Şaxta babanı ağ xəz detalları olan qırmızı kostyumda kök, ağ saqqallı bir kişi kimi təsvir edir. Ağ ponponlu papağı, qara kəməri və çəkmələri ilə təsviri tamamlanır. Bu obraz çox keçmədən bütün dünyada sevilir və günümüzdə “Şaxta baba” deyildikdə ağla gələn yeganə fiqur halına gəlir.

Şaxta baba olaraq tanınan Müqəddəs Nikolasın 343-cü ildə, təxminən 65 yaşında vəfat etdiyi düşünülür. Onun sümükləri 20 aprel 1087-ci ildə Səlib yürüşləri zamanı Baridən olan tacirlər tərəfindən oğurlanaraq Bariyə aparılıb və orada bazilikada dəfn edilib. 

Müqəddəs Nikolasın sümüklərinin bir hissəsinin isə hələ də Antalya, Demredə olduğu düşünülür. Şaxta babadan geriyə qalan əşyalar Antalya Muzeyində saxlanılır.
Şaxta baba bir çox dillərdə müqəddəs, Nikolas (Klaus), Milad və ata sözlərindən yaranan adlarla tanınır. 

Santa Claus, Papa Noel, bəzi Avropa və Latın Amerika ölkələrində Kris Kringle və ilk dəfə Martin Lüter tərəfindən istifadə edilən almanca "Christkind" (Məsih Uşağı) adının təhrif olunmuş versiyası yazılı mənbələrdə rast gəlinən adlar arasındadır. 

Şaxta baba uydurma personaj hesab olunur. Lakin Müqəddəs Nikolasın xeyirxah şəxsiyyəti və ehtiyacı olanlara payladığı sərvət Şaxta baba personajı üçün ilham mənbəyi olmuşdur. 

Şaxta baba uydurma personaj olsa da, ona məktub göndərmək istəyən milyonlarla insan var. Xüsusilə uşaqlar yeni il həyəcanını yaşayıb hədiyyələrini bacada gözləyirlər. Şimal Qütbündəki poçt idarəsi hər il təxminən 500 min məktubun Şaxta babaya çatdığını bildirir. Ən populyar internet ünvanı isə “EmailSanta.com”dur.

Həmidə İbrahimova