Antarktida ətrafında okean dərinliklərindən sızan təhlükəli maddə aşkarlandı

Alimlər Ross dənizinin dayaz sularında 40-dan çox metan sızması aşkar ediblər ki, bu da iqlim üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Hal-hazırda bu sualtı mənbələr haqqında çox az məlumat mövcuddur.

Qaynarinfo CNN-ə istinadən xəbər verir ki, bölgədə temperaturun artması ilə Antarktida dəniz dibində yaranan çatlar vasitəsilə metan qazının çıxışı müşahidə olunur. Yeni mənbələrin "heyrətamiz sürətlə” yaranması, qlobal istiləşmə ilə bağlı əvvəlki proqnozların az qiymətləndirilmiş ola biləcəyi narahatlığını doğurur.

"Min illər ərzində dəniz dibinin altında formalaşmış metan anbarları mövcuddur. Bu görünməz qaz dəniz dibindəki çatlar vasitəsilə suya çıxaraq okean səthinə qalxan baloncuk axınları şəklində özünü büruzə verə bilər”, deyə məqalədə qeyd olunur.

Bu mənbələrin fəaliyyət mexanizmi, sayı və atmosferə nə qədər metan buraxdıqları barədə, həmçinin okean altında yaşayan mikroorqanizmlərin bu qazı hansı miqdarda udduqları barədə məlumat hələ ki məhduddur.

Alimlər bildirirlər ki, bu qaz atmosferdə karbon qazına nisbətən 20 il ərzində 80 dəfə çox istilik saxlayır və buna görə də onun təsiri son dərəcə təhlükəlidir.

"Antarktidadakı metan mənbələri planetin ən az öyrənilmiş sahələrindəndir. Buna görə beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu onları aşkar etmək qərarına gəlib. Onlar Ross dənizində – Antarktidanın Cənub okeanındakı körfəzdə – gəmilərdən aparılan akustik tədqiqatlar, məsafədən idarə olunan cihazlar və dalğıclar vasitəsilə 5–240 metr dərinliklərdə nümunələr götürüblər”, deyə CNN yazır.

Tədqiqatçılar tapıntılardan heyrətləniblər. Bu ay "Nature Communications" jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya əsasən, alimlər Ross dənizinin dayaz hissəsində 40-dan çox metan sızması müəyyən ediblər.

Əvvəllər dəfələrlə araşdırılmış ərazilərdə yeni sızmaların yaranması, regionda metanın çıxışı prosesində "fundamental dəyişiklik” baş verdiyinə işarə edə bilər.

"Earth Sciences New Zealand" təşkilatının tədqiqatçısı və hesabatın müəllifi Sara Sibruq bildirib ki, metan sızmaları dünyada geniş yayılmış hadisə olsa da, Antarktida bölgəsində bu günə qədər cəmi bir aktiv sızma təsdiqlənmişdi.

"Əvvəllər nadir hesab edilən bu hadisə indi, görünür ki, adi hala çevrilir”, deyə o, CNN-ə açıqlamasında qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, hər bir yeni sızma "ani heyranlıq” doğurur, lakin bu hiss "tezliklə narahatlıq və qorxu ilə” əvəz olunur.

Məqalədə qeyd olunur ki, alimlər bu sızmaların metanı birbaşa atmosferə ötürə biləcəyindən ehtiyat edirlər. Bu isə hazırkı iqlim proqnozlarında nəzərə alınmayan yeni bir çirklənmə mənbəyinə çevrilə bilər. Həmçinin metanın dəniz ekosistemlərinə zəncirvari təsir göstərməsi də istisna edilmir.

Kaliforniya Universitetinin (Santa Barbara) dəniz biologiyası professoru və araşdırmanın müəlliflərindən biri Endryu Turber isə metanı "həqiqi naməlum dəyişən” adlandıraraq bildirib: "O, atmosferə qalxır, lakin biz bunun səbəbini hələ də bilmirik".

Onun fikrincə, ən ciddi problemlərdən biri Antarktida ərazisindəki nəhəng metan ehtiyatları ilə bağlıdır. Turber xəbərdarlıq edib ki, əgər insanlar planeti isitməyə davam etsələr, bu təbii hadisələr "təbiət laboratoriyasından təhlükə mərkəzinə” çevrilə bilər.

"Onları öyrənmək və anlamaq maraqlıdır, amma çox ehtiyatlı olmaq lazımdır, çünki düzgün qiymətləndirilmədikdə və ya kənardan təsir edildikdə təhlükəli hala gələ bilərlər”, deyə o əlavə edib.

Aydın