Armen Qriqoryanın Tehran səfəri: İran nə istəyir? (ŞƏRH)

"Əli Laricani tərəfindən Ermənistan Təhlükəsizlik Şurası rəhbərinin İrana dəvət olunması heç də təsadüfi hal deyil. Bu səfər İranın Cənubi Qafqaz bölgəsində baş verən prosesləri nəzarətdə saxlamaq istəyindən qaynaqlanır".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında konfliktoloq Azər Hüseynov Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanın İran Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şuranın katibi Əli Laricaninin dəvətilə Tehrana səfərini şərh edərkən deyib. 

"Tehran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı müzakirələri diqqətlə izləyir və dəhlizin kim tərəfindən, hansı şərtlərlə və hansı beynəlxalq aktorların iştirakı ilə fəaliyyət göstərəcəyinə dair suallara cavab axtarır. Çünki bu dəhlizdə Amerika şirkətlərinin yerləşdirilməsi məsələsi gündəmdədir ki, bu da İranın təhlükəsizlik konsepsiyasına birbaşa təsir edəcək həssas məqamdır. Tehran üçün əsas məsələ - prosesin onun sərhədlərinə və regional təsir imkanlarına nə qədər risk gətirəcəyini əvvəlcədən müəyyən etməkdir", deyə ekspert bildirir. 

Konfliktoloq qeyd edir ki, İran prezidenti və onun komandası Zəngəzur dəhlizinin fəaliyyətini ideal bir perspektiv kimi deyil, mövcud geosiyasi reallığın labüd nəticəsi kimi qəbul edirlər: 

"Məsud Pezeşkianın İrəvandakı səfərindən sonra Ermənistan təhlükəsizlik rəhbərinin Tehrana dəvət edilməsi də sübut edir ki, İran hadisələrin gedişatını sadəcə müşahidə etmir, həmçinin prosesin əsas istiqamətlərini nəzarət altında saxlamağa çalışır. İran dövlət rəhbərliyi, xüsusilə prezident və onun komandasının yanaşması daha praqmatikdir. Bu yanaşma isə, İranın həm Azərbaycan, həm də Ermənistanla balanslı münasibətlərini qorumaq cəhdini əks etdirir. Bununla yanaşı, İran dini rəhbərliyi və onun ətrafında formalaşmış mühafizəkar qüvvələr məsələyə daha fərqli baxır. Onlar dəhlizin fəaliyyətini potensial təhlükə kimi görür və prosesi mütləq nəzarət altında saxlamağın zəruriliyini vurğulayırlar. Beləliklə, İran daxilində iki yanaşma mövcuddur: praqmatik və çevik mövqe tutan dövlət rəhbərliyi, və daha ideoloji yanaşan, milli təhlükəsizlik məsələlərində sərt xətti müdafiə edən mühafizəkar dairələr".

Azər Hüseynov deyir ki, dəhliz məsələsində İranda mühafizəkarlarla prezidentin komandası yalnız bir məqamda ortaq bir nöqtədə birləşiblər. Bu da İranın bölgədə gedən prosesləri kənardan izləmək deyil, birbaşa təsir göstərmək xəttini seçməsilə bağlıdır: 

"Bu siyasətin davamlılığı Tehranın Cənubi Qafqazda geosiyasi balansı qorumaq niyyətini göstərir. İran Zəngəzur dəhlizi məsələsində həm ABŞ və Qərbin bölgədəki hərbi-iqtisadi iştirakını məhdudlaşdırmaq, həm də Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərində özünü vacib tərəf kimi təsdiqləmək istəyir".

Qeyd edək ki, bu gün Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan İranın milli təhlükəsizlik üzrə Ali Şuranın katibi Əli Laricaninin dəfətilə Tehrana səfər edib. Erməni mətbuatının yazdığına görə, səfər çərçivəsində bir sıra işgüzar görüşlər nəzərdə tutulub. 

Rüfət Sultan