Arxeoloqlar Bibliya cənnətinin izlərini axtarırlar...

...Müqəddəs Kitabda təsvir olunan Eden bağı əsrlər boyu xristian ənənəsinin ən böyük sirlərindən biri olaraq qalır. Müasir elm bu hekayəni mif kimi şərh etməyə meylli olsa da, bəzi arxeoloqlar və ilahiyyatçılar bu əfsanəvi yerin mümkün coğrafi prototiplərini axtarmaqda davam edirlər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə National Geographic xəbər verir.

Yaradılış Kitabında qeyd olunur ki, bağ "şərqdə" yerləşirdi və oradan bir çay axaraq dörd qola - Dəclə, Fərat, Pişon və Qixona bölünür.

İlk ikisini müasir İraq və Türkiyə daxilində asanlıqla müəyyən etmək olar, alimlər isə digər ikisi ilə razılaşmırlar. Bəziləri Pişonun qızıl mədənləri ilə tanınan Cənubi Ərəbistan bölgəsi ilə, Qixonun isə həm Afrikadakı Nubiya, həm də Mesopotamiya bölgələri ilə əlaqəli olan Kuş ərazisi ilə əlaqəli olduğuna inanır.

Fərziyyələrə həmçinin Edeni xüsusi çaylar və ya hətta itirilmiş su sistemləri ilə əlaqələndirmək cəhdləri də daxildir. Arxeoloq Ceyms Sauer, məsələn, Pişonu Səudiyyə Ərəbistanı ilə Küveyt arasında quru çay yatağı olan Vadi əl-Batin ilə eyniləşdirdi.

Digər nəzəriyyələr Qixonu Mavi Nil ilə əlaqələndirir, baxmayaraq ki, bu bibliya coğrafiyasına ziddir. Cənnət bağı ideyasının mövcudluğu və ya mənşəyinin Mesopotamiyada yarandığı nəzəriyyəsi ən güclü şəkildə dəstəklənir.

Bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bağın təsviri Dəclə-Fərat deltasının zəngin münbit torpaqlarından ilhamlanmış ola bilər. Bərəkətli Aypara kimi tanınan bu bölgə qədim sivilizasiyaların inkişafında əsas rol oynayıb və “sivilizasiyanın beşiyi” adlandırılıb.

1980-ci illərdə arxeoloq Yuris Zarins Eden bağının Fars körfəzinin suları tərəfindən su altında qaldığını fərz etdi.

O, NASA-nın peyk görüntülərindən istifadə edib və vaxtilə Ərəbistan yarımadasından axan qədim çay yataqlarını aşkar edib. Onun sözlərinə görə, Pişon Vadi əl-Batinə, Qixon isə İrandakı Karun çayına uyğundur.

Bu nəzəriyyənin tənqidçiləri qeyd edirlər ki, o, çayların Edendən deyil, oradan axdığını bildirən bibliya mətninə ziddir.

Eyni zamanda, bir sıra müasir alimlər, o cümlədən Exeter Universitetindən Francesca Stavrakopoulou, Edeni Qədim Yaxın Şərqin kral bağlarına əsaslanan daha çox simvolik məkan hesab edirlər.

Professor Mark Leutscher kimi digərləri bunu Qərbi Asiyanın bütün mədəni dünyasının metaforik əksi kimi şərh edirlər. Müxtəlif nəzəriyyələrə baxmayaraq, Edenin varlığına dair hələ də heç bir arxeoloji sübut yoxdur.

Lakin onun reallığına inam bibliya mətnlərini müasir elmi yanaşmalarla birləşdirən tədqiqatları davam etdirir və davam etdirir.

Nazlı Almuradova