Avropa İttifaqının layihəsi gərginliklə üz üzə: “Dassault” və “Airbus” arasında fikir ayrılığı

Paris, 20 noyabr, AZƏRTAC

Avropa İttifaqının 2040-cı il üçün nəzərdə tutulmuş döyüş təyyarəsi layihəsi (SCAF) ciddi çətinliklərlə üzləşib. Fransanın “Dassault” və Almaniyanın “Airbus” şirkətləri arasında yaranmış fikir ayrılığı layihənin gələcəyini təhlükəyə atır. Layihə 2017-ci ildə Fransa və Almaniya tərəfindən başlanıb, daha sonra İspaniya da ona qoşulub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, SCAF proqramı 2040-cı ildə Fransada “Rafale”, Almaniya və İspaniyada isə “Eurofighter” təyyarələrinin əvəz olunmasını nəzərdə tutur və proqramın 2080-ci ilə qədər xidmət göstərməsi planlaşdırılır. Layihə Avropanın müdafiəsini gücləndirməyi hədəfləyir. Fransız Silahlı Qüvvələri naziri Katerin Votren və Prezident Emmanuel Makron alman həmkarları ilə görüşlər zamanı proqramın təcili irəliləməsinin vacibliyini vurğulayıblar.

“Le Monde” qəzetinin məlumatına görə, “Dassault” SCAF layihəsində “lider” olaraq tanınmaq istəyir. Şirkətin baş direktoru Erik Trappye bildirib ki, layihənin Paris, Berlin və Madrid arasında bərabər idarə olunmasına baxmayaraq, layihənin əsas hissəsində rəhbərliyi Fransaya vermək daha məqsədəuyğundur. “Mənim tərəfdaşlarım lider olduğumu tanımır. Bu anlaşma mövcud deyilsə, layihəyə milyardlar yatırmaq faydasızdır”, – deyə Trappye parlamentdə çıxışında qeyd edib.

“Almaniya fransızları layihədən kənarlaşdırmaq istəyir, sadəcə ona görə ki, “Dassault” layihənin idarə olunmasını istəyir. Siyasətçilər bunun qarşısını almır, mən isə tək reaksiya verənəm”, - deyə E.Trappye “Airbus” ilə yaranmış qarşıdurmanı xatırladıb.

Almaniya, eləcə də “Airbus” layihədə Fransanın dominant mövqeyindən narazıdır. “Politico” xəbər verir ki, Almaniya İsveç ilə daha sıx əməkdaşlığı və ya qlobal döyüş təyyarəsi layihəsi GCAP-ə gec qoşulma variantlarını nəzərdən keçirir. Bu layihə 2022-ci ildə Böyük Britaniya, İtaliya və Yaponiya tərəfindən başlanıb və 2035-ci ilə qədər “Tempest” adlı yeni döyüş təyyarəsi yaratmağı hədəfləyir.

“Almaniyada bəzi siyasətçilər hesab edirlər ki, Paris tərəfdaşlıqdan çox itaət tələb edir”, - deyə Almaniya Xarici Əlaqələr Şurasının tədqiqatçısı (DGAP) Jakob Ross bildirib.

Fransa və Almaniya “SCAF”ın “cloud de combat” (döyüş buludu) layihəsi ətrafında yenidən dizaynını düşünür. Bu proqram pilotlar, pilotsuz sistemlər və quru sistemlərini birləşdirərək qorunan kommunikasiya ilə işləməyi hədəfləyir. Tədqiqatçının fikrincə, bu yenidən işlənmiş versiya Emmanuel Makron və Fridrix Merzin nüfuzunu qorumaq üçün bir yoldur.

SCAF proqramı Avropanın müdafiəsi üçün strateji əhəmiyyət daşısa da, sənaye tərəfdaşları arasında fikir ayrılığı və etimadsızlıq layihənin gələcəyini risk altına qoyur. Layihənin uğuru üçün Fransa və Almaniyanın kompromis tapması və yeni əməkdaşlıq modellərini qəbul etməsi vacibdir.