Avropa masadadır, amma masanın sahibi deyil ŞƏRH

Ukrayna müharibəsi Avropanın zəif nöqtələrini açdı 

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin deyib ki, Qərb danışıqlardan imtina edərsə, "tarixi torpaqlarını" hərbi yolla azad edəcəklər. O bildirib ki, 2025-ci il xüsusi hərbi əməliyyatın vəzifələrinin həllində mühüm bir mərhələ olub. Putin Rusiya ordusunun Ukraynada 2025-ci ildə 300-dən çox yaşayış məntəqəsini ələ keçirdiyini söyləyib. Rusiya prezidenti Şimali Koreya hərbi qulluqçularının Kursk vilayətində cəsarətli hərəkətlərini və Kursk ərazisinin genişmiqyaslı minalardan təmizlənməsinə göstərdikləri köməyi qeyd edib. Putinin sözlərinə görə, Rusiya ordusu bütün cəbhə xətti boyunca strateji təşəbbüsü möhkəm şəkildə əlində saxlayır. Kreml rəhbəri vurğulayıb ki, Rusiya ordusu hücum tempini, o cümlədən strateji əhəmiyyətli ərazilərdə artıra bilər. Putin qeyd edib ki, "Burevestnik" və "Poseydon" sistemləri Rusiyanın strateji bərabərliyini və təhlükəsizliyini onilliklər ərzində təmin edəcək. O, bu sistemlərin uzun müddət unikal qalacağını vurğulayıb: "Oreşnik" sistemi ilin sonuna qədər döyüş növbəsinə qoyulacaq".

Ağ Evin aparat rəhbəri Syuzi Uayls deyib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp rusiyalı həmkarı Vladimir Putinin sülh istədiyinə inanmır. Onun sözlərinə görə, Tramp Putinin bütün Ukraynanı işğal etmək niyyətində olduğunu düşünür. Ukraynalı diplomat Roman Bessmertnı isə deyib ki, Rusiya danışıqlar zamanı konstruktiv mövqeyə hazır deyil: "Kreml Ukraynanı ya Trampın əli ilə, ya da güc yolu ilə ələ keçirməyi hədəfləyir". Diplomatın sözlərinə görə, həm birinci, həm də ikinci məsələ Ukrayna Konstitusiyasına ziddir: "Konstitusiyada ölkənin NATO kursu açıq şəkildə təsbit olunub, seçkilərlə bağlı vəziyyət də eynidir, çünki hərbi vəziyyət dövründə bunun baş tutması mümkün deyil. Üstəlik, seçkiləri hazırlıqsız keçirmək olmaz. Bu isə o deməkdir ki, atəşkəs və ya müvəqqəti sülh seçkilərin keçirilməsi üçün şərt sayıla bilməz". Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov deyib ki, Rusiya tərəfi hələlik Vaşinqton və Kiyev arasında danışıqların nəticəsi barədə məlumata malik deyil. Ryabkovun sözlərinə görə, Rusiya danışıqlar prosesinin nəticəsini gözləyir. Məlumat üçün bildirək ki, Berlində ABŞ-Ukrayna və Avropa liderləri arasında danışıqlar aparılıb. Görüşlər nəticəsində bir sıra mühüm məsələlər, o cümlədən ABŞ və Avropanın Ukraynaya təqdim edə biləcəyi təhlükəsizlik zəmanətləri üzrə müəyyən razılaşmalar əldə olunub. "The Telegraph" isə yazıb ki, bir çox səbəblərə görə müharibənin başa çatmasından danışmaq hələ tezdir. 

Tarix elmləri doktoru, siyasi şərhçi Telman Nüsrətoğlu Sherg.az-a deyib ki, Berlin danışıqları Ukrayna müharibəsinin taleyini müzakirə masasına çıxarsa da, əslində, Avropa İttifaqının öz geosiyasi zəifliyini açıq şəkildə ifşa edir. Ekspertin fikrincə, təhlükəsizlikdə ABŞ-yə, enerji balansında xarici mənbələrə, siyasi qərarlarda isə daxili parçalanmaya bağlı bir birlik obrazı formalaşır: "Müharibənin Avropa torpaqlarına yaratdığı birbaşa riskə baxmayaraq, Avropa İttifaqı hələ də strateji təşəbbüsü ələ almaqdan çox, böyük güclərin qərarlarına uyğunlaşan passiv aktor kimi çıxış edir. Berlin danışıqları göstərdi ki, Avropa çətinliklə də olsa masadadır, amma masanın sahibi deyil. Ukrayna üzərindən formalaşan yeni təhlükəsizlik arxitekturasında Aİ hərbi-siyasi iradə boşluğu səbəbilə nə müharibəni dayandıra bilən, nə də sülhü şərtləndirən əsas gücə çevrilə bilir. Bu vəziyyət Avropanın "normativ güc" iddiasının sərt geosiyasi reallıq qarşısında necə aşındığını bütün çılpaqlığı ilə ortaya qoyur. Hələ təhlükəsizlik, milli müdafiə sənayesi sahəsində qardaş Türkiyə ilə əməkdaşlığa möhtac olsalar da, yenə "xristian klubu" kimi davranaraq Ankara ilə viza sərbəstliyi və gömrük birliyi məsələsində konstruktiv mövqe tutmamaları da ayrı bir problemdir".