Avropada elektrikli avtomobil alanlara böyük güzəştlər edilir

Avropa ölkələri uzun müddətdir elektrikli nəqliyyat vasitələrinin satışını təşviq etsə də, son geosiyasi gərginliklər və enerji bazarındakı dalğalanmalar bu siyasətə yeni təkan verib.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatları, eləcə də Tehranın cavab addımları fonunda yaranan enerji böhranı Avropanın qazıntı yanacaqlarından asılılığını azaltmaq zərurətini daha da aktuallaşdırıb.
Avropa Avtomobil İstehsalçıları Assosiasiyasının məlumatına görə, batareya ilə işləyən elektrikli avtomobillərin (BEV) satışları Avropa İttifaqında artım trendini davam etdirir. Belə ki, 2025-ci ildə bu nəqliyyat vasitələrinin bazar payı 17,4%-ə çatıb. Müqayisə üçün qeyd edək ki, bu göstərici əvvəlki dövrdə 13,6% təşkil edib. 2026-cı ilin ilk iki ayında isə pay artıq 18,8%-ə yüksəlib.
Ekspertlər hesab edir ki, enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar Avropa ölkələrini alternativ və daha dayanıqlı nəqliyyat vasitələrinə keçidi sürətləndirməyə məcbur edir. Bu kontekstdə elektrikli avtomobillər həm karbon emissiyalarının azaldılması, həm də enerji idxalından asılılığın minimuma endirilməsi baxımından əsas həll yollarından biri kimi ön plana çıxır.
ACEA-nın son hesabatına əsasən, Avropa ölkələrinin əksəriyyəti elektrikli avtomobillərin alınması və istifadəsi üçün müxtəlif vergi güzəştləri və təşviq mexanizmləri tətbiq edir. Yalnız Latviya bu istiqamətdə istisna kimi göstərilir. Hesabat 27 Aİ üzv dövləti ilə yanaşı, İslandiya, Norveç, İsveçrə və Böyük Britaniyanı da əhatə edir.
Məlumata görə, ölkələr əsasən dörd istiqamətdə təşviqlər təqdim edir: alış qrantları, alış vergisi güzəştləri, mülkiyyət vergisi imtiyazları və fərdi şarj infrastrukturu üçün dəstək. Bununla belə, bu mexanizmlərin tətbiqi ölkədən ölkəyə ciddi şəkildə fərqlənir.
Ən yüksək subsidiyalar təqdim edən ölkələr arasında İtaliya xüsusi yer tutur. Burada elektrikli avtomobil alan vətəndaşlar gəlir səviyyəsi və köhnə avtomobilin utilizasiyası şərtlərindən asılı olaraq 11 min avroya qədər dəstək ala bilirlər. Kiprdə bu məbləğ 9 min avroya, bəzi hallarda isə 20 min avroya qədər yüksəlir. Sloveniyada 7 200 avroya, Maltada isə 6–8 min avro aralığında subsidiyalar tətbiq olunur.
Almaniya gəlir əsaslı olaraq 6 min avroya qədər, Fransa isə müxtəlif sxemlər çərçivəsində 5 700 avroya qədər maliyyə dəstəyi təklif edir. İspaniyada yerli istehsal avtomobillər üçün 4 500 avroya qədər subsidiya nəzərdə tutulur, Portuqaliyada isə bu göstərici maksimum 4 min avrodur.
Bununla yanaşı, bəzi ölkələrdə elektrikli avtomobillər qeydiyyat və mülkiyyət vergilərindən tam və ya qismən azad edilir. Bolqarıstan, Kipr, Portuqaliya, Yunanıstan və Macarıstanda bu sahədə sıfır vergi siyasəti tətbiq olunur. Almaniyada isə alıcılar 10 il müddətinə nəqliyyat vasitəsi vergisindən azad edilir və evdə şarj cihazlarının quraşdırılması üçün əlavə dəstək əldə edirlər.
Mütəxəssislər bildirir ki, mövcud təşviqlər və artan enerji qiymətləri fonunda elektrikli nəqliyyat vasitələrinin payı yaxın illərdə daha da artacaq.